Voorzichtig Den Haag wil relatie niet verder schaden

Nederland-Turkije

10 à 15 Turkse Nederlanders zitten vast in Turkije sinds de couppoging. Vorige week nog werd iemand gepakt die kritisch was over Erdogan.

Man met Turkse vlag loopt over spandoek bij een demonstratieve bijeenkomst, op 9 juli, aan het eind van de 25 dagen lange ‘Mars voor Rechtvaardigheid’ van de leider van oppositiepartij CHP, Kemal Kilicdaroglu. De tekst in rood luid: ‘rechtvaardigheid’. Foto Umit Bektas/Reuters

Voorzichtige diplomatie. En dan ook liefst volledig achter de schermen. Dat is de lijn die de Nederlandse regering kiest als het gaat om landgenoten die in Turkije zijn aangehouden en dat land in afwachting van een eventueel proces niet mogen verlaten. Vorige week overkwam dit opnieuw een Turkse Nederlander, die zich in Nederland op sociale media kritisch zou hebben uitgelaten over president Erdogan.

Turkije hield na de mislukte coup van 15 juli 2016 al vaker Turkse Nederlanders aan op verdenking van banden met de in de VS in ballingschap levende geestelijk leider Fethullah Gülen. Het gaat om 10 tot 15 man. Nederland verleent hun als zij dat willen consulaire bijstand, aldus Buitenlandse Zaken.

Maar Nederland speelt deze zaken niet al te zeer op. Want terwijl deze als „consulair” aangeduide kwesties lopen, probeert Nederland de ernstig verstoorde bilaterale verhoudingen te normaliseren. Eerste doel: de Nederlandse ambassadeur Kees van Rij, die Turkije niet meer in mag, terug te krijgen op zijn post. De betrekkingen kwamen half maart onder druk nadat de Turkse minister van Familiezaken, Kaya, verboden was in Rotterdam een toespraak te houden en naar Duitsland, waar zij vandaan kwam, werd teruggestuurd. Turkije staakte de politieke contacten met Nederland en ambassadeur Van Rij , die toevallig in Nederland was, was niet langer welkom.

Turkije eist excuses voor de manier waarop minister Kaya en ambassademedewerkers in maart zijn behandeld. Op zijn beurt heeft premier Rutte zich gestoord aan uitlatingen van president Erdogan die Nederland beschuldigde van nazipraktijken. De verwachting in Den Haag was dat na het Turkse grondwetreferendum van 16 april de lucht wat zou opklaren, maar daar is nog weinig van gebleken.

Mensen in Nederland die door Turkije worden verdacht van banden met de Gülen-beweging worden daarentegen niet uitgeleverd

Intussen gaan de Turks-Nederlandse contacten op een lager niveau wel gewoon door, zoals de informatie-uitwisseling tussen de politiediensten in het kader van terrorismebestrijding. Ook besloot demissionair minister Stef Blok (Veiligheid en Justitie, VVD) eerder deze maand dat bepaalde van strafbare feiten verdachte Turken weer aan dat land mogen worden uitgeleverd. Na de couppoging en de daaropvolgende afkondiging van de noodtoestand was dit opgeschort. Het gaat om drugsverdachten.

Mensen in Nederland die door Turkije worden verdacht van banden met de Gülen-beweging worden daarentegen niet uitgeleverd. Ook op het internationaal politieke vlak kiest het Nederlandse kabinet voor een harde lijn. Zo sloot demissionair minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) zich twee weken geleden volledig aan bij de kritiek van Duitsland op Turkije nadat een groep mensenrechtenactivisten was gearresteerd.

Koenders pleitte eerder voor stopzetten van Europese subsidies aan Turkije met het oog op het aangevraagde lidmaatschap van de Europese Unie. Tot 2020 is voor deze ‘pre-toetredingssteun’ 4,4 miljard euro gereserveerd op de EU-begroting. Hij hoopte dat Duitsland zich bij dit pleidooi zou aansluiten. Persbureau Reuters meldde maandag dat de Duitse regering nu ook tegen deze subsidie is. Een groot aantal andere EU-lidstaten voelt niets voor deze maatregel.