Succes kun je plannen

Zaterdagavond viel 25 jaar voetbalontwikkelingsbeleid voor meisjes en vrouwen op zijn plek. Zweden onttroond, Nederland het nieuwe voorbeeld. Mobieler, sneller, veel verschillende kwaliteiten, maar vooral een betere perceptie van teamwork. Waar dat ineens vandaan komt? Gestructureerd voetbalontwikkelingsbeleid.

Begin jaren 80 waren er de eerste voetbalprojecten voor meisjes, geleid door de eerste fulltime bondscoach vrouwenvoetbal. Met een budget van 22.000 euro en 36.000 seniorenvoetbalsters geen makkelijke opgave. Meisjesteams bestaande uit beginners, straatvoetballers en talentvolle speelsters van alle leeftijden werden opgericht. Het toevoegen van een nieuwe tak aan een sportstructuur voor één miljoen leden in drieduizend verenigingen vroeg om specifiek beleid.

Onder de slogan ‘Het is tijd voor voetbalkwaliteit’ werden de activiteiten getoetst: werd het spel (nog) gespeeld, geleerd en werd er plezier aan beleefd? Wanneer een achtjarige met of tegen een vijftienjarige uitkomt, wordt het spel niet gespeeld, niet geleerd en is het niet leuk. Er is geen fifty-fifty-kans om te winnen. Dit was de katalysator voor de ontwikkeling van het gemengd voetbal. Ieder meisje moest, dicht bij huis, kunnen voetballen op het niveau dat paste bij haar leeftijd, talent en ambitie. De uitkomsten van de onderzoeken in het gemengd jeugdvoetbal (6-19) van sportpedagoog Albert Buisman (Universiteit Utrecht), hebben de KNVB over de streep getrokken. Nicole Delies dwong jurisprudentie af bij de rechter om te kunnen spelen in de landelijke competitie. De clubs met goede meisjesteams speelden in de jeugdcompetitie. De term jongenscompetitie verdween in de prullenmand. De meisjescompetities bleven er voor de meiden die met en tegen meiden wilden voetballen. De selectieteams van het KNVB-Jeugdplan Meisjes gaven de besten de kans zich te ontwikkelen tot topspeelster. Het jeugdtraject, uniek in de wereld, was voltooid.

Echter, bij de overstap naar de senioren vielen speelsters terug van vijf keer naar twee keer trainen per week. Binnen drie maanden was alles weg. Alleen de speelsters van het Nederlands elftal trainden dagelijks met jongens op hoog niveau. Nieuwe speelsters van het Nederlands elftal lagen dus ver achter, steeds moest er opnieuw worden begonnen. Topsport op clubniveau was de laatste stap, de Eredivisie Vrouwen bestaande uit BVO’s met een satellietclub en landelijk een talententeam om instroom van kwaliteit te waarborgen. De besten zouden contracten in het buitenland gaan verdienen.

Op het EK2009 werd als debutant en verreweg het jongste team al direct brons gepakt. De buitenlandse competities ontdekten de Nederlandse talenten. Het heeft even geduurd, maar het traject gemengd voetbal – selectieteams, talententeam, eredivisie met satellietclubs, internationale contracten – wás gepland en is de beste sportstructuur in de wereld.

Dit Nederlands elftal is de eerste lichting die dit hele traject heeft doorlopen. Gekoppeld aan gedegen begeleiding onttroonde Nederland Zweden, dat bestaat uit speelsters die aan het einde van hun jeugdopleiding vooral op de bank zaten.

Wees nu vooral alert, hou deze voorsprong vast. Na 2010 werden het speerpuntbeleid gemengd voetbal én de satellietclubs losgelaten. Nederland onder 16 is dit jaar als zesde (van de acht) geëindigd op het Nordic Tournament. Laat het een waarschuwing zijn.

Vera Pauw is oud-international en oud-bondscoach en volgt voor NRC het EK voetbal voor vrouwen.