Politiechef Bouman wilde altijd ‘bij de troepen’ zijn

Gerard Bouman (1952-2017) Oud-politiechef

Een maand na zijn zware hartaanval is voormalig politiechef Gerard Bouman overleden. Hij zou later dit jaar met pensioen gaan.

Gerard Bouman foto: Frank Ruiter

Gerard Bouman (Rhoon, 1952) wisselde in zijn loopbaan nogal eens van uniform. Toch bleef hij een leven lang vooral een hartstochtelijk blauwe boevenvanger. Op zeventienjarige leeftijd begon hij als agent bij de gemeentepolitie Rotterdam. Na in de avonduren zijn studie rechten te hebben voltooid, stapte hij over naar het OM. Hij schopte het tot hoofdofficier van justitie in Middelburg en Den Haag om vervolgens toch weer terug te keren bij de politie als korpschef in Den Haag. In 2007 werd Bouman de baas van de AIVD om ten slotte in 2013 voor de derde keer als politieman aan de slag te gaan. Op verzoek van die andere Rotterdamse mannetjesputter, minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) werd Bouman de eerste kwartiermaker en baas van de Nationale Politie.

Slecht doordacht

Die laatste carrièresprong is hem slecht bekomen. Bouman, die zich als korpschef naar eigen zeggen „het leplazarus werkte”, bleek na vijf jaar niet in staat de reorganisatie van de politie te voltooien. Het idee om werkende weg de grootste overheidsdienst (65.000 man) bestaande uit 26 korpsen om te smeden tot één nationaal geleid apparaat, bleek te ambitieus en slecht doordacht. Eind 2015 werd Bouman gedwongen op te stappen. De vorming van één landelijk politiekorps bleek twee keer zo lang te gaan duren en twee keer zo duur te worden.

Bouman probeerde nog zijn gezicht te redden door te zeggen dat hij als „huizenbouwer” vertrok omdat alleen nog maar „het aflakken van het kozijn en de plinten” restte en daar had Bouman „een hekel aan”. Aflakken was het werk voor een ander soort ‘roerganger’. Zijn opvolger, Erik Akerboom, noemde die mededeling van Bouman een paar maanden later „het understatement van de eeuw”.

Geldsmijterij

Na het vertrek van Bouman bleef de stroom negatieve berichten over de nationale politie aanhouden. In 2016 kreeg een speciale commissie van buitenstaanders – onder leiding van voormalig topambtenaar Ruys – van minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie, VVD) de opdracht een onderzoek in te stellen naar geldsmijterij door de centrale ondernemingsraad van de politie. Het vermoeden bestond dat Bouman steun voor de reorganisatie heeft gekocht door vooral de voorzitter van de COR, Frank Giltay, te fêteren. Of die kritiek hout snijdt, had op 27 juni bekend moeten worden. Die dag had de commissie-Ruys haar rapport openbaar zullen maken. De presentatie werd uiteindelijk aangehouden omdat Bouman enkele dagen eerder op vakantie in New Orleans een zware hartaanval had gekregen.

Spionnenchef

Ook al was hij jarenlang spionnenchef en magistraat, de grootste loyaliteit van Bouman heeft altijd gelegen bij de gewone agent. Dat bleek begin dit jaar nog eens uit een brief van minister Blok (Veiligheid en Justitie, VVD). De afgelopen jaren heeft Bouman in totaal aan acht agenten toegezegd dat ze altijd bij de politie zouden kunnen blijven ook al zouden ze worden veroordeeld voor het gebruik van geweld. Die belofte had Bouman onder meer gedaan , zo lekte uit in NRC, aan de vijf politieagenten die betrokken waren bij de fatale aanhouding van Mitch Henriquez in 2015 in Den Haag. Het waren – terwijl het onderzoek nog liep – ontoelaatbare beloftes maar het maakte Bouman populair bij veel gewone dienders. Hij wilde graag „bij de troepen zijn” zoals hij dat noemde.

Het viel onder collega’s ook goed dat Bouman zich vijf jaar geleden kwaad maakte toen de Hoge Raad oordeelde dat je een agent in Nederland ‘afhankelijk van de context’ straffeloos mag uitmaken voor mierenneuker. „Ik vind het uitschelden van een agent voor mierenneuker volstrekt ongepast. Dat kan echt niet, nooit”, zei Bouman tegen NRC.

Bouman, enthousiast motorrijder, zou later dit jaar met pensioen gaan. De vader van een zoon en een dochter verheugde zich op veel tijd voor zijn drie kleinkinderen. ‘De mini’s’, zoals hij ze noemde. De hartaanval die hem in een coma deed belanden en uiteindelijk fataal werd, heeft dat verhinderd.