Italië heeft de buik vol van Macron

Dinsdag komt de Franse minister van Economie een aantal plooien glad strijken. Want Rome is woedend op de ‘zonnepresident’ in Parijs.

De Franse president Emmanuel Macron bezoekt eind mei de STX-scheepswerf samen met Laurent Castaing, de directeur van de werf en de Franse minister van Economische Zaken Bruno Le Maire. Foto Stephane Mahe/AFP

Macron een ‘impuls voor Europa’, een man van hoopvolle nieuwe perspectieven? Een paar weken geleden kon je dit ook in Italië horen. Maar nu schrijft de Corriere della Sera: „Het enthousiasme voor Macron is een vergissing geweest.” En de werkgeverskrant Il Sole 24 Ore: „Macron is een gelegenheidseuropeaan, wanneer het hem goed uitkomt.”

Op vier gevoelige thema’s heeft de nieuwe Franse president de afgelopen maanden gekozen voor een koers waarin het Franse belang voorrang krijgt boven samenwerking – in deze concrete gevallen met Italië.

In eigen land leidt dit tot beschouwingen over het vintage gaullisme van de ‘zonne-president’. Of, op een kritischer toon, tot opmerkingen over het „jeugdige autoritairisme” van Macron en tot debat of het „economisch patriottisme” waarvoor extreem-links pleit, wel zo ver af staat van de manier waarop Macron en zijn minister de Franse economische belangen zeggen te willen verdedigen. Maar in Italië is de toon ongemeen en unaniem hard.

Vier twistpunten:

Libië

Libië is een belangrijke steen des aanstoots. Italië beschouwt zich als leidend in de internationale pogingen te bemiddelen tussen de strijdende groepen in zijn voormalige kolonie. Rome was woedend toen Macron vorige week twee van de belangrijkste tegenstanders naar Parijs uitnodigde voor een verzoeningspoging. In de ogen van de Italianen speelt Parijs daarmee generaal Haftar in de kaart – hij controleert het oosten van het land en verzet zich tegen de door de VN erkende, maar vrij machteloze eenheidsregering in Tripoli. Franse diplomaten zeggen op hun beurt dat de Italianen de realiteit moeten erkennen.

Bootvluchtelingen

Er zitten nu 200.000 bootvluchtelingen in opvangcentra in Italië, van wie de meesten weinig kans hebben voor asiel in aanmerking te komen. Dit jaar zijn al bijna 100.000 asielzoekers de Middellandse Zee overgestoken. De druk op Italië is enorm. Maar Frankrijk weigert mensen die door Franse schepen zijn opgepikt, in Franse havens toe te laten – Macron heeft vorige maand nog eens nadrukkelijk gezegd dat het geen plaats heeft voor „economische vluchtelingen”.

Frankrijk negeert ook zijn beloftes in Brussel een afgesproken quotum vluchtelingen uit Italië (en Griekenland) op te nemen. En hoe komt het eigenlijk dat Franse militairen in Niger en Mali zo weinig doen tegen mensensmokkel? En waar kwam de – snel geamendeerde – uitspraak van Macron vandaan dat Frankrijk in Libië hotspots zou willen inrichten waar mensen een asielverzoek zouden kunnen indienen voor de EU? „Het ziet er niet naar uit dat Frankrijk ons concreet wil helpen”, zei Mario Giro, Italiaans staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken.

Aanleg hoge snelheidslijn Lyon-Turijn

De hoge snelheidslijn Lyon-Turijn moet een belangrijke schakel worden in een Europees netwerk van hogesnelheidslijnen. Frankrijk gaat het werk hieraan temporiseren – dat is koren op de molen van Italiaanse tegenstanders, die de werkzaamheden aan Italiaanse kant te vuur en te zwaard bestrijden.

STX-scheepswerf

De STX-scheepswerf in Saint-Nazaire, bouwer van civiele en militaire schepen, is de grootste scheepswerf in Frankrijk. Na een moeilijke periode was STX voor ruim tweederde in Zuid-Koreaanse handen gekomen, maar dat bedrijf wil er weer van af. Een Italiaanse consortium onder leiding van scheepsbouwer Fincantieri zou dit belang overkopen van de Zuid-Koreanen, zo was dit voorjaar overeengekomen met toen-nog-president Hollande. Maar zijn opvolger Macron zette het licht in mei op rood. Minister van Economie en Financiën Bruno Le Maire legde namens hem uit dat Frankrijk zijn „strategische industriële belangen” wil beschermen.

Parijs heeft Rome een half-half verdeling voorgesteld, maar daar wilden de Italianen niet aan. Om druk op de ketel te zetten heeft Frankrijk de werf donderdag „tijdelijk” genationaliseerd. Het is niet de bedoeling dat de staat de zaak gaat leiden, zei Le Maire zondag. De particuliere sector doet dat beter, de staat wil alleen garanties. Dinsdag komt hij hierover in Rome praten, maar een hartelijke ontvangst kan hij niet verwachten.