Column

Een nieuwe sterke man met wie Europa zaken kan doen

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Van links naar rechts: Fayez al-Serraj, Emmanuel Macron en Khalifa Haftar. Foto Philippe Wojazer/AFP

Kleren maken de man zoals bekend, en zéker moordenaars en hun opdrachtgevers. Google even Bashar al-Assad en zijn vrouw Asma: hij keurig in het pak met das, of losjes in spijkerbroek met trui, zij ook in jeans of hooggehakt in superslanke rok-met-jasje – ik zag eerder dit jaar in Damascus echt een hele leuke foto van hen. Ik bedoel, absoluut geen mensen die presideren over een moorddadig regime. Wat ze natuurlijk wel zijn. Nee, dan de kalief van de bijna-ex-Islamitische Staat. Als je die zo ziet in zijn zwarte jurk en tulband weet je het metéén. Moordenaar. Weg ermee.

Het beeld dat me vandaag voor ogen staat, is dat van de Franse president Macron met twee keurige grijze heren: Fayez al-Serraj, de enige van de diverse Libische premiers die door de VN is erkend, en veldmaarschalk Khalifa Haftar, commandant van het zogenaamde Libische Nationale Leger. Zij zijn rivalen in die chaotische oorlog in Libië die ons hier in de gedaanten van migranten en extremisten zoveel hoofdbrekens kost. Macron wil niet alleen redder van Frankrijk maar ook van de wereld worden, en heeft hen vorige week in Parijs tot een soort staakt-het-vuren bewogen en tot de belofte van verkiezingen in 2018. Het desbetreffende communiqué werd al uitgegeven vóór de heren elkaar hadden ontmoet. Maar een kniesoor die daarop let. Het communiqué ná hun verzoeningsgesprek was hetzelfde.

Wat je met verkiezingen in Libië moet, weet ik niet, want tot dusverre hebben die alleen maar verdeeldheid opgeleverd. In dit geval is het voorlopig onwaarschijnlijk dat het zover komt. Het staakt-het-vuren dat is overeengekomen is zo losjes gedefinieerd – de strijd tegen terrorisme is uitgezonderd en elke rivaal is vanzelfsprekend een terrorist – dat alle milities en regeringen en met name Haftar gewoon kunnen doorvechten.

Wat wilde ik nou met die kleren, vraagt u. Niet Macron of Serraj, hoewel die er ook keurig uitzagen, maar die gezellige grootvader Khalifa Haftar. Die heeft een stuk meer gemeen met de kalief dan u uit zijn pak-en-das zou opmaken. Vorige week verscheen weer eens zo’n executievideo op Twitter, met twintig mannen in rode overall op hun knieën strak in het gelid in afwachting van hun dood. Maar deze video was niet afkomstig van de pr-afdeling van de kalief. Het waren juist jihadisten (althans, zo werden ze genoemd) die werden afgeschoten. Door Haftars manschappen. En het was lang niet de eerste dergelijke video met Haftars mannen in de rol van beul.

Wie is Haftar? Hij hielp in 1969 Gaddafi aan de macht, maar viel in ongenade en vluchtte in 1988 naar de VS. In 2011 keerde hij terug om een graantje mee te pikken. Eigenlijk alle graan, want hij heeft er nooit twijfel over laten bestaan dat hij voor de hoofdrol ging. Hij smeedde in het oosten van het land zijn ‘Nationale Leger’, liet zich door de regering die daar zetelt (dus niet Serraj) tot veldmaarschalk verheffen, en breidde geleidelijk, met steun van Egypte, de Emiraten én Franse speciale eenheden, zijn terrein uit. Inmiddels controleert hij tweederde van het land, inclusief de olie.

Goede kans dat hij de nieuwe sterke man van Libië wordt. Dat Haftar, die feitelijk niets anders is dan een rebellenleider, met alle egards in Parijs werd ontvangen (ná de executievideo!), geeft aan dat Europa daar geen probleem mee heeft – ik heb tenminste geen protest gehoord. Als Haftar een eind kan maken aan de stroom migranten uit Libië, dan moet het maar, wat zijn methodes ook zijn. Hij voegt zich gewoon bij die andere mensenrechtenschendende pakkendragers – Sisi, Erdogan – met wie Europa probleemloos zaken doet. Wat voor ellende dat later weer oplevert, dat zien we dan wel weer.