De filmfan heeft nog weinig aan de legale zoekmachine

Piraterij Film.nl, een zoekmachine voor legaal aanbod – en een belangrijk instrument in de strijd tegen illegaal downloaden – vertoont een half jaar na zijn lancering nog veel mankementen.

‘Kijk niet zo moeilijk’, was de leus van de grootscheepse campagne. Van begin januari tot eind maart hingen posters met onder anderen Rutger Hauer, Barry Atsma en Katja Schuurman op stations. Een spotje werd vertoond in bioscopen en op tv. De boodschap: illegaal downloaden van films en series is niet alleen moreel verwerpelijk, maar ook helemaal niet nodig met al die legale aanbieders, zoals Netflix, Ziggo/HBO, Videoland en Pathé Thuis.

En voor al dat aanbod was er nu Film.nl als zoekmachine. Zoek een titel en de site of de app van Film.nl zou je vertellen waar je die legaal kon kijken. „Vind alle films en series veilig en snel.”

Een half jaar na de lancering is die belofte nog niet ingelost. Niet alleen ontbreken Amazon Prime Video en Google Play, twee relatief goedkope in Nederland beschikbare kijkdiensten. Uit een steekproef van NRC met acht films en acht series blijkt dat veel van de genoemde informatie op Film.nl incorrect of incompleet is. Prijzen kloppen niet, genoemde bioscopen blijken de film helemaal niet te draaien en hele seizoenen van populaire series worden vergeten of juist ten onrechte genoemd als onderdeel van het Netflix-aanbod.

Een kleine greep: de Jim Jarmusch-film Night on Earth is niet voor 4,99 euro bij bol.com te vinden, zoals Film.nl zegt, maar alleen tweedehands voor 30 euro. Misdaadserie Top of the Lake is volgens Film.nl nergens legaal te zien, maar die staat gewoon al jaren op Netflix, terwijl onder meer bol.com, ECI en MediaMarkt de dvd-box verkopen. Film.nl zegt dat seizoen 7 van zombieserie The Walking Dead op Netflix staat, maar dat is niet zo. Klassieker Some Like it Hot is alleen te vinden onder de Duitse titel, Manche mögen’s heiß. En op populaire films of series als Deadpool, The Wire en Sherlock reageert de zoekfunctie sowieso niet; alsof er niets met die titel bestaat. De Twitter- en Facebook-accounts van Film.nl zijn bovendien na twee berichtjes, kort na de lancering, stilgevallen.

Kortom: het unieke samenwerkingsverband van de creatieve industrie, de overheid en de internetaanbieders, waar (inclusief de campagne) 600.000 euro in gestopt werd, hapert.

Grote update

Het aan elkaar koppelen van de data-bronnen van alle verschillende aanbieders was „de grootste uitdaging”, zegt Jaap Bruijnen van Film.nl ter verdediging. „In alle eerlijkheid: ik wist niet dat het zó complex zou zijn. Het verandert ook iedere dag: prijzen worden verhoogd of verlaagd, series verdwijnen en komen weer terug. Maar ga dat maar eens uitleggen aan de gebruiker. Die tikt gewoon die filmtitel en wil dat het werkt.”

Deze week komt een grote update, belooft hij, waarmee veel van de problemen met de zoekfunctie en de data zouden moeten zijn opgelost. Half augustus wordt het aanbod van Google Play toegevoegd. De streamingdienst van Amazon werkt nog niet mee, dus het gaat langer duren voor die genoemd wordt als aanbieder van bijvoorbeeld Top Gear-opvolger The Grand Tour en misdaadthriller Mr. Robot.

De bestrijding van piraterij gaat in Nederland over „drie assen”, zegt Bruijnen. Ten eerste is er handhaving van het verbod, waar Stichting Brein mee bezig is - onder meer met pogingen tot blokkering van torrent-site The Pirate Bay door Ziggo en XS4ALL, een zaak waar de Hoge Raad zich nu over buigt. Ten tweede communicatie, zoals met de ‘Kijk niet zo moeilijk’-campagne. En ten derde door voorlichting over het legale aanbod: Film.nl.

Een stijgend aantal Nederlanders, inmiddels 85 procent, geeft de voorkeur aan legale platforms om te downloaden of te streamen, bleek in maart uit een grootschalig Europees onderzoek van Deloitte. Maar opvallender was een andere statistiek. Bij het ontbreken van een legaal alternatief vindt 49 procent van de Nederlanders het verdedigbaar om dan maar uit illegale bron te halen. Hoger dan in elk ander land; gemiddeld vindt 31 procent van de EU-inwoners dat dat moet kunnen.

Juist daarom wordt goede, complete voorlichting over hoe breed het legale aanbod inmiddels is, zo belangrijk geacht.

Het idee voor Film.nl, dan nog onder werktitel FilmFinder, ontstaat begin 2016. Maar overleg met internetproviders als Ziggo en KPN is tot dat moment niet gelukt. De twee partijen zijn tegenover elkaar komen te staan: de filmbranche wil daders kunnen aanpakken, boetes uitdelen of internet afsluiten, zoals dat in landen om ons heen gebeurt. Desnoods alleen waarschuwende pop-ups bij een bezoek aan bijvoorbeeld torrentsite The Pirate Bay: pas op, we weten wat u aan het doen bent.

Maar de kabelmaatschappijen voelen daar niets voor: dat zou betekenen dat ze adresgegevens van hun klanten moeten afstaan of anderszins in hun surfgedrag en persoonlijke omgeving moeten inbreken.

De overheid zit ertussenin, maar moet na de beslissing van het Europees Hof in april 2014, waarmee downloaden van auteursrechtelijk materiaal per direct illegaal werd in Nederland, wel íets doen om het probleem in te perken.

In september 2016 worden alle betrokken partijen uitgenodigd in Den Haag om samen iets te verzinnen. Een gelukje: een van de partijen, belangenvereniging FPN van de Nederlandse filmproducenten, heeft jaren geleden al de domeinnaam film.nl vastgelegd, maar doet daar niets meer mee.

Twee keer uitgesteld

Een paar weken later kondigt Bruijnen op het Nederlands Film Festival in Utrecht Film.nl aan: een zoekmachine die de gebruiker die een titel zoekt, verwijst naar een legaal beschikbare bron. Lancering: eind oktober.

Het wordt daarna twee keer uitgesteld, juist omdat het koppelen van de databases van de aanbieders zoveel moeilijker blijkt dan gedacht. De campagneposters hangen al bijna in bushokjes en op stations als site en app tóch nog niet klaar blijken te zijn. Op 31 januari van dit jaar is het alsnog zover.

Kort na de lancering is de voornaamste kritiek dat Film.nl niet direct doorlinkt naar een pagina waar de serie te downloaden, streamen of te bestellen is, maar naar de homepage van de aanbieder, waardoor je dus nóg een keer moet zoeken. Dat is binnenkort opgelost voor de aanbieders bol.com, MediaMarkt, iTunes en Videoland, zegt Bruijnen. Ook de zoekfunctie zou snel beter moeten werken.

Film.nl trok tot nu toe 380.000 bezoekers (gemiddeld zo’n 2.000 per dag) en de app werd ruim 60.000 keer gedownload (zo’n 350 keer per dag). Dat is niet veel. Bruijnen zegt tevreden te zijn met de app-downloads. „Het web zou meer kunnen.”

Met de Twitter- en Facebook-accounts heeft hij „een inschattingsfout” gemaakt: Film.nl is bij nader inzien geen site waarmee je interacties hebt. Je zoekt een film en wordt doorgestuurd naar de aanbieder – opzettelijk een snelle, vrij anonieme dienstverlening. Bruijnen: „We gingen mee in de vaart der volkeren: alles moet social, social, social. Maar we hebben niets te vertellen via die kanalen. Het ís geen community.”

En één dienst waar alle films en series voor een vast bedrag per maand te zien zijn? „Ja, mensen vragen vaak: waar is de Spotify van de film?”, zegt Bruijnen. „Theoretisch zou het kunnen dat één partij alle rechten opkoopt en een abonnementsmodel maakt. Maar die zou dan 400 euro per maand moeten vragen. Het businessmodel is nu eenmaal heel anders dan bij muziek. De kans dat zoiets er komt, is héél klein.”