Zo dorps kan Amsterdam ook nog zijn

Zomergast Eberhard van der Laan

Ajax speelt niet, en toch kijken honderden Amsterdammers samen naar een groot tv-scherm. „Dit is bijzonder, een eenmalige gebeurtenis.”

In het Scheepvaartmuseum kijken Amsterdammers naar ‘hun’ burgemeester. De verstaanbaarheid was gering door de slechte akoestiek. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Met Zomergasten hebben ze niet zo veel, maar voor ‘Eberhard’ willen Marjolein Kouwenhoven en Suzanne Bleijenberg graag kijken. Ze zitten op een bankje op de overkapte binnenplaats van het Amsterdamse Scheepvaartmuseum. Voor hen hangt een groot scherm, waar de uitzending straks op te zien zal zijn. Naast hen zitten honderden Amsterdammers. Op zitzakken, klapstoeltjes, kussens en tuinmeubilair. Met wijn, zelfgemaakte salades, chips en Turkse pizza’s. Allemaal zijn ze hier voor burgemeester Eberhard van der Laan.

In Amsterdam hingen zondagavond diverse grote schermen waar Zomergasten op te volgen was. In een bioscoop, een buurtkroeg, in cultureel centrum De Balie. Het had Ajax kunnen zijn, of een populair concert. Maar het was een drie uur durend serieus interviewprogramma, waarin de geliefde en zieke burgemeester terugkeek op zijn leven.

‘Eberhard 4 ever’

Zondagavond laat nog smeekten mensen op Facebook om een kaartje voor het Scheepvaartmuseum, waar plek was voor negenhonderd mensen. „Eberhard 4 ever”, schreef iemand erbij. Kunstenaarscollectief Kamp Seedorf, dat eenmalig shirts verkocht met een afbeelding van Van der Laan, meldde dit weekend aan stadskrant Het Parool dat de verkoop „een beetje uit de hand” was gelopen: hun site lag plat vanwege de massale toestroom.

Waarom is de burgemeester zo populair? „Hij is echt een goede burgemeester”, zegt Marjolein Kouwenhoven. „De stad ligt er goed bij. Hij is dan wel ziek, maar hij leidt nog steeds een miljardenbedrijf.” En hij weet te verbinden, vindt Suzanne Bleijenberg, die net als Kouwenhoven sociale geografie en planologie heeft gestudeerd waardoor ze samen vaak over stedelijk beleid praten. „Hij heeft ook oog voor alle bevolkingsgroepen: arm, rijk, wit, zwart, links, rechts.”

En Van der Laan is sympathiek, zegt iedereen die er vanavond naar gevraagd wordt. Hij is oprecht, staat boven de partijen en geeft geen politiek correcte of partijpolitieke antwoorden. „Als hij iets zegt”, zegt Marjolein Kouwenhoven, „twijfel ik er nooit aan of hij wel eerlijk is.”

Hannya Shawky heeft „gelukkig!” op het laatste moment nog een toegangsplek weten te bemachtigen. Ze woont bij het Scheepvaartmuseum in de buurt en wilde Zomergasten graag met stadsgenoten kijken. „Dit is bijzonder, een eenmalige gebeurtenis. Net als veel andere Amsterdammers voel ik veel sympathie voor Van der Laan. Door met z’n allen te kijken, kunnen we hem een steuntje in de rug geven en onze waardering laten zien.”

Heftige discussies

Amsterdam is veranderd in de afgelopen twintig jaar, zag Shawky al die jaren als bewoner. Er is meer agressie en mensen leven langs elkaar heen. Er zijn heftige discussies over drukte en toerisme.

Maar door zo’n evenement als vanavond, zegt Shawky, zie je weer even hoe dorps de stad óók kan zijn – ondanks al die negatieve berichten. „Van der Laan is een echte burgervader. Hij is iemand die ons allemaal bindt.”

Maartje Weijers van creatief bureau Boomerang bedacht het evenement in het Scheepvaartmuseum, toen ze op de pont stond van Noord naar Zuid. „Ik las op mijn telefoon dat hij Zomergast zou zijn en zag het direct voor me: met z’n allen naar een drie uur durend programma kijken op het Museumplein.” De nachtburgemeester deed mee met de organisatie en ook de gemeente dacht mee. Vanwege het risico op slecht weer kozen ze uiteindelijk voor een binnenlocatie. Het Scheepvaartmuseum, waar momenteel een portret van de burgemeester en zijn zoon hangt als onderdeel van de tentoonstelling ‘Ode aan een Amsterdammer’, bood zijn medewerking aan.

Ik las op mijn telefoon dat hij Zomergast zou zijn en zag het direct voor me: met z’n allen naar een drie uur durend programma kijken op het Museumplein

Anderhalve dag nadat de inschrijving voor de avond werd geopend, waren alle negenhonderd gratis toegangsplekken al vergeven. Uiteindelijk kwamen slechts zo’n zeshonderd mensen opdagen.

Op de Facebook-pagina van het evenement staat: „Van der Laan heeft de stad zeven jaar lang de vrijheid gegeven om ontelbare tv-momenten op groot scherm mee te maken. Schouder aan schouder deelden we de meest ontroerende momenten. Zijn aanstaande tv-optreden zal ongetwijfeld ook zo’n moment worden.”

Als de uitzending even voor half negen begint, is iedereen muisstil.