Venezuela stevent af op dictatuur

Omstreden stembusgang

Een grondwetgevende vergadering moet president Maduro meer macht geven. Veel Venezolanen bleven weg bij de stembus.

Foto AFP

Een lage opkomst, gewonden en bloedige protesten tekenden zondag in Venezuela de stembusgang voor de zeer omstreden grondwetgevende vergadering. De bedoeling is dat deze Asamblea Nacional Constituyente de Grondwet herschrijft en meer macht krijgt dan het bestaande gekozen parlement, waar de oppositie de macht heeft. De autoriteiten bevestigden dat acht personen om het leven zijn gekomen. Volgens de oppositie ligt het dodental op zestien, maar de burgemeester van de hoofdstad Caracas, voorstander van Maduro, noemt dat een leugen. Volgens hem zouden er helemaal geen doden zijn gevallen.

Nog voordat de stembussen zondagochtend opengingen, werd een kandidaat, een regeringsgezinde advocaat, in zijn woning doodgeschoten. Er waren antiregeringsdemonstraties in Merida in het westen en in Sucre in het noorden van het land, waarbij doden vielen. Op verschillende plekken waren explosies te horen, journalisten werden aangevallen.

Met de installatie van de controversiële assemblee, bestaande uit 545 leden, wil de autocratische president Nicolás Maduro zijn grip op het land verder verstevigen. De vergadering, in de volksmond constituyente genoemd, wordt geboycot door de oppositie en zal uitsluitend bestaan uit regeringsaanhangers.

De opkomst was zondag volgens journalisten ter plekke laag, ondanks dreigementen van de regering dat ambtenaren die niet gingen stemmen hun baan zouden verliezen. Zij die wel gingen, kregen de belofte dat ze speciale sociale voorzieningen zouden krijgen en makkelijker toegang tot het gesubsidieerde voedsel.

Venezuela, met de grootste aantoonbare oliereserves ter wereld, verkeert al maanden in grote humanitaire crisis en wordt geteisterd door hyperinflatie, honger en bloedige protesten. Volgens opiniepeilingen wil een meerderheid van de bevolking af van Maduro, en is ruim 70 procent van de Venezolanen tegen deze constituyente.

Volgens Maduro is de grondwetgevende vergadering nodig om de vrede en stabiliteit terug te krijgen in een volledig gepolariseerde land dat al maanden geteisterd wordt door hevige, bloedige protesten waarbij al meer dan honderd doden vielen en duizenden demonstranten achter de tralies verdwenen. Maar alom gevreesd wordt dat vanaf deze verkiezing Venezuela omgevormd wordt tot een dictatuur, waarbij Maduro zijn totalitaire macht definitief kan bezegelen.

Foto Reuters

Burgeroorlog

„Bij mij in de wijk La Candelaria waren tien stembuslocaties, maar eentje was echt operationeel. Bij gewone verkiezingen is het veel drukker, dit is een nepvertoning”, zegt buurtbewoner en activist Abraham Eduardo, vanuit Caracas, voordat hij zich in een van de levensgevaarlijke demonstraties begeeft. „Wij gaan liever dood dan dat we in een soort Cuba leven en onvrij zijn. Vanaf vandaag is er feitelijk maar één partij, de socialistische partij. We zullen nog harder vechten, het wordt een burgeroorlog”, zegt hij. Ondanks het verbod op protesten, vrijdag afgekondigd door de regering met het risico op een maximale celstraf van tien jaar, gingen duizenden veelal jonge Venezolanen toch weer de straat op om te betogen.

Wij gaan liever dood dan dat we in een soort Cuba leven en onvrij zijn

Mensen die wel naar de stembus gingen, konden zondag uit ruim vijfduizend leden kiezen, die grotendeels bestonden uit arbeiders, boeren, indianen en studenten, alsook invloedrijke leden uit Maduro’s entourage zoals zijn echtgenote en zijn zoon en verschillende ministers uit de regering. „Ik ga stemmen omdat ik hoop dat ik in aanmerking kom voor een gesubsidieerde woning”, zei een 46-jarige kapster bij een stembureau tegen persbureau AP.

Supermacht

De in Venezuela woonachtige Nederlandse Helen Driessen schrijft in een e-mail aan haar Nederlandse familieleden en vrienden dat deze dag „een van de treurigste momenten uit haar leven”, is. „Vanaf nu is niets meer zeker en niets is meer echt van mij. Mijn huis, sieraden, zelfs mijn paard, alles is nu van de staat. Dit is pas het begin van dit totalitaire regime,” vervolgt Driessen, die vijftig jaar in Venezuela woont.

President Maduro ging zelf als een van de eersten, lachend en uitgelaten naar de stembus om zes uur ’s ochtends. Hij omschreef de constituyente als een „supermacht” en opperde dat hierdoor de huidige gekozen parlementsleden, in meerderheid bestaande uit de rechtse oppositiepartijen, in de toekomst vervolgd kunnen worden. Nu zijn zij, vanwege hun parlementaire functie nog onschendbaar. „Wij verzetten ons tegen de terroristen van de oppositie die dit land in geweld dompelen. Er moet een eind aan komen.” zei Maduro.

Lees ook dit profiel van de Venezolaanse president: Maduro danst de salsa, terwijl de bevolking vecht voor vrijheid

Steeds meer landen hebben openlijk kritiek op de constituyente. De Verenigde Staten kondigden vorige week al sancties aan tegen dertien functionarissen, wier tegoeden bij Amerikaanse banken bevroren werden. Ook dreigde de Amerikaanse president Donald Trump met mogelijke verdere sancties, maar liet in het midden wat daarmee precies bedoeld wordt. Ook Panama, Mexico, Colombia en Brazilië veroordelen de grondwetgevende vergadering.

Volgens de Braziliaanse analist Paulo Velasco, verbonden aan de Federale Universiteit van Rio de Janeiro kan de destabilisatie van Venezuela overslaan naar de hele Latijns-Amerikaanse regio. „Dit continent is totaal verdeeld als het gaat over Venezuela: linkse landen steunen Maduro, andere landen willen juist meer druk uitoefenen. Stel dat de Verenigde Staten, als grootste olieafnemer van Venezuela, besluiten tot een olieboycot, dan is dat misschien het ultieme pressiemiddel. Tegelijkertijd wordt de humanitaire ramp voor de bevolking dan nog groter.”