Is driemaal scheepsrecht voor Nawaz Sharif?

Pakistan

Niet eerder trad er zo’n prominente politicus af naar aanleiding van de Panama Papers. Nu de Pakistaanse premier weg is, is de vraag of hij ook weg blijft.

Ruim een jaar na de onthullingen uit de Panama Papers heeft het Pakistaanse Hooggerechtshof premier Nawaz Sharif afgezet. Hij is de prominentste politicus die weg moet na het datalek over het Panamese trustkantoor Mossack Fonseca.

In april 2016 publiceerden kranten artikelen over de bezittingen van de familie Sharif. Daaruit bleek dat zij eigenaar zijn van luxe appartementen in het Londense Mayfair, die zijn gefinancierd vanuit brievenbusbedrijfjes op de Britse Maagdeneilanden.

Twee van die bedrijfjes waren eigendom van Sharifs dochter Maryam, en opgericht in 1993 en 1994, toen zij twintig was. Ook haar broers waren betrokken bij het vastgoed. Sharif (67) verzweeg de bezittingen toen hij zich kandidaat stelde in 2013.

Aanjager van het protest tegen de premier was oppositieleider en voormalig cricketster Imran Khan, die eerder al grote protestacties in Islamabad organiseerde omdat Sharifs partij de verkiezingen zou hebben gewonnen met fraude. Aanvankelijk negeerde het Hof Khans verzoeken om een onderzoek naar de Panama Papers. Toen hij weer probeerde de hoofdstad plat te leggen, kwam dat er alsnog.

Toen de rechters er zelf niet uitkwamen stelden zij een onderzoekscommissie in, die concludeerde dat de familie Sharif het bezit van het vastgoed in Londen niet kan verklaren uit reguliere inkomsten. Het Hof oordeelde daarom vrijdag dat Sharif niet langer beschouwd kan worden als een eerlijk parlementslid, en daarom ook geen premier meer kan zijn. Hoger beroep is niet mogelijk, en Sharif vertrok dan ook meteen.

Verkeerd lettertype

Dochter Maryam (43) had nog geprobeerd om aan te tonen dat er niets mis was met de appartementen. Zij gaf de commissie documenten uit 2006 waaruit moest blijken dat zij geen eigenaar was, maar slechts een gevolmachtigde. De papieren – voorzien van een echtheidsverklaring door een notaris uit Baker Street, de straat van Sherlock Holmes – waren opgesteld in het lettertype Calibri, dat in 2003 is ontworpen door de Nederlander Lucas de Groot, maar pas in 2007 werd opgenomen in Microsoft Word. Valsheid in geschrifte, stelt de onderzoekscommissie nu vast.

Het is de derde keer dat Sharif als premier moet aftreden. In 1993 dwong de president hem te vertrekken, toen ook wegens beschuldigingen van corruptie. Bij zijn terugkeer in 1997 smoorde Sharif het onderzoek hiernaar, maar in 1999 kon hij alweer opstappen, ditmaal door de staatsgreep van legerleider Musharraf.

De vraag is of hij nu voorgoed van het toneel verdwijnt. Zijn partij, de PML-N, moet op korte termijn een opvolger aanwijzen die het land naar de verkiezingen van volgend jaar moet leiden. Hoewel Maryam vaak gezien wordt als Sharifs opvolger, zal zij zelf niet voor hem kunnen invallen, aangezien ze geen gekozen politicus is. Sharifs broer Shahbaz is een optie.

De politieke situatie in Pakistan, waar het leger altijd klaar staat om in te grijpen als de generaals ontevreden zijn, was de afgelopen jaren net iets rustiger geworden. De economie groeide en de aandacht van de Verenigde Staten, die Pakistan op de huid zaten om Al-Qaeda en andere extremistische organisaties aan te pakken, verschoof steeds meer naar de strijd tegen IS in het Midden-Oosten.

Toch zal Amerika, net als India, de situatie nauwlettend blijven volgen. In hun ogen is Pakistan een onberekenbare kernmacht waarvan het altijd de vraag is hoezeer het land zichzelf onder controle heeft. De verwachting is nu dat Sharifs val de positie van Imran Khan zal versterken, maar de vraag is voor hoe lang. Ook tegen hem loopt een onderzoek naar niet opgegeven inkomsten.