Waarom je Despacito niet uit je hoofd krijgt

…en nog vier feiten over dé zomerhit van 2017.

Luis Fonsi en Daddy Yankee. Foto Lynne Sladky/AP

In andere jaren bleef het nog wel eens spannend tot eind augustus welk liedje tot dé zomerhit van het jaar kon worden uitgeroepen. In 2017 is al vroeg in het seizoen een onbetwiste winnaar aan te wijzen: Despacito. Het reggaeton-nummer van de Puerto Ricaanse artiesten Luis Fonsi en Daddy Yankee werd op 19 juli het meest gestreamde nummer aller tijden. Die dag was de remix, waarop het Canadese popidool Justin Bieber meezingt, op internet reeds 4,6 miljard keer afgespeeld. In zeker 35 landen voert het de hitlijsten aan. Alleen Ed Sheerans upbeat, tropische Shape of You komt daar deze zomer enigszins bij in de buurt.

Omdat Despacito deze zomer zo onontkoombaar is, vijf feiten die je nog niet kende over dit nummer. Ook voor wie walgt van het hitje.

  1. Het exacte moment dat het nummer zich in je hoofd nestelt: 1 minuut en 23 seconden

    Of je het nummer nu haat of geweldig vindt, het heeft eigenschappen van een klassieke oorwurm. Een Spaanse muziekproducent denkt zelfs het exacte moment aan te kunnen wijzen waarop het nummer zich vasthaakt in je hoofd. „Jullie lachen om Despacito”, schreef deze Nahúm García op Twitter, „maar de wijze waarop het ritme breekt vlak voor het refrein is een geniale vondst. De crux van het nummer.”

    In een grafiekje laat hij zien hoe het „trucje” werkt. Rond 1 minuut en 23 seconden, als het eerste couplet overgaat in het eerste refrein, vertraagt het nummer. Van 89 beats naar minuut (bpm) naar 25 bpm, legt García uit. Luis Fonsi zingt „des-pa” en zet het daaropvolgende „ci-to” net iets te laat in. Door zo uit de maat te zingen, ontstaat volgens García „magie”.

    Twitter avatar nahum Nahúm García Os he hecho un croquis para que entendáis visualmente dónde reside la MAGIA de la parada del Despacito. De nada. https://t.co/I6ckZwuCze

    De Amerikaanse muziekjournalist Robert Joffred herkent dit als „text painting”, vrij vertaald: het hoorbaar uitbeelden van de liedtekst. Despacito is immers Spaans voor langzaampjes of kalmpjes. Juist door te vertragen, wordt de tekst onderstreept, schrijft hij op website Medium. „Zelfs als ze dit niet zo bedoelden; het gebeurt wel en dat is het belangrijkste.”

  2. Het nummer beslecht een sluimerende strijd binnen het Spaans

  3. Wie geen Spaans spreekt zal het volledig ontgaan, maar achter Despacito gaat ook een linguïstische strijd schuil. Wereldwijd spreken bijna een half miljard mensen Spaans. Die kunnen elkaar weliswaar moeiteloos verstaan, maar er bestaan wel grote onderlinge verschillen in uitspraak. Zo wordt in Spaanse regio’s als de Canarische Eilanden, Galicië en delen van Andalusië de ‘c’ van oudsher uitgesproken als ‘s’. Op dit sesear wordt elders op het Iberische Schiereiland nog wel eens neergekeken. Menig spreker van het castellano (zeg maar: Algemeen Beschaafd Spaans) is het een gruwel.

    Het waren echter vooral Andalusiërs, Galicië en Canariërs die in voorgaande eeuwen een beter leven zochten in Latijns-Amerika. In de Nieuwe Wereld werd de seseo dankzij deze Spaanse migranten de norm. Ook op Puerto Rico, waar Daddy Yankee en Luis Fonsi vandaan komen. In het zinnetje „pasito a pasito, suave suavecito” (stap voor stap, zacht zachtjes) klinkt pasito zodoende precies als de -pacito in despacito.

    Het zal puristische verdedigers van het castellano pijn doen aan de oren. Maar het mondiale succes Despacito toont ondertussen hoezeer zulk verzet een achterhoedegevecht is. Tegenover circa 40 miljoen Spanjaarden die de c en de s wel uit elkaar houden staan ruim 400 miljoen latino’s die dit niet doen, constateerde de Spaanse krant El País.

  4. Gastartiest Justin Bieber kent de tekst van het nummer zelf niet

    Spaans doet het altijd goed in de zomer. Dat moet ook Justin Bieber gedacht hebben toen hij ging samenwerken met Luis Fonsi en Daddy Yankee. Zij lanceerden het origineel van hun single al in januari 2017. Die sloeg aan in Latijns-Amerika, maar werd pas echt een wereldhit toen ze in april een remix uitbrachten met Bieber. Met hem bereikten ze ook een Engelstalig publiek. Als eerste (grotendeels) Spaanstalige nummer sinds Macarena (1996) kwam Despacito aan de top van de Amerikaanse Billboard-top 100.

    Biebers bijdrage aan het nummer is deels in het Engels, deels in het Spaans. Een taal die hij niet beheerst, bleek tijdens een optreden in juni in Stockholm. Hij moest erkennen dat hij het nummer niet kon zingen, omdat „ik het niet eens ken”. Daarop werd uit het publiek een flesje naar zijn hoofd geslingerd.

    Tijdens een optreden in een New-Yorkse nachtclub, in mei, had hij van zijn gebrekkige Spaans nog een gimmick gemaakt. Hij verving de originele tekst door de woorden poquito, Dorito en burrito.

  5. In Venezuela klinkt een omstreden persiflage van het nummer

    Het nummer is de afgelopen maanden veelvuldig gepersifleerd. De makers van het origineel konden dit meestal wel waarderen, zo lieten ze in interview weten. Op één pastiche na dan, uit Venezuela. Dat land is momenteel in de greep van economische malaise en massaprotesten tegen het regime van president Nicolás Maduro. Die wil met een nieuwe grondwet zijn macht verder verstevigen.

    In de week voor de verkiezingen van een constitutionele assemblee, op 30 juli, bleek Maduro niet alleen de grondwet te willen vervangen. Tijdens optredens klonk ineens een versie van Despacito waarin de tekst is herschreven tot politieke steunbetuiging aan Maduro’s omstreden plan. Het zou het werk zijn „creatieve mensen”, aldus de president.

    De zangers van het origineel reageerden afkeurend. „Hij [Maduro, red.] heeft ons dit nooit gevraagd, noch hebben wij het gebruik of de aanpassing van de tekst van Despacito voor politieke doeleinden goedgekeurd, al helemaal niet gezien de betreurenswaardige situatie waarin Venezuela verkeert, een land waar ik zoveel van houd”, stelde Luis Fonsi in een verklaring.

    🇻🇪 🇻🇪🇻🇪🇻🇪🇻🇪

    Een bericht gedeeld door Luis Fonsi (@luisfonsi) op

  6. In Maleisië mogen de staatsradio en -tv het nummer niet meer uitzenden

    „Ik wil in je hals ademen”, „dingen in je oor fluisteren”, „je met zoenen uitkleden”, „van je lichaam een doolhof maken”. Voor een reggaeton-nummer is de tekst van Despacito redelijk doorsnee. De autoriteiten van Maleisië verboden staatsomroep RTM het nummer echter nog langer uit te zenden, na klachten van kritische gelovigen. De vrouwentak van een moslimpartij in het land ging nog verder en riep op het „obscene” nummer te verbieden. ,,Dit is een serieuze zaak, het nummer wordt door zoveel jonge mensen meegezongen, zonder dat ze de ware betekenis van de woorden kennen.”