‘Na zondag zijn wij een dictatuur’

Venezuela

Zondag zijn er verkiezingen over een controversieel volkscomité, dat de macht van president Nicolás Maduro versterkt. Wie protesteert wordt vastgezet.

Aanhangers van de Venezolaanse oppositie bezetten een straat in Caracas, vrijdag 28 juli. Foto Reuters

De verkiezingen zondag van een controversieel volkscomité leiden in Venezuela tot verdere escalatie van de demonstraties die al maanden aan de gang zijn, en waarbij al meer dan honderd doden zijn gevallen.

Vrijdag kondigde de regering een demonstratie- en samenscholingsverbod af. Demonstranten die zich daar niet aan houden, lopen de kans op vijf tot tien jaar celstraf. De oppositie heeft juist opgeroepen tot massale demonstraties op de verkiezingsdag zondag. Zij heeft de protesten omgedoopt tot „de inname van Venezuela”.

Het volkscomité, de constituyente, moet de grondwet gaan herschrijven zodat president Nicolás Maduro zijn macht verder kan verstevigen. De socialistische autocraat, die in 2013 de populist Hugo Chávez opvolgde, heeft nauwelijks nog een mandaat van de bevolking maar gooit alles in de strijd om aan de macht te blijven.

Oorspronkelijk is de constituyente bedoeld als instrument voor de Venezolanen om zich te organiseren en een nieuwe grondwet op te stellen. Alleen heeft niet de bevolking, maar Maduro zélf twee maanden geleden het comité in het leven geroepen. Tegenstanders vrezen dat bij een grondswetswijziging bijvoorbeeld de frequentie van presidents- en parlementsverkiezingen wordt aangepast. Volgend jaar zou er na vijf jaar een einde komen aan Maduro’s termijn.

„Na zondag zijn wij officieel een dictatuur. Dit zijn praktijken die onder Mussolini en Franco plaatsvonden, alleen nu in de 21ste eeuw terwijl de wereld toekijkt”, zegt advocaat en grondwetdeskundige Juan Manuel Rafalli in een skypegesprek vanuit Caracas. „Maduro doet er alles aan de macht van ons gekozen parlement te ondermijnen, dit volkscomité zal uiteindelijk ons parlement volledig vervangen.” Het is de bedoeling dat de constituyente in een speciale vleugel in het parlementsgebouw zitting zal nemen.

Van het totaal aantal van 545 leden van het volkscomité worden 364 mensen op regionaal niveau gekozen. 181 zijn vertegenwoordigers van acht door de regering geselecteerde sectoren, onder wie arbeiders, boeren, studenten, vissers, huisvrouwen en indianen.

„Behalve dat dit allemaal chavista’s zijn, aanhangers van de regering, is het ook geen goede afspiegeling van de bevolking”, zegt Rafalli. „Er worden bijvoorbeeld net zoveel vertegenwoordigers gekozen uit zeer dun bevolkte gebieden Amazonegebieden, waar voornamelijk indianen wonen die Maduro steunen, als uit grootstedelijk Caracas. Het is een totale farce.”

Extreme crisis

Volgens Maduro is het volkscomité nodig om de stabiliteit en de vrede in het land terug te krijgen. Het olierijke Venezuela verkeert al langere tijd in een extreme politieke en economische crisis: er is hyperinflatie en er zijn chronische tekorten aan eten en medicijnen, Venezolanen gaan letterlijk dood van de honger.

In opzwepende spotjes op de staatstelevisie wordt doorlopend propaganda gemaakt voor de constituyente. Op Twitter presenteren kandidaatleden zich als ware zij popsterren. De verwachting is echter dat de opkomst zondag minimaal zal zijn, want behalve voor ambtenaren – die verplicht moeten stemmen – is er nauwelijks animo voor de verkiezingen. De verschillende oppositiepartijen boycotten ze.

Uit angst dat Venezuela een totale dictatuur wordt, proberen steeds meer Venezolanen het land te ontvluchten. Maar Venezuela raakt steeds verder afgesloten van de buitenwereld: luchtvaartmaatschappij Avianca, die meerdere dagelijkse vluchten per dag heeft vanuit en naar Venezuela, heeft aangekondigd vanwege de crisis alle vluchten tot nader orde te staken.

De VS hebben sancties aangekondigd als de constituyente wordt doorgezet en willen de banktegoeden van dertien hoge Venezolaanse functionarissen laten bevriezen.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft laten weten dat ook tegen alle gekozen leden van het volkscomité sancties worden ondernomen. De Venezolaanse grondwetdeskundigde Rafalli twijfelt aan het nut: „Het zijn sancties die individuen raken. Als de VS besluiten tot een economische boycot en bijvoorbeeld geen olie meer af nemen, en als er ook vanuit Europa en omliggende landen meer druk wordt uitgeoefend op het regime dan heeft dat veel meer effect.”