Israëls ‘overgave’ bij de Tempelberg is voor Palestijnen niet genoeg

Tempelberg

Dat de Israëlische regering de beveiligingsmaatregelen bij de Tempelberg heeft verwijderd, heeft het geweld nog niet beëindigd. Joodse Israëliërs zijn ook niet tevreden.

Palestijnen op de vlucht voor nieuwe gevechten op de Tempelberg. De politie maakte gebruik van flitsgranaten. Foto Amir Cohen/reuters en ahmad gharabli/AFP

“Ik ben geschokt. Bibi de keizer [de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, red.] is naakt. Hij heeft de veiligheidsdiensten in de steek gelaten, hij heeft het joodse volk in de steek gelaten en hij is een schande voor alle joden wereldwijd.”

Shoshanah Selavan is voorzitter van de gemeenschapsraad van het joodse kwartier in de Oude Stad in het door Israël bezette Oost-Jeruzalem. Ze is ziedend over het besluit van de Israëlische regering om ook de resterende toegangspoortjes, camerarails en vermoedelijk enkele niet-zichtbare camera’s te verwijderen bij de toegang tot de Al-Aqsa-moskee op de Tempelberg, bij moslims bekend als Haram al-Sharif.

De regering wilde zo de angel halen uit het conflict, dat sinds vrijdag tot flinke rellen had geleid. Maar gistermiddag brak er op de Tempelberg alsnog geweld uit tussen Palestijnen en de politie. De regering heeft Palestijnse mannen onder de vijftig inmiddels verboden om mee te doen aan het vrijdaggebed in de Al-Aqsa, terwijl islamitische geestelijken juist hadden opgeroepen er massaal heen te gaan. De Oude Stad was vrijdagochtend een vesting. Israël heeft extra veiligheidstroepen gestuurd, want de Palestijnse woede lijkt nog niet bedaard.

Maar ook de andere kant is niet tevreden. Niet alleen Selavan, ook Joodse voorbijgangers zijn kritisch op de premier. De reacties van enkele willekeurige Joodse voorbijgangers zijn negatief. „Ik denk dat hij gek is”, zegt Amir Teshuva. Een jonge vrouw, die haar naam niet in de media wil: „Het is een fout. Dit bewijst voor de Palestijnen dat ze krijgen wat ze willen als ze rellen schoppen. Die camera’s zijn nodig om de veiligheid op de Tempelberg te garanderen.”

De tijd is gekomen om te laten doordringen dat het wij of zij is.

Bezalel Smotrich, parlementariër voor Het Joodse Huis.

Ook in de Israëlische politiek klinken kritische geluiden. „Israël komt verzwakt uit de crisis”, zegt Naftali Bennett, leider van de ultrarechtse partij Het Joodse Huis en minister van Onderwijs. „In plaats van een signaal af te geven over Israëls soevereiniteit over de Tempelberg, geeft het besluit het signaal dat die soevereiniteit in twijfel kan worden getrokken.” Hij spreekt van een „overgave”.

Bezalel Smotrich, parlementariër voor Het Joodse Huis, gaat op Twitter nog verder. „De tijd is gekomen om te laten doordringen dat het wij of zij is”, schrijft hij, refererend aan de ruim anderhalf miljoen moslims in Israël.

Er is ook bijval voor Netanyahu. Minister van Energie Yuval Steinitz, net als Netanyahu van de Likudpartij, spreekt van een „dapper en gecompliceerd besluit”. Volgens Steinitz is het Israëlische veiligheidskabinet uiteindelijk tot de conclusie gekomen dat het verbond met de gematigde Arabische staten tegen Iran belangrijker is. En die hou je niet te vriend door de harde lijn te kiezen.

Na het weghalen van de beveiliging op de Tempelberg vierden Palestijnen feest. Redacteur Wilmer Heck schreef er deze reportage over: Palestijnse woede slaat om in feest

1967

De Al-Aqsa-moskee en de islamitische rotskoepel op de Tempelberg worden niet door Israël beheerd, maar door de stichting Waqf die rapporteert aan Jordanië. Dat is zo afgesproken na de Israëlische verovering van Oost-Jeruzalem in 1967. Het gebied is de enige plek waar Palestijnen zich vrij voelen van de Israëlische bezetting en vormt daarmee een symbool van Palestijns nationalisme. Israëlische bemoeienis met de Al-Aqsa-moskee of de toegang daartoe wordt door veel moslims binnen en buiten Israël niet getolereerd.

Veel inwoners van Israël kunnen er juist met hun hoofd niet bij dat ze de berg, die ook voor hen heilig is, niet mogen beveiligen. Ook niet nadat twee Israëlische agenten er onlangs bij een aanval door drie Palestijnse Israëliërs om het leven kwamen. Bij daaropvolgende zoekacties werden op de Tempelberg bovendien verstopte steekwapens en zwaar vuurwerk aangetroffen.

Deze mensen respecteren het leven niet. Ze denken dat ze 72 maagden krijgen als ze sterven.

Shoshanah Selavan

Ramen dicht

In het huis van Shoshanah Selavan is het te warm. Daarom liet ze op woensdag buiten in de schaduw haar verontwaardiging de vrije loop, nadat Israël al detectiepoorten bij de Al-Aqsa-moskee had verwijderd. Tussen de ruïnes uit de tijd dat er nog een joodse tempel op de Tempelberg stond, vertelt ze dat ze afgelopen zaterdag voor het eerst in dertig jaar de ramen van haar woning in de Oude Stad heeft gesloten.

„Ik ben niet bang voor mijn buren, van wie er veel moslim zijn, maar voor een gek die door leugens is gevoed”, zegt ze.

Vorige week vrijdag kwamen bij rellen rond de Tempelberg, vanwege de plaatsing van de metaaldetectoren, drie Palestijnen om het leven. Daarop stak een 19-jarige Palestijn drie Israëlische kolonisten dood in hun huis in de illegale nederzetting Halamish op de Westelijke Jordaanoever.

Selavan: „Deze mensen respecteren het leven niet. Ze denken dat ze 72 maagden krijgen als ze sterven. Ik ga naar de winkel hier, en ik lach en ik ben aardig, en ik respecteer deze mensen, maar haten ze me? Ik begin het me wel af te vragen.”

Palestijnse mensen rennen weg na de explosie van een granaat in Jeruzalem. Foto Amir Cohen/Reuters

Israël haalde eerder deze week metaaldetectoren bij de Tempelberg weg. Daarmee leek de angel te zijn verwijderd uit een escalerend conflict dat al meerdere levens heeft gekost.

Christenen

In de Oude Stad waar de Tempelberg deel van uitmaakt wonen meer dan 30.000 moslims, ruim 5.000 christenen en meer dan 3.000 joden

De christenen maken maar zo’n zeven procent van de Palestijnse bevolking en worden dus weinig gehoord. In de Lutherse Verlosserkerk, in het hart van de Oude Stad, vertelt pastoor Carrie Ballenger-Smith dat veel Palestijnse christenen in het conflict rond de Al-Aqsa-moskee de zijde van de moslims kiezen.

„Ze lijden net zo zwaar onder de bezetting als de Palestijnse moslims. Medewerkers in onze kerk komen vanaf de Westelijke Jordaanoever soms niet langs de Israëlische controleposten en moeten dan weer terug naar huis. Ze zijn bang dat wanneer moslims verworven rechten op de Tempelberg verliezen zij als christenen ook in het nauw komen”, zegt Ballenger-Smith. Zelf is ze ook tegen Israëlische veiligheidsmaatregelen bij de Al-Aqsa-moskee, omdat die de delicate status-quo rond de Tempelberg in gevaar zouden brengen.

Ballenger-Smith zegt haar Palestijns-christelijke medewerkers te hebben gevraagd om de journalist uit Nederland te woord te staan. Maar ze weigerden. „Ze zijn bang om geciteerd te worden. Ze denken dat dat problemen kan geven bij het vinden van een huis bijvoorbeeld. Het is een gespannen tijd, iedereen is een beetje angstig.”

Dat was voordat Israël bekend maakte alle genomen veiligheidsmaatregelen bij de Al-Aqsa-moskee in te trekken. Na de bekendwording daarvan zegt Ballenger-Smith blij te zijn met het besluit. „Maar ik houd nog steeds mijn adem in. We moeten zien of de Palestijnen niet nog steeds boos zijn.”

Lees ook het stuk dat correspondent Toon Beemsterboer op 24 juli schreef: Conflict over Tempelberg wordt internationale crisis

Traangas

Donderdag rond het middaguur staan Aseel Ali en haar vriendin Nour Hasan Eid nog glunderend te kijken bij het Palestijnse feestgedruis op een toegangsroute naar de Al-Aqsa-moskee. „We zijn heel blij dat we hebben volgehouden. De Palestijnen in Jeruzalem hebben zich gedragen als één grote familie. Dat heeft succes gehad”, zegt Ali.

Maar in de loop van de middag gaat het alweer mis. Tientallen Palestijnen raken gewond als ze met duizenden tegelijk de Al-Aqsa-moskee bezoeken, nadat ze twee weken lang hebben geweigerd de Tempelberg te betreden.

Volgens Amnesty International begint de Israëlische politie met het geweld door traangasgranaten op de menigte af te vuren. Mogelijk om te voorkomen dat te veel mensen tegelijk zich door een toegangspoort wurmen.

Premier Netanyahu liet in de loop van donderdag ook weer stevige taal horen. Bij een bezoek aan nabestaanden van de drievoudige moord in Halamish zei hij dat de dader de doodstraf moet krijgen. „Die mogelijkheid staat al in het wetboek en behoeft een unaniem besluit van de rechters, maar die willen weten wat de positie van de regering is. Mijn mening als premier is dat, in dit geval, bij zo’n walgelijke moordenaar, hij moet worden geëxecuteerd.”

Het Israëlische leger op de Westelijke Jordaanoever heeft aangekondigd in verhoogde staat van paraatheid te blijven. Ondanks het intrekken van de veiligheidsmaatregelen bij de Al-Aqsa-moskee kan de opgelopen spanning volgens het leger toch weer tot geweld leiden. Ook een donderdag uitgebrachte verklaring van tientallen prominente rabbi’s draagt niet bij aan normalisering. Zij roepen joden op de Tempelberg vaker te bezoeken om de joodse claim op de berg te versterken.

Israëlische politiemannen in Jeruzalem. Foto Amir Cohen/Reuters