Chinees publiek opgeroepen om orakelbotten te helpen ontcijferen

Een orakelbot met inscripties uit Anyang, provincie Henan, late Shang-Dynastie. Foto BabelStone

Een Chinees museum roept de hulp in van het publiek bij het ontcijferen van millennia-oude teksten. Wie de oud-Chinese tekens op dierenbotten weet te duiden krijgt van het Nationaal Museum van het Chinese Schrift maar liefst 100.000 yuan per karakter, omgerekend bijna 13.000 euro.

Het gaat om vijfduizend karakters die zijn gebrand in buikschilden van schildpadden en schouderbladen van runderen. Die voorwerpen staan bij archeologen bekend als orakelbotten, beenderen waarin waarzeggers eeuwen geleden hun toekomstvoorspellingen en vragen aan hun voorouders brandden. De praktijk kwam voor tijdens de Shang-dynastie (ca. 1600 – 1046 v. Chr.), waarvan het bestaan bewezen werd door de orakelbotten. Sinoloog Paul van Els van de Universiteit Leiden:

,,Koningen vroegen bijvoorbeeld of zij een bepaalde stam moesten aanvallen. Als het orakelbot ja zei, dan trokken ze ten strijde.”

Oudste bekende geschriften

Orakelbotten bevatten de oudste bekende Chinese geschriften en bevatten een schat aan historische en wetenschappelijke informatie. Zo zijn de vroegste door Chinezen waargenomen zonsverduisteringen en kometen erop beschreven. Verder gaan de botgeschriften over alles van belastingen en gezondheid tot oorlog en het weer. Van Els:

,,Op één bot klaagt een koning over zijn kiespijn”, aldus Van Els. ,,Vervolgens probeerde hij met een sjamaan te bepalen of hier een bepaalde voorouder voor verantwoordelijk was. Als dat het geval was, konden ze extra aan hem offeren.”

Academici wisten zo’n tweeduizend karakters op de botten te ontcijferen, maar tasten wat de overige drieduizend tekens betreft in het duister. Er zijn ook beloningen van 50.000 yuan te verdienen voor wie een definitieve vertaling weet te leveren voor karakters waarover nog discussie is. Beloningen worden uitgekeerd wanneer twee specialisten de ingediende interpretatie correct achten.

Plaats- en persoonsnamen

De tekens lijken op moderne Chinese karakters, die direct afstammen van de orakelbottaal. Taalwetenschappers denken dat de meeste nog niet ontcijferde karakters verwijzen naar plaats- en persoonsnamen. Die zijn moeilijk te ontcijferen omdat deze namen door de eeuwen heen in onbruik zijn geraakt of veranderd.

De crowdsourcing-campagne is niet zomaar een spelletje. „Als we een nieuw zelfstandig naamwoord of werkwoord kunnen vertalen, kan dit vele teksten op orakelbotten tot leven brengen”, zei hoogleraar Zhu Yanmin tegen Beijing Youth Daily. „Dit geeft ons een beter begrip van de Chinese oudheid.”