Willen de Tories migranten nog toelaten?

Londen onderzoekt wat de invloed van migratie is op de economie. Terwijl de Tories een mildere Brexit lijken te willen, beweegt Labour naar rechts.

Foto Hollandse Hoogte / Erik-Jan Ouwekerk

Een jaar en een maand na het uittredingsreferendum gaat de Britse regering onderzoeken hoe het echt zit met een van de belangrijkste Brexitonderwerpen: migratie. Minister Amber Rudd (Binnenlandse Zaken) gelast een studie naar de gevolgen van migratie voor de Britse economie in verschillende delen van het Verenigd Koninkrijk.

Rijkelijk laat? Wellicht. Zal de exercitie gebruikt worden om een restrictief migratiebeleid te voeren? Die kans lijkt klein. Rudd (Binnenlandse Zaken) wil aan het bedrijfsleven duidelijk maken dat zij de benodigde krachten uit de EU kunnen aantrekken.

Dat bleek uit de wijze waarop Rudd haar plan aankondigde. Ze schreef een opiniestuk in de Financial Times, de zalmroze bode voor het (buitenlandse) bedrijfsleven. Rudd: „Het Verenigd Koninkrijk moet een hub blijven voor internationaal talen. We moeten de slimste en beste migranten vanuit de hele wereld blijven aantrekken. En we moeten een nieuw immigratiesysteem implementeren nadat wij uit de EU zijn vertrokken dat ons controle geeft”, schrijft Rudd.

Uit de laatste migratiestatistieken blijkt dat het aantal EU-burgers dat naar het Verenigd Koninkrijk verhuist terugloopt.

Rudd zegt dat het Migration Advisory Committee, een onafhankelijk adviesorgaan van de overheid, het onderzoek uitvoert. Een van de onderzoeksvragen die het comité krijgt, is te beschouwen hoe migratiebeleid na Brexit het industriebeleid gedienstig kan zijn.

Die vraag opperen is een verschuiving van de redenering die Theresa May maandenlang aanhield. Controle over de grenzen en het terugdringen van migratie waren hoofddoelen, mogelijke economische schade was van ondergeschikt belang.

Premier May moet alle vetes in haar partij sussen en verliest veel steun. Heeft ze de macht om de Brexit-onderhandelingen te overleven?

Andere wind

Sinds de verkiezingen waait er een andere wind. May, die momenteel drie weken vakantie viert in Italië en Zwitserland, kan niet als premier overleven zonder de steun van pragmatici als Rudd, Philip Hammond (Financiën), Greg Clark (Economische Zaken) en Damian Green (de facto vice-premier). Zij luisteren naar de wensen van het bedrijfsleven, dat voor de verkiezingen klaagde nauwelijks toegang tot de hoogste regeringskringen te hebben.

Veelzeggend in de veranderende verhoudingen: Brexiteer Boris Johnson, op dienstreis in Australië, zei niks te weten van de plannen voor een onderzoek. Het gevaar voor Rudd en collega’s is dat een niet te verwaarlozen deel van de Conservatieven in het Lagerhuis voorstander is van een strengere migratie-aanpak. In hun bewoordingen en handelen blijft het op eieren lopen voor de ministers. De Tories zijn, net zoals het Verenigd Koninkrijk, diep verdeeld over de wenselijkheid van open grenzen.

Voor veel Europeanen kan de Brexit nadelige gevolgen hebben. Maar het EU-burgerschap heeft er buiten het VK ook een impuls door gekregen.

Aardbeienplukkers

Eveneens opvallend is dat juist het Migration Advisory Committee de studieopdracht krijgt. Het comité wordt geleid door Alan Manning, een arbeidsmarkteconoom die als hoogleraar aan de London School of Economics beargumenteerde dat migranten complementair zijn aan het werk uitgevoerd door Britten.

In een serie video’s legt Manning uit dat: „De kans dat een migrant die naar dit land komt uw baan inneemt is zeer gering. De invloed op uw kansen op de arbeidsmarkt is waarschijnlijk zeer klein.” Manning vertelt dat als buitenlandse aardbeienplukker vervangen worden door Britse, dit waarschijnlijk ervoor zorgt dat aardbeien duurder worden, zodat een Britse kapper langer moet doorwerken om boodschappen te kunnen betalen.

Terwijl een invloedrijk deel van de regering van May richting een pragmatische migratie-aanpak draait, zoekt juist de top van Labour een hardere lijn op. Afgelopen weekend stelde partijleider Jeremy Corbyn dat hij weliswaar de rechten van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk wil garanderen, maar dat er een einde moet komen aan „de grootschalige import” van goedkope Oost-Europese arbeidskrachten. Dat zal appelleren aan Labour-stemmers buiten de grote steden die electoraal evengoed kunnen uitwijken naar UKIP. Tegelijkertijd, vervreemdt Corbyn met zo’n standpunt kosmopolitisch links.

Komst migranten neemt af

Uit de laatste migratiestatistieken blijkt dat het aantal EU-burgers dat naar het Verenigd Koninkrijk verhuist terugloopt. In 2016 kwamen er netto (instroom minus uitstroom) 248.000 migranten bij, onder wie 133.000 uit de EU. In totaal daalde de nettomigratie naar het Verenigd Koninkrijk vorig jaar met 84.000 migranten vergeleken met 2015, toen van Brexit nog geen sprake was. In 2016 keerden 117.000 EU-burgers terug naar het Europese vasteland, terwijl dat een jaar daarvoor slechts 31.000 waren.

De Conservatieven hebben als doel migratie terug te dringen tot onder de honderdduizend. Het is onduidelijk of dat streefcijfer sneuvelt als het adviescomité oordeelt dat meer migranten nodig zijn. Wat Amber Rudd wel helder verklaart, is dat vanaf maart 2019, het waarschijnlijke moment van Brexit, er een einde komt aan vrij verkeer van personen. Op dat moment moet een nieuw plan in werking treden. Na het verschijnen van het rapport van het adviescomité heeft de regering minder dan zes maanden om de conclusies over te nemen en een coherent migratiebeleid op te tuigen.