Column

Wijsheid hangen aan de neus van Pechtold

Ze zijn misschien wel de laatste D66’ers van het eerste uur. Op partijcongressen zitten ze met z’n drieën vooraan: oud-partijleider Jan Terlouw (85), ex-senator Edo Spier (91) en oud-Tweede Kamerlid Minne Dijkstra (80), een van de oprichters.

Jan Terlouw is van het (nogal zeldzame) type oud-politicus dat de partij helpt met af en toe een opvallend optreden op het juiste moment. Denk aan zijn ‘touwtje uit de brievenbus’-verhaal, midden in de verkiezingscampagne. Minne Dijkstra staat voor het soort dat meestal zwijgt. En dan heb je ex-politici die hun adviezen liever niet voor zich houden. Zo is Edo Spier. Hij belt vaak met Tweede Kamerleden. Vorig voorjaar, net voor een congres in Arnhem, zei hij in Trouw dat D66-leider Alexander Pechtold zou moeten opstappen.

Politici op het Binnenhof doen graag lacherig over hun ‘mastodonten’. Edo Spier weet wel beter: op het congres was „de hele meute” boos op hem. Leuk was het niet. Maar ze doen ertoe, de oudgedienden.

Nu staat Pechtold op het punt om een beslissing te nemen die de belangrijkste zou kunnen zijn uit zijn politieke carrière: stapt hij in één kabinet met de ChristenUnie, in levenshouding en levensbeschouwing zo’n beetje de absolute tegenpool van D66?

Als hij een regeerakkoord sluit en het D66-congres mag zich erover uitspreken, dan zijn Jan Terlouw, Edo Spier en Minne Dijkstra er zo goed als zeker weer bij.

Wat Pechtold ook beslist, van Terlouw zal hij vermoedelijk geen last hebben. In de tijd dat Pechtold onderhandelen met de ChristenUnie nog „onwenselijk” noemde, vond Terlouw dat ook. Nu zegt hij: „Het moest in vredesnaam maar.” Of hij hoopt dat het lukt? „Laat ik me daar niet over uitspreken.”

Minne Dijkstra zegt eerst: „Wat schiet Pechtold ermee op als wij hem onze wijsheid aan zijn neus hangen?” Maar hij vindt: als de ChristenUnie D66 niet verhindert om de discussie over medisch-ethische thema’s op gang te houden, moet D66 zo’n kabinet aandurven. De ChristenUnie doet hem denken aan de ARP, in 1980 opgegaan in het CDA. „De ARP was ook streng in de leer, maar respectabel, oprecht en betrouwbaar.”

Dat kun je, vindt dan weer Edo Spier, niet zomaar zeggen van de andere partijen aan de onderhandelingstafel: VVD en CDA. „Rutte denkt maar aan één ding: geld verdienen. En Buma is uiterst rechts.” Van alle onderhandelaars lijkt ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers hem verreweg het aardigst. En: „Hoe zijn partij voor de aarde wil zorgen, bevalt me.”

Spier belde laatst met Pechtold. „Hij had niks te melden.” Na dat gesprek dacht Spier: het lukt vast niet met deze vier partijen. „Ik heb nog gezegd: kijk eens naar Scandinavië, daar hebben ze bijna altijd een minderheidsregering.”

Petra de Koning (p.dekoning@nrc.nl) vervangt Tom-Jan Meeus in de wisselcolumn met Jutta Chorus.