Commentaar

Tempelbergcrisis is een gevaarlijke cocktail van conflicten

Nog altijd is de situatie rond de Tempelberg bij Jeruzalem waar de Al-Aqsa-moskee is gevestigd gespannen. De gewelddadigheden bij deze zowel voor joden als moslims heilige plek begonnen toen twee weken geleden twee Israëlische politieagenten om het leven kwamen bij een aanval door drie Israëlische Arabieren.

Als reactie plaatste Israël detectiepoortjes bij de toegangspoorten en werd mannen jonger dan 50 jaar verboden het vrijdaggebed bij te wonen. Er volgden hevige rellen waarbij drie Israëliers en drie Palestijnen de dood vonden.

De volkswoede en de intensiteit van de onlusten maakten opnieuw duidelijk dat er nog geen spoor van verbetering in de onderlinge verhoudingen valt te bespeuren. Elk gewelddadig incident kan binnen de kortste keren uitgroeien tot een massale opstand. Ook nu weer viel de term intifada te beluisteren. Het is dan ook logisch dat de Veiligheidsraad prompt achter gesloten deuren bijeenkwam in een poging bij te dragen aan de-escalatie.

De Israëlische autoriteiten hebben een stap gezet door de door de Palestijnse bevolking zwaar bekritiseerde detectiepoortjes weer weg te halen. Maar of dit voldoende zal zijn om de rust te doen terugkeren valt te bezien. De poortjes zijn ingeruild voor ‘slimme’ camera’s. Daardoor blijft Israël gelovigen controleren die naar hun moskee willen gaan in wat zij zelf als hun land beschouwen. Maar het opwerpen van barrières was juist de reden van de woede; niet zozeer het instrumentarium.

Moslimleiders hebben hun volgelingen dan ook al opgeroepen komende vrijdag niet naar de moskee te gaan maar net als afgelopen week op straat voor de toegangspoorten in gebed te gaan. Daardoor ontstaat wederom een klimaat dat snel tot nieuwe onlusten kan leiden.

Uitzichtloosheid

De crisis rond de Tempelberg staat voor de uitzichtloosheid van het conflict in het Midden Oosten. Vijftig jaar na de Zesdaagse Oorlog en de daaruit voortvloeiende Israëlische bezetting van de Westelijke Jordaanoever is er vooral sprake van onbeweeglijkheid. Aan woorden met goede intenties geen gebrek, maar de praktijk blijkt telkens een andere. De wijze waarop Israël gezag meent te moeten uitoefenen over het gebied rondom de betwiste Tempelberg is wat dit betreft veelzeggend. Veiligheid mag geen alibi zijn om mensen hun meest elementaire rechten zoals geloofsbeleving te beknotten.

Zorgwekkend is het religieuze element dat in de Tempelberg-crisis meespeelt. Het gaat niet alleen om betwist gebied tussen Israël en de Palestijnen, het is evenzeer een rechtstreekse confrontatie tussen joden en moslims. Hierdoor is een uitermate explosieve cocktail ontstaan die veel verstrekkender gevolgen kan hebben dan alleen gewelddadige ongeregeldheden in de buurt van Jeruzalem.

Hier ligt een taak voor alle landen, de Verenigde Staten voorop, die nog enigszins invloed kunnen uitoefenen op de gebeurtenissen in dit deel van het Midden-Oosten. Onderschatting van wat daar nu gaande is, is het slechtste dat de wereldgemeenschap kan overkomen.