Meer ‘nee’ én meer ‘ja’ na wetsvoorstel donatie

In een jaar steeg het aantal donorregistraties flink. Er zijn meer expliciete niet-donoren, maar ook willen meer mensen wél doneren.

Bewijs van donorregistratie. Foto Frank van Beek/ANP

In ruim een jaar tijd hebben 150.000 mensen zich aangesloten bij de groep die expliciet geen toestemming geeft voor orgaandonatie. In totaal zijn dat nu 1,71 miljoen Nederlanders. Dit blijkt uit cijfers die het CBS woensdag heeft gepubliceerd. Tussen 2014 en 2016 was deze groep juist licht in aantal gedaald.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat op 1 maart van dit jaar het aantal mensen dat geen donor wil zijn op 1,71 miljoen stond, een stijging van meer dan 9 procent ten opzichte van ruim een jaar geleden. Toen, op 1 januari 2016, stond het aantal afwijzende registraties nog op 1,56 miljoen.

Ook het aantal mensen dat zich juist wel als orgaandonor liet vastleggen nam toe, maar in mindere mate. Tussen 1 januari 2016 en 1 maart 2017 gaven 36.000 mensen wel toestemming voor orgaandonatie, al dan niet met beperkingen, waarmee dit aantal steeg naar 3,6 miljoen registraties. Ook lieten 3.000 mensen vastleggen dat nabestaanden of aangewezen personen beslissen over orgaandonatie. De groep waarvoor dit geldt, bestaat uit ruim 700.000 mensen.

“Ja, tenzij”

Op 14 september vorig jaar nam de Tweede Kamer een wetsvoorstel van D66 aan dat een nieuw registratiesysteem voor donoren moet bewerkstelligen. Nederland kent nu nog een “nee, tenzij”-systeem, maar door de nieuwe wet krijgt orgaandonatie een verplicht karakter en komt er een systeem van “ja, tenzij” voor in de plaats. Dat betekent dat iedereen potentieel donor is, tenzij er actief bezwaar tegen wordt gemaakt door de persoon of zijn of haar familie. De Eerste Kamer moet de wet nog goedkeuren.

In de twee maanden nadat de wet was aangenomen blijken veel mensen zich al dan niet als donor geregistreerd te hebben. In september vorig jaar registreerden of wijzigden meer dan 117.000 mensen hun voorkeur, terwijl een jaar eerder in dezelfde maand er vijfduizend mutaties geregistreerd werden. Veel mensen hebben problemen met het verplichte karakter van de nieuwe donorwet; zij vinden dat de staat zo teveel zeggenschap krijgt over het lichaam. Zo besloten bijna vijfduizend mensen die als donor geregistreerd stonden daags na de stemming in de Tweede Kamer dat hun organen uit principe niet meer beschikbaar waren.

In Nederland mag iedereen vanaf 12 jaar zijn of haar voorkeur voor orgaandonatie laten vastleggen. Het aantal ongeregistreerden daalde vorig jaar met 100.000 mensen, van 8,94 naar 8,84 miljoen. In de jaren daarvoor was het aantal ongeregistreerden nog ongeveer gelijk gebleven. Per 30 juni 2017 hebben ruim 6,1 miljoen mensen zich wel of niet aangemeld als donor, blijkt uit cijfers van het Donorregister van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Dat is 41 procent van alle Nederlanders boven de 12 jaar.