Onderwijs

Internationalisering van onderwijs is echt geen geldkwestie

Onderwijsblog Te vaak wordt alleen gewezen op de economische voordelen van internationalisering. Het belangrijkste is de leerervaring, schrijft student Bart Haagsma.

Anp Jerry Lampen

Er is veel discussie over de vraag of Nederlandse universiteiten en andere onderwijsinstellingen mee moeten gaan in de verengelsing en internationalisering van hun opleidingen. Zeker in sociale en geesteswetenschappen is hier kritiek op, want doet de Engelse taal geen afbreuk aan het vermogen om Nederlandse vraagstukken te onderzoeken? En is het in de huidige Nederlandse arbeidsmarkt nodig dat het merendeel van de opleidingen in het Engels wordt aangeboden? Hét grote voordeel van internationalisering, aldus de huidige discussie, komt dan om de hoek kijken. Het aantrekken van internationale studenten levert namelijk volgens berekeningen van het Nuffic de staatskas het royale bedrag van €1,5 miljard op.

Natuurlijk is dit bedrag niet zeker: ,,de concurrentie wordt groter”, aldus Hans de Wit in het artikel Internationalisering hoger onderwijs ‘is doorgeslagen’ (NRC, 25 juli 2017) China, Maleisië en India weten veel Afrikaanse studenten te trekken. En Chinese studenten aantrekken wordt ook lastiger, door concurrentie van Amerikaanse universiteiten en een toename van de kwaliteit van hoger onderwijs in China zelf, aldus De Wit. De druk op onderwijsinstellingen om beter te concurreren neemt dus toe. Universiteitsbestuurders en universiteitsraden, letten jullie op? Er moet een staatskas gevuld worden!

Om op deze manier over internationalisering te praten is een uitholling van dit begrip. Want sinds wanneer is het internationaler maken van universiteiten alleen een kwestie van winst? Internationalisering is niet slechts een instrument om tot meer economische groei te komen. Om tot meer waardering te komen van internationalisering moet op een bredere manier gekeken worden naar het begrip.

Internationalisering kan allereerst gezien worden als een belangrijke leerervaring voor studenten en academici. Door een halfjaar in het buitenland te studeren, of door het
voeren van internationaal onderzoek kunnen betrokkenen ontzettend veel leren. En bijna 15.000 Nederlanders hebben ervoor gekozen om hun gehele studie in het buitenland te volgen, aldus Nuffic, de organisatie voor internationalisering; een aantal wat achterblijft ten opzichte van andere landen in Europa.

Problemen zijn internationaal

Ten tweede kan zo’n internationale leerervaring ook de maatschappij ten goede komen. Klimaatverandering en ongelijkheid, om twee voorbeelden te noemen, zijn geen problemen die ophouden bij de Nederlandse grens. Om deze problemen goed te lijf te gaan zijn afgestudeerden en wetenschappers nodig die weten wat het is om te werken in een internationale context, en die erkennen dat hoger onderwijs een manier is om wereldwijde uitdagingen aan te gaan. Niet voor niets is hoogwaardig onderwijs een van de ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties – laten we dat meenemen als we discussiëren over dit onderwerp.

Internationalisering van universiteiten is zo’n belangrijke ontwikkeling dat dit een brede discussie verdient. Laten we niet eenzijdig naar deze complexe uitdaging kijken, maar erkennen dat er meer potentie inzit dan alleen het bedrag wat onder de streep overblijft.

Bart Haagsma is student Bestuurs- en Organisatiewetenschap aan de Universiteit Utrecht en doet onderzoek naar ideologieën in het internationaliseringsbeleid van Nederlandse universiteiten.

Blogger

Maarten Huygen

Maarten Huygen is redacteur onderwijs. Hiervoor was hij onder andere chef opinie, commentator en verslaggever voor NRC. Hij woonde 11 jaar in Washington, in de vroege jaren tachtig voor omroepen en bladen, in de vroege jaren negentig voor NRC.