Israël ontmantelt detectiepoorten

Tempelberg

De internationale crisis rond de Tempelberg in Jeruzalem is geluwd na een draai van Israël. De VS en Jordanië hielpen mee.

Israëlische politieagenten ruimen de detectiepoortjes op buiten de Al-Aqsa moskee op de Tempelberg in Jeruzalem. Foto Mahmoud Illean/AP

Israël is dinsdagochtend begonnen met de ontmanteling van detectiepoorten op de toegangsroutes naar de Tempelberg in Jeruzalem. De plaatsing van de metaaldetectoren leidde de voorbije dagen tot een internationale crisis, nadat bij geweld tussen Israëliërs en Arabieren binnen en buiten Israël meerdere doden waren gevallen.

De beslissing van het Israëlische veiligheidskabinet is een opvallende draai na de mededeling op zondag dat de poortjes zouden blijven staan. Intensief diplomatiek overleg tussen Israël en Jordanië, en het invliegen van de Amerikaanse afgezant Jason Greenblatt, veranderde de situatie.

Israëlische media speculeren dat de Jordaanse koning Abdullah een belangrijke rol speelde bij het oplossen van het conflict. Zondag schoot een Israëlische bewaker op het terrein van de Israëlische ambassade in Jordanië twee Jordaniërs dood nadat hij zou zijn aangevallen met een mes. De medewerker van het Jordaanse meubelbedrijf die de bewaker zou hebben neergestoken, handelde mogelijk uit woede over de plaatsing van de metaaldetectoren. Afgelopen weekend werd daartegen in Jordanië gedemonstreerd. Bij de Tempelberg zelf waren ook maandagavond weer protesten van boze Palestijnen.

Islamitische stichting

De Al-Aqsa-moskee op de Tempelberg is een van de belangrijkste islamitische heiligdommen en wordt niet beheerd door Israël maar door de islamitische stichting Waqf, die verantwoording aflegt aan de Jordaanse regering. Veel moslims vrezen dat de plaatsing van de detectiepoorten een eerste Israëlische stap is om de controle over de Tempelberg uit te breiden. In rechtse joodse kringen leven plannen om op de Tempelberg opnieuw een joodse tempel te bouwen.

Aanvankelijk liet Jordanië weten dat de Israëlische bewaker pas na een uitgebreid onderzoek zou mogen terugkeren naar Israël. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zwoer juist er alles aan te doen de bewaker zo snel mogelijk terug te halen. Dat is inmiddels gebeurd. Mogelijk na een toezegging aan Jordanië om de detectiepoorten te verwijderen, al wordt dat door Netanyahu ontkend.

Netanyahu bedankte na het besluit de Amerikaanse president Trump voor het sturen van Greenblatt. Ook dankte hij koning Abdullah voor de „nauwe samenwerking”. Het verwijderen van de poortjes kwam Netanyahu in Israël direct op kritiek te staan. De detectiepoorten werden geplaatst nadat twee Israëlische agenten op vrijdag 14 juli door drie Israëlische Arabieren op de Tempelberg waren doodgeschoten. „Het kabinetsbesluit is verontrustend”, zei de Israëlische minister van Cultuur Miri Regev. „Je hoeft geen veiligheidsexpert te zijn om te snappen dat de metaaldetectoren voor extra veiligheid zorgen en een afschrikwekkend effect hebben.”

Het Israëlische veiligheidskabinet heeft aangekondigd dat de detectiepoorten worden vervangen door technologie voor „slimme controle”. Het zou gaan om een geavanceerd camerasysteem, maar wellicht ook om scanapparatuur waarmee op afstand kan worden gecontroleerd of iemand wapens bij zich draagt. De Nederlandse politie heeft daar ook proeven mee gedaan.