‘Het bombardement verwoestte onze boot naar huis’

De getuigenissen van Duinkerken-overlevenden geven de film van Christopher Nolan een extra lading.

De evacuatie van Britse en Franse troepen uit Duinkerken.

“Eenmaal dobberend op de boot naar huis verschenen er meerdere Duitse vliegtuigen. Ze vlogen over ons heen en bombardeerden ons en alles om ons heen. Een van de bommen belandde in de schoorsteen van de boot, waarna deze explodeerde. Dat was het. Ons vervoer naar huis was verwoest.”

Het is een van de getuigenissen die The Guardian kreeg toegestuurd na een oproep aan lezers om herinneringen aan de slag om Duinkerken in te sturen. De reacties kwamen voornamelijk van familieleden die de verhalen eerder optekenden. Zo ook bovenstaand verhaal over Tommy Brabban. De oproep werd gedaan vanwege de release van Dunkirk, de nieuwe film van regisseur Christopher Nolan.

Die film draait om de militaire operatie in het Noord-Franse Duinkerken tussen 27 mei en 4 juni 1940. Op het strand van de stad wisten ruim 200.000 Britse en ruim 120.000 Franse militairen aan de omsingeling van het Duitse leger te ontsnappen. Zo’n 68.000 militairen uit Nederland, Frankrijk, Groot-Brittannië en België kwamen daarbij om.

De verhalen geven de film een extra lading. Zo vertelde Matthew, de zoon van Sergeant Richard Hughes, aan The Guardian dat zijn vader moest wachten op vervoer terwijl ze onder vuur lagen van Duitse militairen en duikboten. “Hij besloot anders en organiseerde een groep mannen om een vlot mee te bouwen. Ze peddelden de zee op, naar de schepen die daar lagen.”

Lees ook dit verhaal over waarom scènes van Dunkirk in Urk werden opgenomen: Voor de film ligt Duinkerken bij Urk

Blik asperges

Tommy Brabban werd als chauffeur ingezet tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Het schip waarop hij vanuit Duinkerken naar huis zou varen, werd gebombardeerd en hij verbleef negen dagen op het strand”, aldus zijn zoon Peter. “Terwijl hij onder een ambulance moest schuilen, vond hij een blik asperges. Hij nam het mee terug naar zijn bataljon en deelde het met twaalf anderen, ieder een stuk. Hij zei dat ze nog nooit zo iets lekkers hadden gegeten in hun hele leven.”

Marinier Thomas Causer voer op de HMS Grenade toen deze werd geraakt door een bom. “Hij sprong in zee, maar verbrandde hevig door brandende olie die op het water lag. Hij noemde het ‘de brandende hel’”, aldus zijn zoon Charles. Causer werd opgepikt en belandde in een militair ziekenhuis in Kent. “Tijdens een operatie werd hij van de operatietafel geblazen door een Duitse bom die insloeg in het ziekenhuis.”

De film ‘Dunkirk’ krijgt veelal lovende recensies, vooral over het camerawerk. NRC-recensent Peter de Bruijn was minder enthousiast over de nieuwe film van Nolan. “Zelden zag een oorlog er zo aangeharkt uit als hier.”

Lees hier het hele verhaal van The Guardian met meer getuigenissen: ‘We thought the war was lost’: readers’ stories of Dunkirk