Bidden onder dreiging van geweld

Jeruzalem

De demonstraties bij de Oude Stad van Jeruzalem waren dinsdag drukbezocht. Er vlogen alleen waterflesjes door de lucht.

Palestijnse vrouwen hebben zich na een oproep verzameld om in gebed te gaan bij de Al-Aqsa-moskee. De belofte van Israël om detectiepoortjes weg te halen, heeft de spanningen nauwelijks verminderd. Foto Oded Balilty / AP

Het vuur in de ogen van Mohammad Sadi maakt dinsdagmiddag al duidelijk: de crisis rond de Al-Aqsa-moskee in Jeruzalem, waarbij al diverse doden vielen, is nog niet bezworen. Met de verwijdering van de detectiepoorten bij de ingang naar de moskee, op dinsdagochtend, leek Israël de angel uit het conflict te hebben gehaald. Maar ook de geavanceerde apparatuur voor „slimme controles” die het Israëlische kabinet ter vervanging aankondigde, wordt door de Palestijnen niet gepruimd.

Sadi staat bij de Leeuwenpoort, op een toegangsweg naar de Oude Stad van Jeruzalem. Kort voor zonsondergang verzamelen zich hier steeds meer Palestijnen. Veruit de meesten van hen komen vanuit Oost-Jeruzalem aanlopen of -rijden op de scooter. Een enkeling zit in een rolstoel.

Ze begroeten elkaar met handklappen en innige omhelzingen. In de bocht van de straat staat een groep Palestijnse vrouwen, getalsmatig veruit in de minderheid. Vanaf een parkeerplaats wordt een keur aan deeghapjes, chocoladecroissants en waterflesjes aangevoerd en rondgedeeld. Vanachter de hoge stadsmuur worden de Palestijnen nauwlettend in de gaten gehouden door zwaarbewapende Israëlische militairen. Af en toe schijnen ze met hun zaklampen de bosjes naast zich in.

Folkloristisch karakter

Zo heeft de massale gebedsbijeenkomst, die uit protest op straat plaatsvindt, enerzijds een gemoedelijk en folkloristisch karakter en hangt er anderzijds constant de dreiging van geweld in de lucht. Tijdens het gebed richten duizenden ruggen zich neerwaarts de aflopende weg af. Na afloop is het een gekrioel van mensen. Bij de kruising bovenaan de weg worden wat waterflesjes en andere voorwerpen naar Israëlische agenten en militairen gegooid.

„Er is in veertien eeuwen niets veranderd rond de moskee. En ook nu willen we dat alles hetzelfde blijft”, zegt Sadi ’s middags. De 34-jarige Mustafa Ghannam, accountant in het Al-Makassed-ziekenhuis, voegt zich bij hem. Hij heeft gehoord dat de Israëlische regering camera’s heeft gekocht die dwars door de kleding van moskeebezoekers heen kijken. „Ze laten het hele lichaam zien”, zegt Ghannam. Onder de Palestijnen in Jeruzalem leeft breed het idee dat de ‘slimme controles’ die Israël aankondigde een nog grotere inbreuk vormen op de islamitische soevereiniteit rond de Al-Aqsa-moskee dan de metaaldetectie.

De Al-Aqsa-moskee behoort tot de belangrijkste islamitische heiligdommen en wordt beheerd door de Waqf, een islamitische liefdadigheidsstichting die verantwoording aflegt aan de Jordaanse regering. Iedere Israëlische bemoeienis met de moskee, of de toegang daartoe, is voor veel Palestijnen en moslims wereldwijd onacceptabel. Wat de Palestijnen extra achterdochtig maakt, is dat er in rechtse religieuze kringen in Israël serieuze plannen bestaan om op de Tempelberg een nieuwe joodse tempel te bouwen op de plaats waar nu de islamitische Rotskoepel staat.

Twee agenten doodgeschoten

Israël nam op zijn beurt veiligheidsmaatregelen nadat er onlangs twee agenten waren doodgeschoten door Palestijnen bij een toegangspoort tot de Tempelberg. Daarom werden de metaaldetectoren geplaatst. Bij het geweld dat daarop volgde, kwamen drie Palestijnse Israëliërs en drie Israëliërs om.

Nu de poortjes zijn verwijderd, is het de vraag of de regering van premier Netanyahu nog verder wil inbinden. Netanyahu staat onder druk van enkele eigen ministers en nationalistische groeperingen die het verwijderen van de detectiepoorten al te ver vonden gaan. Ook Jordanië is niet snel geneigd om toe te geven: de legitimiteit van het bewind van de Jordaanse koning Abdullah hangt deels samen met het beheer van de Al-Aqsa-moskee en de Rotskoepel.

Onduidelijk is welke ‘geavanceerde technologie’ er nu al hangt bij de Al-Aqsa-moskee. Waqf heeft verklaard de nieuwe Israëlische maatregelen eerst te moeten bestuderen en roept moslims op voorlopig uit protest buiten te bidden. Tegelijkertijd eist Waqf dat de situatie wordt hersteld die voor het plaatsen van de detectiepoorten bestond.

Bij de toegang tot de moskee waren dinsdag alleen metalen rails te zien waaraan camera’s kunnen hangen, maar de camera’s zelf ontbraken. Volgens een woordvoerder van de Israëlische politie zijn er in en rond de Oude Stad wel enkele nieuwe camera’s opgehangen en zullen die blijven ook. De Israëlische regering heeft gezegd zes maanden uit te trekken voor de installatie van de nieuwe apparatuur bij de moskee.

Na het avondgebed op dinsdag blijft grootschalig geweld uit. Het is de vraag of dat tijdens het vrijdaggebed, waarna het vorige week flink mis ging, ook zo zal zijn.