Opinie

Akzo zit beleggers onterecht dwars

Natuurlijk kunnen aandeelhouders een bestuurder of een commissaris naar huis sturen, schrijft . Het is hun bedrijf.

Hajo

Als je een fiets koopt, of een aandeel in een Nederlands bedrijf, dan koop je iets dat een financiële waarde heeft. Tegelijkertijd koop je dan het recht om zo’n goed te gebruiken, dus respectievelijk een stukje te gaan fietsen of deel te nemen aan aandeelhoudersvergaderingen.

Dit lijkt vanzelfsprekend, maar als het om Nederlandse beursgenoteerde bedrijven gaat, blijkt de praktijk weerbarstig. Of eigenlijk regelrecht in strijd met het recht van de EU. Als advocaat spreek ik geregeld buitenlandse, activistische beleggers die wanhopig toezien hoe Europese rechten en regels voor beursfondsen in Nederland miskend worden. Wie een aandeel koopt in een Nederlands beursfonds, zoals Akzo, stuit op vele obstakels, en moet van rechtszaak naar rechtszaak als hij van zijn andere dan financiële rechten gebruik wil maken.

Zo krijgt de voorzieningenrechter in Amsterdam aanstaande donderdag de vraag voorgelegd of hedgefonds Elliott (tezamen met York Capital) wel of niet een aandeelhoudersvergadering bijeen mag roepen. Deze beleggers willen van hun aandeelhoudersrecht gebruik maken om te stemmen over het aanblijven van een commissaris – in dit geval de president-commissaris van Akzo, Antony Burgmans.

Een gemotiveerd agenderingsverzoek moet gewoon op de agenda.

Europese richtlijn

Bedrijven weten dat een beursgang zorgt voor toegang tot de internationale kapitaalmarkt, maar ook dat het lot van bestuur en commissarissen daarmee in andere, deels anonieme en grotendeels buitenlandse handen komt. In beginsel is het aan het bestuur om de koers van het bedrijf te bepalen. Maar door de Hoge Raad en de Ondernemingskamer is herhaaldelijk vastgesteld dat als die koers de aandeelhouders niet bevalt, zij bestuur en/of commissarissen kunnen wegsturen.

Deze aandeelhoudersrechten zijn op Europees niveau vastgelegd. De Europese Richtlijn Aandeelhoudersrechten uit 2007 stelt: „Effectieve zeggenschap van de aandeelhouders is bovendien een eerste vereiste voor een goede corporate governance en dient bijgevolg te worden vergemakkelijkt en aangemoedigd”. Niet zo maar een vereiste dus, maar een éérste vereiste. Europese lidstaten moeten ervoor zorgen dat aandeelhouders effectief het recht hebben om een punt te plaatsen op de agenda van de aandeelhoudersvergadering.

In 2007 heeft Nederland zijn wetgeving aan EU-recht aangepast. De minister heeft indertijd toegelicht dat vanaf dat moment een beursfonds een voorgesteld agendapunt niet langer vanwege een ‘zwaarwichtig belang’ mag weigeren. Een behoorlijk gemotiveerd en tijdig ingediend agenderingsverzoek moet gewoon worden opgenomen in de agenda. Punt.

En toch kreeg bijvoorbeeld baggeraar Boskalis bij de rechters in 2015 en 2016 nul op het rekest, toen zij als aandeelhouder van het beursfonds Fugro een punt over beschermingsconstructies op de agenda wilde plaatsen.

Beursfondsobstructivisme

Hetzelfde overkwam Elliott vorige maand, in de eerste ronde bij de Ondernemingskamer: Elliott vroeg om een aandeelhoudersvergadering om te stemmen over het ontslag van de president-commissaris van Akzo, maar de Ondernemingskamer wees dat af. Zij herkwalificeerde het verzoek van Elliott als de vraag of Akzo voldoende verantwoording aan haar aandeelhouders heeft afgelegd – over de besluitvorming die heeft geleid tot afwijzing van het overnamebod van PPG.

Maar Akzo gaat nog verder. Tegenover het aandeelhoudersactivisme plaatst Akzo ‘beursfondsobstructivisme’. Op 19 juli ontstond er opeens een vacature in de raad van bestuur van Akzo door de plotselinge ziekte van CEO Ton Büchner. Dat statutaire bestuur hoort uit twee personen te bestaan, maar een van hen kan zijn taak door ziekte dus niet meer vervullen. Akzo meldde in een persbericht dat nu een derde persoon, die niet in de raad van bestuur zit, Thierry Vanlancker, aan het roer staat. De aandeelhoudersvergadering heeft op geen enkel moment bemoeienis gehad met zijn aantreden in de hoogste functie binnen het bedrijf. In reactie op vragen van de media antwoordde Akzo dat „mettertijd” een mededeling komt over het formaliseren van zijn benoeming door een aandeelhoudersvergadering. Die mededeling kwam dinsdag: over 45 dagen zal de aandeelhoudersvergadering plaatsvinden. Dat is zo snel, dat aandeelhouders niet meer tijdig – 60 dagen van tevoren – agendapunten kunnen aandragen. Akzo weet immers dat zij juridisch geen grond heeft die te weigeren. En dan zou zomaar het ontslag van Burgmans op de agenda kunnen staan.

Kan dit zomaar? De Hoge Raad moet zich nog uitlaten over de Boskalis-Fugro kwestie. De voorzieningenrechter moet het vergaderverzoek van Elliott donderdag behandelen en de Ondernemingskamer zal het beleid van het bestuur en de commissarissen van Akzo op deze onderdelen in september toetsen. Maar hoe de politieke wind ook waait, het EU-recht is helder en zal moeten doorklinken in elk van die uitspraken.