Column

Mensenrechten? Asscher houdt de Tour liever gezellig

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

De Bahreinse wielerploeg boekte op sportief gebied de afgelopen weken misschien geen grote successen in de Tour de France. De hoogst geklasseerde renner eindigde op zo’n 2 uur van de gele trui. Maar qua PR kon Team Bahrain-Merida woensdag een mooie etappeoverwinning bijschrijven: onze eigen vicepremier Lodewijk Asscher reed mee in de auto van ploegleider Tristan Hoffman. Ik zag het in De Avondetappe van de NOS, met Asscher als gast. Heel gezellig allemaal; dat wil zeggen geen kritische vraag en dus geen wóórd over de treurige mensenrechtensituatie in Bahrein. Precies zoals het Bahreinse regime het voor ogen heeft met zijn investeringen in sporten die veel media-aandacht trekken: mooi weer spelen en investeerders en toeristen trekken. Reden dat er ook een wielerploeg van de Verenigde Arabische Emiraten is.

Hoe zat het ook weer (want buiten de sport is er voor Bahrein zelden of nooit aandacht)? Van de 1,2 miljoen inwoners wordt bijna de helft uitgemaakt door echte staatsburgers (rest gastarbeiders). Van die staatsburgers maken shi’ieten naar schatting 60 procent uit, die sociaal, economisch en politiek worden gemarginaliseerd door de sunnitische elite. Aangestoken door de ‘Arabische Lente’ gingen shi’ieten in februari 2011 massaal de straat op om te betogen voor democratische hervorming. Want democratie, zo redeneerden zij, zou een einde maken aan hun achterstelling. Andere Arabische Golfstaten waren zich hoe dan ook al dood geschrokken van de in eerste instantie succesvolle opstanden in Tunesië en Egypte – stel je voor dat hier ook de massa’s ons komen belagen! Dus Saoedi-Arabië en de Emiraten stuurden graag troepen en politie om te helpen de betogingen neer te slaan.

Dat lukte niet helemaal. Ondanks de harde hand – massa-arrestaties, nep-processen met uitzichtloze straffen, systematische foltering, het muilkorven van elke oppositiestem, check Amnesty, Human Rights Watch en de VN – ging het protest door, en de harde hand ook. Tot en met de dag van vandaag.

Nu kan ik een heleboel voorbeelden geven, maar ik beperk me tot één: Ebtisam al-Sayegh (48), een activiste die beschuldigingen van mensenrechtenschendingen controleert en documenteert. Ze werd in maart opgepakt, terug uit Genève waar ze voor de VN-Mensenrechtenraad had getuigd, ondervraagd en weer vrijgelaten. Eind mei werd ze opnieuw een dag voor verhoor vastgezet, nadat ze de toestand had geïnventariseerd in Duraz, een bolwerk van shi’itisch verzet waar de politie op 23 mei binnenviel, vijf betogers doodde en er 300 oppakte. Tijdens haar verhoor werd ze volgens diverse bronnen geslagen en seksueel misbruikt. Haar kinderen werden met de dood bedreigd. Zo proberen de autoriteiten activisten te dwingen met hun werk te stoppen. Dat lukt vaak, alleen niet bij Sayegh. Dus werd ze drie weken geleden weer gearresteerd. Ditmaal is ze in staat van beschuldiging gesteld onder de antiterreurwet die het mogelijk maakt haar zes maanden zonder vorm van proces vast te houden.

De Bahreinse wielerploeg, meneer Asscher, is eigendom van prins Nasser bin Hamad al-Khalifa, een zoon van koning Hamad en commandant van de koninklijke garde. Generaal Nasser wordt zelf door drie slachtoffers van foltering beschuldigd. Hij ontkent dat. Het is een feit dat hij in 2011 heeft opgeroepen tot bestraffing van sporters die aan de protesten deelnamen. Dat is ook gebeurd. Bij de presentatie van de wielerploeg in januari in het koninklijk paleis in Manama maakte hij er geen geheim van dat het de bedoeling is een positief licht te werpen op Bahrein. „En dat werkt inderdaad heel goed”, zei hij volgens Velonews, dat erbij was.