De beste sint-bernard voor in je broekzak: dit moet je weten over externe accu’s

Powerbanks Smartphones lopen snel leeg. Oplossing: zelf stroom meenemen. Waar moet je op letten als je een powerbank koopt? En: vier mythes over je telefoon opladen.

Foto Animalia Life, bewerking Fotodienst NRC

Je wilt op een festival alles filmen én delen, maar niet om het uur panisch op zoek naar een stopcontact, omdat je accu niet lang genoeg meegaat? Dan koop je een powerbank: een externe accu die je telefoon weer van stroom voorziet en met je meereist.

Powerbanks zijn populairder dan ooit. Dat komt vooral door de batterijslurpende apps die we gebruiken, terwijl de accu’s van onze telefoons door ruimtegebrek niet evenredig meegroeien. Zonder tussenkomst van een stopcontact gaan ze vaak niet langer dan een dag mee.

Zo populair zelfs, dat sommige winkels vorig jaar tijdens de zomermaanden een tekort aan powerbanks hadden. In de zomer is er altijd een lichte stijging in de verkopen, maar vorig jaar was de vraag uitzonderlijk. Dat was niet alleen te danken aan het groeiende aantal festival(ganger)s, maar vooral aan het spelletje Pokémon Go. De game, waarbij je virtuele Pokémon met je smartphone kunt ‘vangen’, vraagt nogal wat energie. Er werden massaal powerbanks ingeslagen om ongestoord de duinen in te kunnen lopen, op zoek naar het volgende diertje.

Pokémon-power

In de eerste week na de lancering van Pokémon Go in juli 2016 steeg de verkoop van powerbanks bij de Media Markt met 170 procent ten opzichte van een jaar eerder. Bij Bol.com werden twee keer zoveel powerbanks verkocht. In België steeg de verkoop met 275 procent vergeleken met een jaar eerder naar 14.381 stuks na de lancering van Pokémon Go, blijkt uit cijfers van marktonderzoeksbureau GfK.

Inmiddels heb je al een powerbank voor een minder dan een tientje. Met de populariteit groeit ook het aantal powerbanks waar je uit kan kiezen.

Het eerste waar je op moet letten is de capaciteit van de powerbank. Die wordt uitgedrukt in milliampère-uur (mAh). Je hebt powerbanks al vanaf 2.200 mAh. Daar laad je op papier een iPhone 7 (met een batterij met een capaciteit van 1.960 mAh) helemaal mee op. Maar let op, want de geadverteerde mAh wordt bijna nooit gehaald; goedkope powerbanks halen vaak niet eens de 60 procent. Er gaan nogal wat mAh’s verloren bij het overbrengen van de energie. Als je zeker wilt zijn van je zaak, is een powerbank van minimaal 5.000 mAh nodig.

Bijkomend minpunt van veel kleine en goedkope powerbanks is dat het lang duurt voordat ze opgeladen zijn. Dat komt door de lage stroomsterkte van ongeveer 1 ampère (A). Als je snel weer draadloos wilt kunnen appen, is een powerbank met een stroomsterkte van 2,4A aan te raden. In theorie laden je apparaten dan 2,4 keer sneller op. Vooral handig als je ook iets met een grotere accu wil opladen, zoals een tablet of draadloze muziekboxjes.

Ledlampjes

Ook het materiaal van de behuizing is iets om op te letten. Plastic powerbanks zijn vaak niet waterdicht en kunnen minder goed tegen een stootje. Neem je een powerbank mee op avontuur, dan zijn behuizingen van aluminium met rubber aan te raden. Je kunt daarbij nog kiezen voor ledlampjes in je powerbank, die aangeven hoe ‘vol’ de batterij nog is.

Echte avonturiers nemen hun GoPro-camera, telefoon en e-reader mee op reis. In dat geval zijn meerdere USB-aansluitingen, meer capaciteit en een hogere stroomsterkte geen overbodige luxe. Let wel: sommige oplaadbanken met twee aansluitingen hebben in totaal een stroomsterkte van 2,4 ampère. Sluit twee apparaten aan en weg is je voordeel.

Powerbanks die je kunt opladen met zonnecellen klinken handig, maar zijn niet echt praktisch. Je bent ten eerste natuurlijk afhankelijk van de zon, en dan zijn ze ook nog eens vrij langzaam. Het kan zo een dag duren voordat een powerbank volgeladen is.

Kortsluiting

Het is een cliché, maar ook bij powerbanks geldt: goedkoop is duurkoop. De meeste problemen met tegenvallende prestaties worden veroorzaakt door de goedkope, merkloze varianten, of die van onbekende merken. De batterijen in de powerbanks zijn niet altijd van dezelfde kwaliteit en er ontbreken systemen om de accu te beschermen tegen overladen. Dat is helaas niet altijd te checken.

Dat kan zelfs gevaarlijk zijn. In een enkel geval is het voorgekomen dat door oververhitting of kortsluiting brand ontstaat. Net als bij de uit de markt gehaalde Samsung Galaxy Note 7. Problemen met de batterij zorgden ervoor dat de telefoon onverwacht vlam kon vatten. Het fiasco kostte Samsung 4,9 miljard euro.

Internationale veiligheidsorganisaties en vliegtuigmaatschappijen hebben mede daarom bepaald dat alleen accu’s met een capaciteit onder 100 Wh toegestaan zijn op de meeste vluchten. Dat betekent dat je zelfs met een powerbank van 25.000 mAh nog goed zit.

Vier mythes over opladen

Over het opladen van je telefoon doen veel fabels de ronde. Samen met hoogleraar Peter Notten van de TU Eindhoven, gespecialiseerd in energie, scheiden we feit van fictie in vier mythes:

  1. Je kunt je telefoon beter niet gebruiken tijdens het opladen

    Het kan geen kwaad om je smartphone te gebruiken terwijl deze in de oplader zit, zegt Peter Notten, als hoogleraar aan de TU Eindhoven gespecialiseerd in energie. Wel kan je telefoon erg warm worden door hem tegelijk op te laden en te gebruiken. Als de batterij oververhit raakt, veroudert hij sneller. Daarom moet je ook oppassen met je telefoon in de zon.

    Wat overigens geen fabeltje is, is dat het levensgevaarlijk kan zijn om in bad je telefoon te gebruiken terwijl die aan de lader zit. Twee weken geleden kwam een meisje in de Verenigde Staten om het leven door elektrocutie, toen ze haar telefoon oplaadde in een niet-geaard stopcontact terwijl ze in bad zat.

    Onwaar

  2. Je moet je telefoon niet aan de lader laten als hij is opgeladen

    Als je de telefoon de hele nacht aan de lader hangt, zit de accu urenlang tegen zijn maximale spanning aan. Hoe hoger de spanning, hoe meer neveneffecten optreden, bijvoorbeeld veroudering. De accu verliest dan capaciteit en vermogen. Dit probleem speelt echter niet meer bij de huidige generaties telefoons. Die zijn voorzien van trickle charging. Als je telefoon volledig is opgeladen, stopt de energiestroom van de oplader en neemt de software of het batterijmanagementsysteem (BMS) het over. Als de batterij onder een bepaald percentage komt, ‘druppelt’ er weer wat energie binnen. Hierdoor staat de accu niet de hele tijd onder hoge spanning. Liever niet helemaal volladen dus, maar een nacht aan de lader kan bij nieuwere modellen geen kwaad.

    Grotendeels onwaar

  3. Je moet je telefoon eerst helemaal leeg laten lopen, voordat je ‘m weer oplaadt

    Jaren geleden zaten nikkel-cadmium-accu’s in veel apparaten. Elke keer als je die oplaadde, telde dat als een oplaadcyclus, waardoor de accu weer een beetje verouderde. In huidige generaties consumentenproducten zitten echter lithium-ion-batterijen. Daarbij treedt dit effect niet meer op. Integendeel: lithium-ion-batterijen gaan het langst mee als ze niet helemaal leeglopen. Bij onderspanning verliest de batterij capaciteit, net als bij langdurige hoogspanning. Hoogleraar Notten: „Dat verouderingsproces verloopt langzaam, maar is onomkeerbaar.” Om dat te voorkomen, schakelt het BMS je telefoon uit als nog een klein beetje spanning in je accu zit.

    Onwaar

  4. Je moet je telefoon volledig laten leeg- en vollopen, om de batterij te ‘resetten’

    Een vaste telefoontip was lange tijd: laat je batterij af en toe helemaal leeglopen en vervolgens weer helemaal volladen. Door dit ‘resetten’ zou je batterij zich weer ‘herinneren’ hoeveel capaciteit hij had en zo langer op zijn top presteren. Helaas, ook dit idee is achterhaald. Het hielp inderdaad voor de prestaties van nikkel-cadmium-accu’s. Deze hadden last van een memory effect. Laadde je elke keer de accu op van 20 naar 100 procent, dan ‘vergat’ de accu zijn volledige capaciteit. Nu zorgt het BMS voor de ‘gezondheid’ van een batterij. Het BMS houdt de conditie, temperatuur en prestaties van de batterijen binnen een pack, een accu, in de gaten. Een ‘herinnering’ is dus niet meer nodig.

    Grotendeels onwaar