Wet voor nieuwe rechters hooggerechtshof goedgekeurd door Poolse Senaat

Protest in het Adam Mickiewicz Park in Poznan, 21 juli 2017 tegen de veranderingen in de Poolse rechtspraak. Jakub Kaczmarczyk/EPA

De Poolse Senaat heeft in de nacht van vrijdag op zaterdag ingestemd met een omstreden wet om de rechters van het hooggerechtshof te vervangen. Om de wet van kracht te laten worden, is alleen nog een handtekening van president Duda nodig.

Vorige week besliste het parlement dat het voortaan zelf de vijftien rechters van de Raad voor de Rechtspraak (KRS) – een college van 25 rechters en politici dat rechters benoemt en waakt over ethische regels – mag aanwijzen. Bovendien kreeg minister van Justitie Ziobro, tevens chef van het Openbaar Ministerie, de bevoegdheid om voorzitters van rechtbanken te ontslaan en benoemen.

De wet werd in aangepaste vorm aangenomen omdat president Duda eerder bezwaren had geuit. Van verschillende kanten wordt druk op hem uitgeoefend om de hervorming tegen te houden en zijn veto uit te spreken. Zo heeft de Europese Unie onder meer gedreigd met sancties en werd er scherpe kritiek geuit door internationale juristen. De eerste voorzitter van het hooggerechtshof heeft maandag een afspraak met Duda om de hervorming van de rechtspraak te bespreken.

Als het Hooggerechtshof op de schop gaat, kan de nationaal-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) de controle krijgen over alle onderdelen van de rechtspraak en een loyale juridische elite creëren. Het zou het sluitstuk zijn van een reeks wetswijzigingen die samen „voorgoed de positie van de Republiek als rechtsstaat kunnen vernietigen”, aldus vijf voormalige voorzitters van het grondwettelijke tribunaal. Ook de Europese Commissie maakt zich zorgen.

Tienduizenden Polen protesteerden vrijdag tegen het besluit van de Senaat. De oppositie vindt het wetsontwerp van de regeringspartij PiS uitholling van de onafhankelijke rechtspraak en ondermijning van de democratie.