Hoe tech-agenten de Onderwereld 2.0 te slim af waren

Undercoveroperatie

Agenten en techneuten infiltreerden samen de zwarte markt-site Hansa. Met veel succes. ‘Al snel bleek dat klanten heel tevreden waren.’

Artikelen die te koop zijn op zwarte markt-sites op het dark web, zoals Hansa.

Heel even schrikken de medewerkers van het Team High Tech Crime als de illegale website Hansa Market op zwart gaat. Is dit een glitch of is de opzet om de site te kapen mislukt? Een minuut later haalt het team van 10 mannen en vrouwen opgelucht adem. Het is vrijdag 23 juni en de kopers en verkopers op Hansa hebben absoluut niet in de gaten dat de Litouwse website door de Nederlandse politie wordt gerund.

Na ruim een half jaar voorbereiden is fase 1 geslaagd: de politie is marktmeester van Hansa, een illegale marktplaats op internet waar vooral in drugs wordt gehandeld, en waarvan de vermoedelijke beheerders een paar dagen eerder waren opgepakt. Nu moeten de agenten de site runnen zonder dat de klanten het merken.

De nieuwe marktmeesters hebben zichzelf daarom het lingo aangeleerd dat op Hansa wordt gebruikt. En ook weten ze wat te doen als er een conflict ontstaat over niet geleverde bestellingen. „Al snel bleek dat klanten heel tevreden waren over de manier waarop de marktplaats werd gerund”, vertelt Wilbert Paulissen, chef van de Landelijke Recherche waar het Team Hightech Crime onder valt.

Is de politie medeschuldig aan drugshandel, nu ze enige tijd een marktplaats op het dark web heeft beheerd? Lees ook: De politie die een drugssite runt: mag dat?

Hansa is onderdeel is van het dark web: een versie van het internet waar mensen elkaar treffen die buiten het zicht van de autoriteiten willen blijven en die hun digitale sporen proberen te wissen. Dat is niet verboden, maar er zijn wel veel criminelen actief op het dark web. Noem het de Onderwereld 2.0, een digitale versie van het criminele milieu waar wordt gehandeld in bijvoorbeeld drugs en wapens.

De overname van Hansa is een bijzonder staaltje recherchewerk waarbij het team High Tech Crime samenwerkte met internationale politiediensten als Europol en de FBI. En dat is geen toeval. De Nederlandse onderwereld heeft een reputatie als producent van wiet en pillen.

Bovendien is Nederland als logistiek knooppunt van groot belang voor de internationale drugssmokkel. Omdat onze digitale infrastructuur tot de beste van de wereld behoort, is het ook niet gek dat Nederland een stevige rol speelt in Onderwereld 2.0. „Dat betekent dat wij veel verzoeken voor rechtshulp krijgen van landen die zien dat er iets op Nederlandse servers draait. Dat is een van de redenen waarom we veel hebben geïnvesteerd in ons cyberteam.”

Postpakkettenteam

Het team High Tech Crime is in 2007 opgericht. Het begon tien jaar geleden met dertig man, aldus Wilbert Paulissen, maar inmiddels werken er 120 mensen. „De helft zijn politieagenten met affiniteit voor technologie. De andere helft zijn techneuten: IT’ers die net zijn afgestudeerd en IT’ers uit het bedrijfsleven, ex-programmeurs bijvoorbeeld.”

Die gemengde samenstelling bepaalt een belangrijk deel van het succes van het team. „Er zijn hele slimme dingen achterhaald op de site die we in beheer hadden. Maar een speciaal ‘postpakkettenteam’ stuitte op veel klanten die pakketten niet naar een adres lieten komen. Dan is er opsporingswerk nodig om de identiteit van verdachten vast te stellen.”

De overname van Hansa is de tweede spraakmakende actie van Team High Tech Crime in ruim een jaar tijd. Zo leverde de inval bij het bedrijfje Ennetcom, een aanbieder van speciaal beveiligde PGP-telefoons, een enorme hoeveelheid informatie op over de Nederlandse onderwereld. Ook daar gaat het volgens Paulissen om een combinatie van klassiek recherchewerk en ervaring met cybercrime. „Digitale sporen zijn vluchtig, maar wie de techniek goed gebruikt, kan er ook liquidaties mee oplossen.”