Van strenge vaders, belastingbetalers en een midlifecrisis

Redacteur Margot Poll grasduint door de nieuwe boeken en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

Docent Cultuurwetenschappen Sarah De Mul, reist met dochter Lide en haar man Nikolas naar Donostia (San Sebastiàn). Zij hebben besloten zich wat langer te vestigen in Baskenland om het evenwicht tussen vaders- en moederstaal te herstellen – om een Antwerpse peuter met Baskische roots tweetalig op te voeden. In Retour San Sebastian komt niet alleen het Baskische (familie-)leven aan bod maar ook de culturele en historische ontwikkelingen van dat deel van Spanje wat we vooral kenden van de gewapende afscheidsbeweging ETA. Mooie combinatie van geschiedschrijving en de onbevangenheid van een kind dat kennismaakt met de jeugd van haar vader – inclusief zijn voorkeur voor Baskische radicale rock.

Sarah De Mul: Retour San Sebastian., De Bezige Bij, 255 blz. € 21,99

Schrijver en uitgever Jeroen van Bergeijk besluit zichzelf vrij te geven van piekeren over zijn huwelijk, zijn toekomst en het overlijden van zijn moeder. Hij stapt op de fiets om in veertig dagen naar Santiago de Compostella te komen. Eén ding weet hij zeker: hij zal niet er niet over schrijven omdat het wemelt van de verslagen. ‘Wil je nog een beetje opvallen tussen dit Compostella-geweld moet je met een ezel naar Santiago, de reis achterstevoren lopen, of een bedevaart óp hoge hakken’ volbrengen.’ En toch volgde Liefde, lijden, lossen: een oprecht verslag van Bergeijks midlifecrisis waarbij hij zijn emoties pas op het allerlaatste moment de vrije loop laat.

Jeroen van Bergeijk: Liefde, lijden, lossen, Querido Fosfor. 127 blz. € 15

Cissy van Marxveldt (pseudoniem van Setske-Beek-de Haan, 1889-1948) schreef bijna honderd jaar geleden het eerste deel van haar serie Joop ter Heul. De H.B.S.-tijd van Joop ter Heul heeft de tand des tijds doorstaan omdat het herkenbaar is voor menig middelbaar schoolmeisje al zal het taalgebruik niet erg overeenkomen met het Whatsapp-verkeer van nu. Strenge vaders waren er immers toen, strenge vaders zijn nu nog steeds. Weet alleen niet of veel vaders nu nog ‘’t is fraai’ zeggen. Het zijn vooral de (groot)ouders die zwijmelen bij dit jeugdsentiment.

Cissy van Marxveldt: De H.B.S.-tijd van Joop ter Heul. Atlas Contact, 317 blz. € 18,99

Nederlanders zijn trots op hun ‘belastingmoraal’. En Italianen zouden belastingontduikers zijn. Moraal? Moraal? Italië-kenner en oud-journalist Ben van der Velden gaat op onderzoek uit en vraagt verschillende Italianen en Nederlanders hoe zij denken over belasting betalen en belasting ontduiken. Korte gesprekken, maar omdat iedereen vindt dat belastinggeld (ook) de gemeenschap ten goede moet komen, kun je na het lezen van de bundel de vraag nog eens stellen. Wat verstaan zowel de Nederlanders als de Italianen precies onder moraal?

Ben van der Velden: Eerlijke bedriegers, Athenaeum, 176 blz. € 15

De 25ste druk van de autobiografie van de van oorsprong Italiaanse schrijfster Kuki Gallmann (74) verschijnt net op het moment dat de natuurbeschermster is neergeschoten in ‘haar’ natuurreservaat Laikipia in Kenia. Ook de safarilodge op het landgoed is in brand gestoken. Het in 1991 uitgekomen Ik droomde van Afrika vertelt het moverende verhaal van Gallmann die met Paolo en haar zoon Emanuele naar Kenia verhuist. Dan slaat op verschillende momenten het noodlot toe: haar man en haar zoon komen te overlijden. ‘Mijn gezicht was nat van andermans tranen’, schrijft zij als bij iedereen het verdriet te groot is geworden. Samen met dochter Sveva, die enkele maanden na haar vaders dood in 1980 werd geboren, moet zij verder: het vee wordt verkocht en het boerenbedrijf wordt omgezet in een natuurreservaat. Gallmann is na het schietincident in april 2017 per vliegtuig naar het ziekenhuis in Nairobi gebracht en is nu weer thuis. Dochter Sveva laat desgevraagd weten dat haar moeder ‘veel geluk’ heeft gehad. Twee kogels hebben de buikwand versplinterd en de darmen geraakt. „My mother is a force of nature (…). Her spirit is strong and she will come back being her usual self.”

Kuki Gallmann: Ik droomde van Afrika (I Dreamed of Africa, 1991) vertaald uit het Engels door Jeanette Bos. Boekerij, 319 blz. € 15

Een ander, minder bekend boek in herdruk is de in 1933 uitgekomen roman Aan een onbekende god van de Amerikaanse auteur John Steinbeck (1902-1968). Boerenzoon Joseph Wayne vertrekt met de zegen van zijn vader van de oostkust naar Californië om daar zijn eigen bedrijf te beginnen. Niet alle zonen kunnen immers leven van de ouderlijke boerderij. Het lukt Joseph om het hoofd boven water te houden tot het seizoen waarin het vee sterft door de aanhoudende droogte. Joseph laat zich zelfs overhalen naar de pastoor te gaan terwijl diens optreden hem eerder diep gekwetst heeft. Die dialoog is zo bijzonder dat je wederom begrijpt waarom Steinbeck dertig jaar later de Nobelprijs voor Literatuur kreeg .

John Steinbeck: Aan een onbekende god. (To a god unknown.) Herz. vertaling Uitgeverij Bint m.d.a. Arthur de Bruin. Bint, 276 blz. € 18,95