Undercoveroperatie op dark web

Nederlandse Politie

De Nederlandse politie runde de afgelopen weken heimelijk Hansa, een van de grootste online zwarte markten, waar onder meer drugs en creditcardgegevens werden verhandeld. Agenten lazen tienduizenden berichten mee.

In een undercoveroperatie heeft de Nederlandse politie bijna een maand het beheer gevoerd over wat internationaal geldt als een van de grootste online zwarte markten op het zogeheten dark web. Dat meldden de Nederlandse politie en Europol donderdag op een persconferentie. Ook de FBI en de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA waren betrokken bij de geheime operatie.

Op Hansa werden onder meer drugs en creditcardgegevens verhandeld. Sinds de overname van het beheer heeft de politie meer dan 50.000 transacties geteld, vooral voor soft- en harddrugs. Het is voor zover bekend wereldwijd de eerste keer dat de politie op zo’n schaal een online zwarte markt weet over te nemen.

Nadat de twee vermoedelijke beheerders van de site op 20 juni werden opgepakt in Duitsland, kregen Nederlandse agenten de kans zich als hen voor te doen. In die rol losten ze technische problemen op en behandelden ze conflicten over verdwenen bitcoins, de anonieme betaalmunt die op dit soort zwarte markten wordt gehanteerd. Ondertussen lazen agenten communicatie mee om wachtwoorden en adresgegevens van kopers en verkopers afhandig maken. In Nederland zijn vier drugsverkopers gearresteerd, onder wie volgens de politie „een topverkoper” uit Krimpen aan den IJssel. Het OM zegt meer arrestaties te verwachten. Er zijn ook adressen van ongeveer vijfhonderd Nederlandse Hansakopers verzameld, waarbij nog niet besloten is in hoeverre tegen hen actie wordt ondernomen. „Ik denk dat er heel veel mensen nu zenuwachtig worden”, aldus Martijn Egberts, hoofd cyber van het Openbaar Ministerie. Ongeveer tienduizend buitenlandse adressen van kopers op Hansa zijn doorgegeven aan Europol. De politie legde daarnaast beslag op meer dan 1.000 bitcoins, omgerekend zo’n 2 miljoen euro.

Tip van cybersecuritybedrijf

De internationale autoriteiten kwamen de identiteiten achter de afgeschermde internethandel op het spoor na een tip van een cybersecuritybedrijf. De FBI bleek net bezig om de criminele marktplaats Alphabay, op dat moment de grootste zwarte markt in het dark web, offline te halen. Bij het onderzoek leidde het spoor van Hansa in eerste instantie naar Nederland, waar een operatie werd voorbereid. Op het moment dat Nederlandse agenten de geheime overname begonnen, bleek Hansa zich op servers in Litouwen te bevinden. De politie zette naar eigen zeggen een exacte kopie van de marktplaats over op Nederlandse servers. De undercoveroperatie bleek een ideale val voor de gebruikers van Alphabay, die na de sluiting door de politie eerder deze maand massaal overstapten op Hansa.

Om de operatie geheim te houden mochten de vermeende beheerders, mannen van 30 en 31 jaar uit de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, vanuit de gevangenis uitsluitend contact hebben met hun advocaten. Drie dagen nadat de twee werden opgepakt, namen agenten de illegale online markt van hen over. Volgens de politie was deze „slechts een minuut offline”. Dat dit geen argwaan werkte is niet vreemd: online zwarte markten zijn vaker kort uit de lucht, omdat het beheer ervan in het dark web technisch ingewikkeld is.

Na de sluiting van Alphabay door Amerikaanse, Thaise en Canadese autoriteiten steeg het aantal bezoekers op Hansa van 1.000 naar 8.000 per dag, aldus de politie. Op een prominent forum over zwarte markten, op de site Reddit, werd Hansa juist in de afgelopen weken aangeprezen als hét veilige alternatief voor Alphabay. Inmiddels is de paniek daar zichtbaar. „DO NOT MAKE NEW ORDERS ON ANY DARK NET MARKET ANY MORE!”, waarschuwt men nu.