Zelfs de reclame van de slager moet worden afgeplakt

EK voetbal

De UEFA heeft strakke protocollen waaraan de Nederlandse organisatie van het EK voetbal voor vrouwen moet voldoen. Reclame-uitingen moeten worden verwijderd, accommodaties aangepast. “De UEFA is hier tijdelijk de baas”.

De Russische verdediger Daria Makarenko (midden-rechts) viert haar goal in de groepswedstrijd tegen Italië. Foto Tobias Schwarz/AFP

Er zijn dagen dat gras sneller groeit dan hem lief is. Een halve centimeter per etmaal is door het menselijk oog nauwelijks waar te nemen, maar voor grasmeester Gert Heerema van amateurvoetbalclub WWNA voelt het deze weken als een wereld van verschil.

Wijzend naar een voetbalveld tussen de landerijen bij Apeldoorn vertelt hij over het onderhoud van het gras. Over het millimeterwerk wanneer hij om zeven uur ’s ochtends op zijn maaimachine zit. En maar banen rijden. Eerst in de breedte, daarna in de lengte. Net zo lang tot hij zeker weet dat het gras niet hoger is dan tweeënhalve centimeter. Klaar is hij tegen tienen; dan arriveert de nationale voetbalploeg van Noorwegen, die bij WWNA traint tijdens het EK voor vrouwen. Erna kruipt Heerema weer op de trekker. Nazorg. Tot een uur of vier.

„Een van de Noorse coaches vroeg of ik het veld toch nog een keer wilde maaien voor de training”, zegt Heerema. „Geen probleem. Wij passen ons aan.”

De maximale grashoogte van 25 millimeter is een van de eisen uit het EK-draaiboek van de UEFA en de KNVB. Het is een glashelder protocol dat nauwelijks ruimte overlaat voor concessies: wie wil participeren aan dit voetbalfeest, neemt de huisregels in acht. Openbaar zijn de protocollen niet, maar wie rondvraag doet bij betrokken partijen beseft dat het welslagen van een groot toernooi soms afhangt van de kleinste details.

Wist u dat Coca-Cola het lekkerst smaakt als het afkomstig is uit een klein flesje? Daarvan hadden ze bij FC Twente ook geen idee, totdat de club het EK-protocol doornam en las dat UEFA-sponsor Coca-Cola verlangt dat de frisdrank uit glazen flesjes wordt geschonken en niet uit goedkopere plastic flessen.

Grasmeester van Real Madrid

„De UEFA is hier vier keer met een groep van tien personen geweest om het stadion te screenen”, zegt Richard Peters, woordvoerder van FC Twente. „Doordat we in het verleden in de Champions League hebben gespeeld, zijn we bekend met veel van die eisen. Ons stadion is in 2007 grotendeels verbouwd met die reglementen in de hand. Dan nog moet je veel zaken aanpassen. Onze mooie fauteuils in de dug-outs hebben we moeten vervangen door een houten bank. Anders konden er niet genoeg speelsters zitten.”

En dan zijn er nog de skyboxen die worden omgetoverd in tv-studio’s; de verdubbeling van het aantal persplaatsen; het creëren van een kleedkamer voor mascottes en het inrichten van ruimtes waar spullen kunnen worden opgeslagen, zoals kleding voor vrijwilligers en het spandoek dat voor elke wedstrijd over de middencirkel wordt gelegd. „De UEFA is hier tijdelijk de baas”, zegt Peters. „Dat hoort erbij.”

Zo’n anderhalve ton is er door de gemeente Deventer geïnvesteerd, zo’n twee jaar lang namen de voorbereidingen in beslag. Maar deze avond is het zover: de Alpenclash in de Adelaarshorst: Zwitserland-Oostenrijk, onder toeziend oog van 4.471 toeschouwers, op een grasmat zo egaal dat de eeuwige vergelijking met de biljartsport zich als vanzelf aandient. Terecht, vinden ze bij Go Ahead Eagles.

De club is de afgelopen twee jaar vijfmaal bezocht door misschien wel de beroemdste grasmeester in het voetbal: Paul Burgess, de specialist die in 2009 bekendheid verwierf met zijn transfer van Arsenal naar Real Madrid. Als consultant namens de UEFA adviseerde hij Go Ahead om het gras met de hand te maaien, wat maar heel weinig clubs doen. Burgess wist nog een adres voor twee loopgrasmaaiers. Zijn oude werkgever Arsenal had er nog twee staan.

Niet over de vluchtstrook

Ook bij Go Ahead heeft de UEFA een EK-delegatie gestationeerd. Bij aankomst van de zeven functionarissen ontstond meteen een misverstand. De ‘venuemanager’ van de UEFA dacht dat het personeel van Go Ahead geheel en op elk gewenst ogenblik tot haar beschikking stond – het is pas vanaf twee uur ’s middags. De UEFA betaalt Go Ahead voor de uren die het clubpersoneel aan het EK besteedt. Verder mogen clubs de cateringinkomsten houden, hoewel die voornamelijk opgaan aan het UEFA-proof maken van het stadion.

„Een EK voor mannen levert geld op, een EK voor vrouwen niet”, verklaart toernooidirecteur Bert van Oostveen op de tribune in Deventer. „Bij de KNVB hebben we van tevoren gezegd: leuk als we geld verdienen, maar daar gaan we niet van uit. We konden ervoor kiezen mee te delen in de recette, maar dan ben je ook risicodragend. Dat risico hebben we bij de UEFA gelaten. Ons doel was break-even draaien. Dat is afgelopen weekend gelukt, mede door de overwinning van Nederland.”

Strak in pak rijdt de scheidend KNVB-bestuurder dezer dagen door het land, van wedstrijd naar wedstrijd. En niet over de vluchtstrook. In het FD verwees hij daar vorige week naar toen hij zei dat de politieke discussie rond grote evenementen in Nederland veelal gaat over de „kosten voor de samenleving en de vraag of bobo’s wel of niet gebruik mogen maken van de vluchtstrook.”

„Bij dit toernooi worden genodigden niet gefêteerd”, zegt Van Oostveen. „De bondsvoorzitters van Oostenrijk en Zwitserland staan hier gewoon in de zaal waar iedereen staat. Bij een EK voor mannen heb je glamour, hier is alles aanraakbaar. Daar zijn we trots op, maar je moet het ook in perspectief plaatsen. De belangen zijn veel minder groot.”

Met name financieel. De winnaar van dit EK ontvangt 1,2 miljoen euro, iets meer dan het bedrag dat de UEFA uitkeerde voor een zege in de groepsfase van Euro 2016 voor mannen, waar het totale prijzengeld 301 miljoen euro bedroeg, tegen 8 miljoen op dit EK voor vrouwen.

Wie naar de herkomst van die bedragen vraagt, begrijpt waarom de UEFA strikte protocollen opstelt. „Kijk om je heen”, zegt Van Oostveen in de Adelaarshorst. „Elke tribune is normaal beplakt met reclameborden. Maar de sponsoren van dit EK willen exclusiviteit, dus plakken we dat af. Zonder hen geen EK. En het valt mee, hoor. Op WK’s zijn andere reclame-uitingen in een straal van twee kilometer meestal verboden, maar dat is hier niet. Als je pech hebt zit hier net een Burger King om de hoek, terwijl McDonald’s de sponsor van de UEFA is. Dan wordt het heel ingewikkeld.”

De Oranjevrouwen tijdens de warming-up in Het Kasteel in Rotterdam. Foto Remko de Waal/ANP

Het FC Twente Stadion

Toch wordt de finale van het EK gespeeld in een stadion dat tijdelijk anders heet: de Grolsch Veste is nu het FC Twente Stadion. Zelfs het logo van de bierbrouwer is van de voorgevel verwijderd. Twente wilde er een doek voor hangen, maar de UEFA stond erop dat de neonletters eraf werden geschroefd.

Morren deed niemand toen een takelwagen moest worden ingeschakeld. In de speelsteden zien betrokkenen vooral pluspunten: goodwill, promotie voor stad en club. Op verzoek van de KNVB berekende accountantsbureau PwC dat het EK Nederland 43,9 miljoen euro oplevert, waarvan 28,6 miljoen aan directe opbrengsten, zoals hotelovernachtingen, ov-kaartjes en souvenirs. De overheid en KNVB besteden samen 5,6 miljoen euro aan het EK.

Lees ook ons profiel van Oranje-speelster Shanice van der Sanden: Snelle ‘Sjaan’ schrijft meisjesboek.

Hotels verdienen wellicht het best aan het toernooi. In een statig logement in Oosterbeek, nabij de Veluwe, vertelt Theo Huizinga maar al te graag hoe content hij is dat de UEFA en de KNVB drie hotels van de Bilderberg Groep uitkoos als onderkomen tijdens het EK. Toen hij twee jaar geleden per toeval KNVB-scheidsrechtersbaas Jaap Uilenberg trof op Cyprus, zei hij: „Denk aan mij, hè, bij dat EK.”

Nu resideert het arbitragekorps van dit EK in Oosterbeek. De vleugel waar de 64 functionarissen verblijven, is afgezet. „Dit is gouden handel”, zegt de oud-teammanager van FC Groningen, die in dienst van Bilderberg trainingskampen faciliteert. „Alleen al die scheidsrechters leveren dit hotel een stuk of 1.500 overnachtingen op. Keer een euro of honderd per nacht. Reken maar uit.”

‘Beste’ land mag eerst hotel kiezen

De UEFA huurt haast alle zalen; er is een videozaal, een massageruimte, een vergaderzaal. Tevens moeten hotels die spelers huisvesten zorgen voor ijsbaden na hun trainingen. De vijftien hotels die selectieprocedure doorstonden, werden in aanloop naar het EK door alle deelnemende landen bezocht. Het hoogstgenoteerde land op de UEFA-ranking, Duitsland, mocht als eerste een hotel kiezen. Rusland als laatste.

Amateurclubs in de buurt van die hotels konden zich opgeven als trainingslocatie. De UEFA stuurde hun vervolgens een wenslijst. Onder meer twee massagetafels per locatie, een bord voor tactische besprekingen, twee verrijdbare doelen, een persruimte voor journalisten en lichtmasten voor eventuele avondtrainingen. Bij de voetbalclub Redichem, waar Denemarken traint, moesten zelfs alle reclameborden worden afgeplakt. Ook die van de buurtslager en kapper.

In ruil voor hun medewerking compenseert de UEFA de clubs voor de kosten die ze hebben gemaakt. Extra centen krijgen ze niet. „Voor ons als amateurclub is dit al pure winst, omdat we een compleet nieuw veld hebben dat we anders nooit hadden kunnen aanschaffen”, zegt bestuurslid Marianne Alofs van WWNA in Apeldoorn. „Wij vinden het ook leuk om gastheer te zijn. Afgelopen week hebben we nog een broodje kroket gegeten met de staf van Noorwegen. Zo’n EK brengt mensen bij elkaar.”