Nu wil Zalm wél over medische ethiek praten

Weekboek Formatie

De moeilijkste punten van de formatie zijn niet te vangen in een spreadsheet. Dat is wennen voor Gerrit Zalm.

Deze kabinetsformatie bevat weinig magie voor de informateur. Gerrit Zalm is een man die houdt van economische vraagstukken. Maar het bijzondere aan deze formatie is juist: geld speelt geen hoofdrol. De moeilijkste punten - migratie, klimaat en medische ethiek - zijn niet te vangen in een spreadsheet of meerjarenbegroting.

Economie op de hbs-a, dat was voor Zalm pas genieten. Dat beschouwde hij als „een magisch vak”, met „paradoxen, mysteries en tegenstrijdigheden”. Moeilijke vraagstukken brachten hem in vervoering, schrijft de informateur in zijn boek de Romantische Boekhouder (2009). „Waarom snijdt de marginale kostencurve de gemiddelde kostencurve altijd in het laagste punt?”

Nu Zalm de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie bijna drie weken op vakantie heeft gestuurd, mag hij zelf even hobbyen. Op een persconferentie, waar Zalm zelf niet veel zin in had („deerniswekkend, een informateur die praat voor hij klaar is”), vertelde hij de komende weken contact te zullen leggen met het ministerie van Financiën, het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving. Even lekker rekenen.

Na de vakantie moet de oud-minister van Financiën en ex-bestuursvoorzitter van ABN-Amro zich weer buigen over wat men in Den Haag de „immaterialia” noemt. De grootste tegenstelling in deze formatie is die tussen D66 en de ChristenUnie en gaat over hulp bij ‘voltooid leven’, oprekking van de embryowet en de rechten van homoseksuele ouderkoppels.

Geen Zalm-onderwerpen, leert ook de geschiedenis. Toen hij als VVD-leider in 2003 onderhandelde met het CDA en de ChristenUnie over de vorming van Balkenende-II wilde ChristenUnie-leider André Rouvoet praten over abortus en embryoselectie. Zalm had er weinig zin in. Rouvoet moest over dié onderwerpen maar met zijn Kamerlid Erica Terpstra om tafel gaan. Ze keken er nogal raar van op bij de ChristenUnie.

Terpstra moet lachen om de anekdote. „Gerrit heeft juist altijd een warm hart gehad voor de zachte onderwerpen.” Dat hij niet over medische ethiek wilde praten, komt volgens Terpstra omdat Zalm wilde dat het „écht goed” gebeurde. „Ik had er meer verstand van dan hij. Dus het was voor iedereen het beste.”

Deze formatie maakte Zalm van medische ethiek wel een leiderszaak. De informateur ging deze week hoogstpersoonlijk met Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) zitten om uit de medisch ethische impasse te komen. De informateur maakte zelf notities en deed tekstvoorstellen voor een regeerakkoord op dit onderwerp. Terpstra ziet daarin de „grote betrokkenheid” van Zalm.

Zo ziet Zalm het zelf ook graag. Niet voor niets is hij nog altijd gesteld op de eerste zin boven de uitslag van een beroepskeuzetest na de hbs-a: „Gerrit is een gevoelige jongen, die dingen op een zakelijke manier aanpakt.”