Mmm lekker, zwart ijs (maar er zijn wel bijwerkingen)

Omdat het er zo mooi uitziet: eten met houtskool. Het kan alleen wel voor diarree of misselijkheid zorgen.

Foto’s via Instagram, @carly_tice en @ohheyjenna

Fotogeniek is het zeker. Een pikzwart bolletje ijs in een spierwit bakje. Wit lepeltje om het af te maken. Iets gesmolten wordt het ijs grijzig en doet het nog het meest denken aan de dikke, smeuïge modder aan de voet van een vulkaan.

Ondanks de kleur smaakt het opvallend nietszeggend. Het is romig en vol als vanille-ijs, maar zonder bite, behalve het subtiele laagje as dat op je tong achterblijft.

Black Coconut Ash heet het ijs. De kleur krijgt het van actieve kool (activated charcoal), bewerkte houtskool van kokosnootschil of bamboe waarmee het ijs wordt gemaakt. Het is te krijgen bij Morgenstern’s Finest Ice Cream in Lower Manhattan in New York en het is er de populairste smaak. Ongeveer de helft van het ijs dat er dagelijks wordt verkocht is zwart. Veelal voor de foto, zegt de manager van de Morgenstern’s-vestiging. Veel klanten zetten hun ijsje meteen op Instagram. En daarna hun tijdelijk zwarte glimlach en tong. Actieve kool vermengt zich niet met de andere ingrediënten zoals suiker doet, legt hij uit. Daarom malen ze het zo klein mogelijk. Maar je tanden en tong worden er nog steeds zwart van.

Eten met actieve kool is trendy. Er is van alles in zwart: zwarte appeltaart en zwarte pizzabodems (niet aangebrand), zwarte limonade, inktzwarte koffie, hamburgerbroodjes en bagels. Zelfs zwarte mozzarella bestaat.

As en hete lucht

Actieve kool is niet hetzelfde goedje als wat na een avondje barbecueën achterblijft. De kool die wordt gebruikt in etenswaar is (meestal) van kokosnootschillen of bamboe dat tot extreem hoge temperaturen is verhit. De as die achterblijft wordt vervolgens bewerkt met stoom of hete lucht.

Vanwege deze behandeling kan de koolstof door adsorptie allerlei stoffen aan zich binden. Actieve kool wordt in de geneeskunde dan ook al jaren gegeven aan mensen die een overdosis paracetamol of andere geneesmiddelen hebben genomen. Het is daarnaast ook het actieve bestandsdeel van Norit, de diarreeremmer.

Een paar jaar geleden werd actieve kool gepromoot als health food. Health- en lifestylewebsites liepen weg met het spul. Één lepeltje zou perfect zijn om je lichaam te detoxen. Ermee poetsen maakt als geen ander middel je tanden wit. En een houtskoolgezichtsmasker reinigt de poriën grondiger dan ooit (Lifestylesite Goop van actrice Gwyneth Paltrow prijst actieve kool aan als een ‘clean skin miracle’). In 2015 stopten de hippere sapzaken van New York en Los Angeles actieve kool in hun dranken en plakten er een detoxlabeltje op. Het werd een hit, niet in de laatste plaats vanwege de kleur. Dat werd weer opgemerkt door smaakmakers op zoek naar een nieuwe gimmick en hype op social media. Met succes.

Al die fastfood is niet normaal, vindt Walt van der Linden: De stad is een lopend buffet van zout, vet en suiker

Morgenstern’s Finest Ice Cream lanceerde Black Coconut Ash vorig jaar april. Binnen één week was het zwarte bolletje trending op Twitter. In dezelfde maand zette in Los Angeles ijssalon Little Damage het eigen zwartgekleurde softijs in een pikzwart hoorntje op het menu. Ook dat is een doorslaand succes. Niet alleen is zwart ijs fotogeniek, het is ook de absolute tegenhanger van al het felgekleurde voedsel dat het afgelopen jaar zo populair was op social media.

Omdat actieve kool in de geneeskunde wordt gebruikt, krijgen veel van deze zwarte etenswaren het labeltje ‘gezond’ mee. Onterecht, zegt voedingsdeskundige Martijn Katan. „Bij vergiftigingen moet actieve kool apart worden ingenomen en niet samen met eten, want dan worden de actieve bindingsplaatsen bezet door stoffen uit het eten.” En zelfs al zou dit niet het geval zijn, dan nog zou het volgens Katan geen zin hebben om actieve kool te consumeren, ook niet puur. „Ons lichaam bevat geen giftige stoffen en normaal voedsel bevat ook geen gif.”

Waarschuwingen

De Amerikaanse media, die volop berichtten over het nieuwe lievelingseten op social media, gaan nog een stapje verder en waarschuwen dat actieve kool de werking van medicijnen, waaronder de pil, kan verminderen. Deskundigen vermoeden dat de hoeveelheid actieve kool die wordt gebruikt om eten die fotogenieke, zwarte kleur te geven, waarschijnlijk niet groot genoeg is om echt schadelijk te zijn. Toch wordt aangeraden voor de zekerheid medicijnen twee uur voor of twee uur na het eten van iets met actieve kool in te nemen.

Lees ook het interview met Martijn Katan: ‘We doen te heilig over groente en fruit’

Katan, die een lijst bekende bijwerkingen van actieve kool opsomt (waaronder diarree en misselijkheid), raadt het consumeren niet meteen aan: „Ik zou het in elk geval niet aan kinderen geven, wat volwassenen voor gekkigheid doen, moeten ze zelf weten.”

Manager Brian van Morgenstern’s Finest Ice Cream in New York lacht wanneer hem wordt gevraagd naar de eventuele gezondheidsvoordelen van actieve kool: „Wij zouden nooit beweren dat de smaak gezond is. Het blijft ijs. Dat zou hetzelfde zijn als zeggen dat aardbeienijs gezonder is dan chocolade-ijs.” Morgenstern maakt hun Black Coconut Ash alleen omdat het er mooi uitziet en omdat het goed samengaat met alle andere smaken, zegt hij. „Als iemand z’n tanden ermee wil witten, is dat een toegevoegde bonus.”