Slimme ideeën voor vluchtelingen: het Stedelijk toont ze als praktisch design

Op de Biënnale in Venetië is de ‘Green light’ van Olafur Eliasson een hit: een designlamp gemaakt voor en door vluchtelingen.

Maar hij is ook te zien in Amsterdam. Naast het asielzoekerscentrum in de voormalige Bijlmerbajes ligt de ‘broedplaats’ Lola Lik met bedrijfjes waar vluchtelingen werkervaring kunnen opdoen. Eén daarvan is de Refugee Company, waar de lampen bij de koffiebar hangen. Een verdieping hoger ligt dezelfde lamp in een vitrine. Het is een dependance van de tentoonstelling ‘Oplossing of utopie? Ontwerpen voor vluchtelingen’ van het Stedelijk Museum.

De twee exposities belichten bijna vijftig recente projecten bedoeld voor mensen die zijn gevlucht. Te zien zijn apps met informatie over visa en grenzen, schakelbare vloerdelen om in tenten te leggen en een huisje, ontwikkeld door Ikea, dat in hetzelfde soort platte dozen wordt geleverd als de Billy-boekenkasten.

Drie slimme ontwerpers van de Willem de Kooning Academie vonden een maas in de wet voor vluchtelingen zonder werkvergunning: online vraag je in twintig minuten het staatsburgerschap aan in Estland en je kunt een bedrijf beginnen – wat ze uitwerkten in een handleiding van zeven stappen.

Het expositietweeluik vol slimme ideeën, deels ontwikkeld door vluchtelingen zelf, is maar één voorbeeld van wat het jaar van de vluchtelingenkunst is geworden. Het SMAK in Gent, de Biënnale in Venetië, de Documenta in Kassel en Athene: nooit was het thema zo wijdverbreid in tentoonstellingen aanwezig als nu.

Ontheemden-design pagina C4-5