Recensie

Naomi Klein gaat op zoek naar de betrokken meerderheid

In No is not enough analyseert Naomi Klein op indrukwekkende wijze hoe het zover heeft kunnen komen dat Trump in het Witte Huis is beland. Ook onderzoekt ze hoe het verder moet.

Naomi Klein heeft een geweldige timing. Middenin de eerste hete zomer van Trump publiceert ze haar boek over verzet. No is not enough gaat niet alleen over Trump, maar over verzet en vooruitgang. De idiotie van de Republikeinen is volgens haar geen ongelukkig voorval, maar het logische vervolg van vijftig jaar problemen veroorzaken die nu niet meer te negeren zijn. Het is niet alleen maar een kwestie van Donald Trump uit het Witte Huis krijgen. Voor Klein komt deze zomer alles samen waar ze al jaren over schrijft. En nu moeten we afrekenen met de verheerlijking van miljonairs, met structureel racisme, het verwoesten van de planeet en het verkopen van publieke voorzieningen aan het bedrijfsleven. Een hartgrondig ‘nee’ is niet genoeg, het is ook de hoogste tijd voor een serieus alternatief.

Naomi Klein had op dit moment best wijsneuzerig mogen zijn. De verkiezing van Trump is het uitstekende moment om ‘zie je wel’ te roepen. Maar voor triomfantelijk gedrag heeft ze geen tijd. Klein plaatst zichzelf temidden van het bezorgde publiek. En ze is kritisch op zichzelf. Jarenlang wilde ze zich niet wagen aan vergezichten. Liever bestreed ze concrete problemen. Dat maakte haar boeken ook zo aanstekelijk: ze bulkten van de feiten en de herkenbare verhalen, met regelmatig een goed gevoel voor drama. Maar nu wil ze verder gaan. Want als links alleen maar bezig is met tegenhouden, zo schrijft ze, dan is het rechtse nationalisme de enige uitweg voor mensen die verandering willen.

Lees ook het interview met Naomi Klein: ‘Trump is een sloopkogel’

Het boek analyseert op indrukwekkende wijze hoe het zover heeft kunnen komen. Ondertussen onderzoekt ze, vastberaden maar ook een beetje ongemakkelijk, hoe het verder moet. Ze doet allerlei strategische voorstellen, van economisch populisme tot een politiek gebaseerd op waarden en het mobiliseren van de ‘betrokken meerderheid’. Dat laatste lijkt een bindend thema, over hoe neoliberalisme staat voor liefdeloosheid en hoe betrokkenheid bij het publiek wordt ontmoedigd. Terwijl dat volgens haar toch de meerderheid is (de ‘caring majority’): betrokken mensen, voor wie Trump een doorn in het oog is.