Navalny en Strelkov leven in twee verschillende werelden

Rusland

In een YouTube-debat gingen de oppositieleider en de nationalist in gesprek. Navalny nam niet altijd afstand van Strelkovs paranoïde wereldbeeld.

„Een echte show is het niet geworden”, verzuchtte presentator Michail Zygar (midden) na afloop van het debat. Foto Evgeny Feldman/AP

Igor Strelkov wist dat de vraag zou komen en hij vertrok geen spier. „De volksweer (de separatisten) heeft de boeing niet neergehaald”, zei de voormalige rebellenleider. „Mijn eer als officier verbiedt mij meer te zeggen.”

Dat laatste was een intrigerende opmerking, maar oppositieleider Navalny vroeg niet door. Daarmee bleef de vraag wie er wél verantwoordelijk was voor het neerschieten van MH17 – het reguliere Russische leger bijvoorbeeld – in de lucht hangen.

Het affiche kon haast niet spannender. In de ene hoek de liberale oppositieleider Aleksej Navalny, de enige Russische politicus die zich tot nu toe officieel kandidaat heeft gesteld voor de Russische presidentsverkiezingen volgend jaar. In de andere hoek: de radicale nationalist en voormalig separatistenleider Igor Strelkov, die in het voorjaar van 2014 het stadje Slavjansk bezette en zo de oorlog in Oekraïne begon.

Maar het debat viel wat tegen, al was het maar vanwege de setting van het debat: geen tv-studio, maar een non-descript kantoor waarin de opponenten aan weerszijden van een metersbrede tafel waren neergezet. Kijkers waren aangewezen op een internet live-stream.

Verenigen van het Russische volk

Navalny en Strelkov, zo bleek, leven in twee verschillende werelden. Navalny sprak over het aanpakken van de corruptie in Rusland. Strelkov wilde het hebben over het verenigen van het ‘hele Russische volk’ – ook de Wit-Russen en de Oekraïeners – in één staat, desnoods met geweld. Volgens Strelkov (zijn echte naam is overigens Girkin) zit het Westen („de economische en politieke vijand”) achter de „oligarchen” die het voor het zeggen hebben in Rusland. Aleksej Navalny nam niet altijd even overtuigend afstand van Strelkovs paranoïde wereldbeeld. En de oppositieleider weigerde zijn vingers te branden aan de vraag of Strelkov een oorlogmisdadiger is. „Dat is een zaak voor justitie.”

Er was een goede reden voor het weifelende optreden van de oppositieleider: Navalny hoopt stiekem op de kiezers van Strelkovs nationalistische achterban. Want niet alleen de liberale politicus is gekant tegen het Kremlin, ook Strelkov heeft weinig op met het Poetin-regime. En dus ging het debat vooral over de vraag wie zich ‘nationalist’ en ‘patriot’ mocht noemen: de politicus of de voormalige FSB-agent.

„Toen u in 1995 afstudeerde trok ik als vrijwilliger naar Tsjetsjenië”, zei Strelkov.

„Mooi die romantiek”, zei Navalny. „Ondertussen zijn er steden waar nauwelijks wegen zijn en zijn er twintig miljoen armen in dit land. Patriottisme betekent er voor zorgen dat de mensen het in Rusland beter krijgen.”

„U bent geen echte nationalist”, zei Strelkov. „En of u een patriot bent is nog maar de vraag.”

„Een echte show is het niet geworden”, zuchtte presentator Michaïl Zygar na afloop.