En weer is er een online zwarte markt weg

Dark web

De wereld van online zwarte markten is flink opgeschud nu de grootste ervan, AlphaBay, op slot is gegooid.

Op AlphaBay werden drugs, wapens en creditcardgegevens verhandeld. Beeld NRC

„Wie weet waar de drugsverkoper ‘Polkadots’ van AlphaBay is?”, schrijft iemand op een forum over online zwarte markten op de site Reddit. „Ik hield van zijn mdma, zijn drugs waren het beste van het beste. Is hij op een andere zwarte markt gezien?” „Geen idee”, antwoordt een andere Reddit-bezoeker. „Zijn spul was geweldig”, zegt een derde.

AlphaBay, dé plek waar drugs, wapens en creditcardgegevens werden verhandeld, is eerder deze maand vermoedelijk door een internationale politieactie gesloten. Sommige gebruikers zoeken hun heil nu op andere zwarte markten, die nieuwe leden lokken met instapkortingen. Toch spreken gebruikers hun zorgen uit op diverse fora: hoe heeft de politie deze zwarte markt offline gekregen?

AlphaBay was met afstand de grootste zwarte markt op het zogeheten dark web, een plek op het internet alleen toegankelijk via de anonieme browser Tor. Computerwetenschapper Nicolas Christin van de Carnegie Mellon-universiteit stelde eerder tegenover Amerikaanse media dat er dagelijks tussen de 600.000 en 800.000 dollar aan goederen – grotendeels illegaal – werden verhandeld. AlphaBay werd gezien als de grote opvolger van Silk Road, dat in 2013 werd opgerold. Op dit soort zwarte markten beoordelen klanten de verkopers van bijvoorbeeld wapens of drugs, wat de kans op oplichting verkleint.

Lees ook hoe op internet drugsdealers net als restaurants of taxi’s worden gerecenseerd: Veel likes voor de xtc-dealer

Dood in zijn cel

AlphaBay ging op 4 juli op zwart. Er werd al snel gevreesd voor een zogeheten exit scam, waarbij de beheerders van de site er met andermans bitcoin, een anonieme betaalmunt, vandoor gaan. Wie een bestelling plaatst, stalt die bitcoins namelijk vaak tijdelijk bij de marktplaats. Als de gekochte waar eenmaal is aangekomen, worden die bitcoins pas overgeboekt. In 2015 ging zwarte markt Evolution onder schimmige omstandigheden offline, waarbij naar schatting zo’n 12 miljoen dollar aan bitcoins verdween.

Vorige week meldde The Wall Street Journal echter dat het gaat om een gezamenlijke politie-actie van de Canadese, Amerikaanse en Thaise autoriteiten. De 26-jarige vermeende AlphaBay-beheerder Alexandre Cazes werd opgepakt in Thailand, maar enkele dagen later verhangen aangetroffen in zijn cel. Volgens de lokale krant The Bangkok Post heeft de politie vier Lamborghini’s, drie woningen en ruim 10 miljoen euro van hem in beslag genomen.

De actie wordt al vergeleken met het oprollen van Silk Road. Onterecht, aldus de Canadees David Décary Hétu, die bij de universiteit van Montréal onderzoek doet naar het dark web: „Men dacht dat Silk Road er voor altijd zou zijn, dus toen het in 2013 werd opgeheven kwam dat als een totale verrassing. Destijds was het praktisch de enige markt. Dat AlphaBay nu is opgerold, is groot nieuws in deze wereld, maar zeker geen game changer. Er zijn zat alternatieven.”

Lees ook dit portret van de oprichter van Silk Road: Deze jongen verdiende 120 miljoen euro aan de drugs (2014)

Dat blijkt. Enkele dagen nadat AlphaBay op zwart ging, kon de zwarte markplaats Hansa de „instroom van AlphaBay-vluchtelingen” al niet meer aan: het kampte met technische problemen. Kleinere spelers deden juist hun best om de AlphaBay-klandizie te lokken. Zo kwam de site RS Club Market volgens beveiligingsbedrijf Digital Shadows daags nadat AlphaBay offline ging met een kortingsactie, waarbij leden werden aangemoedigd om nieuwe leden uit te nodigen. Concurrent House of Lions gaf AlphaBay-verkopers een kans om te onderhandelen over de commissie.

Kwetsbaar

Business as usual dus, al heeft het oprollen van AlphaBay ook geleid tot angst over de houdbaarheid van Tor. Is de browser, waarbij computerverkeer slim wordt omgeleid om het moeilijker traceerbaar te maken, misschien niet meer zó anoniem? „Het is bekend dat Tor kwetsbaar kan zijn voor aanvallen vanuit overheden”, zegt Hétu. „Hier moeten we naar gissen. Maar ik zou niet verrast zijn als het bijvoorbeeld de NSA lukt om specifieke actoren op Tor te identificeren. Dat zou alleen heel veel middelen vergen en overheden investeren niet genoeg om dat op routinebasis te kunnen doen. Zolang je niet te veel aandacht trekt, hoef je je dus geen zorgen te maken.”

En de zwarte markten zelf, worden die niet ondermijnd door dergelijke politieacties? „Het is zo te zien zéér lastig voor de politie om deze markten neer te halen, anders werd er iedere week wel eentje opgerold”, zegt Hétu. De spelers zijn erop voorbereid om elke zoveel maanden weer te verhuizen. Dus als er een markt wordt opgerold, maakt dat niet zo veel uit.”