Duitse auto-industrie verder in ’t nauw door dieselaffaire

Duitsland

Teruglopende verkoop, uitstootfraude en moeizame innovatie : het gaat niet goed met de Duitse auto-industrie.

Een prototype van een nieuw Mercedes-Benz-model. Moederbedrijf Daimler wordt verdacht van uitstootfraude. Foto FILIP SINGER/EPA

Nu ook Daimler in het dieselschandaal verstrikt dreigt te raken, wordt duidelijk hoe diep de Duitse auto-industrie in de problemen zit. De belangrijkste sector in autoland Duitsland, goed voor ruim 800.000 banen, maakt zich zorgen over de toekomst.

De fraude met de uitstoot van schadelijke gassen, via zogenoemde ‘sjoemelsoftware’, heeft de reputatie van de autobouwers ernstig beschadigd. En het grote succesnummer van de branche – de auto met dieselmotor – is door de mand gevallen als veel vervuilender dan klanten en autoriteiten jarenlang is voorgespiegeld.

En midden in deze crisis moeten de autoproducenten zich ook nog eens zien aan te passen aan de fundamentele veranderingen waarvoor hele sector staat, zoals de overschakeling van verbrandingsmotor naar de elektromotor en het autonome rijden. De Duitse bedrijven zijn daarop onvoldoende voorbereid.

Vorige week werd bekend dat de Duitse justitie ernstige verdenkingen koestert tegen Daimler. Het moederbedrijf van Mercedes zou tussen 2008 en 2016 in zowel Europa als de VS auto’s hebben verkocht met een te hoge uitstoot van schadelijke gassen – alleen in testsituaties zou de uitstoot lager zijn. Het zou gaan om personenauto’s van Mercedes (van verschillende klassen) met dieselmotor.

Dinsdagavond werd bekend dat het concern meer dan drie miljoen auto’s terugroept naar de garage, voor werkzaamheden die de uitstoot moeten verminderen. ‘Daimler trekt aan de noodrem’, kopte het Handelsblatt.

Toen in 2015 aan het licht kwam dat Volkswagen met sjoemelsoftware de uitstoot van dieselauto’s manipuleerde, verklaarde Daimler dat zoiets daar niet voorkwam. „We houden ons principieel aan de wettelijke richtlijnen en hebben geen enkele manipulatie van onze auto’s uitgevoerd”, zei topman Dieter Zetsche.

Een miljoen auto’s

Maar in mei deed justitie invallen bij Daimler in Stuttgart en enkele toeleveranciers. Sinds naar buiten is gekomen waarvan Daimler wordt verdacht – het zou gaan om een miljoen auto’s – is de vraag of Zetsche zijn uitspraak uit 2015 overeind kan houden. Daimler blijft bij zijn ontkenning.

Het schandaal begon bij VW, dat dit voorjaar met de VS een schikking van 22 miljard dollar trof, maar nog in allerlei juridische procedures is verwikkeld. Tegen Audi en Porsche lopen eveneens onderzoeken, net als tegen toeleverancier Bosch, die de sjoemelsoftware ontwikkeld zou hebben. Ook tegen autobouwers in andere landen, zoals Renault en Fiat, zijn strafrechtelijke onderzoeken ingesteld in verband met gemanipuleerde uitstoot van dieselmotoren.

De verkoop van dieselauto’s loopt in Duitsland snel terug. Hadden nieuwe dieselauto’s in juni 2016 nog een marktaandeel van 46 procent, een jaar later is dat nog maar 38,8 procent. Een groot deel van zijn miljardenwinsten dankte de sector afgelopen jaren aan het opgepoetste imago van de dieselauto: niet langer een stinkend, lomp werkpaard, maar dankzij nieuwe technologie een schoon, dynamisch type auto, voordelig in gebruik en onderhoud.

Inmiddels is de vraag hoe lang autofabrikanten nog zullen doorgaan dieselauto’s te bouwen. In Duitsland overwegen verschillende steden, waaronder zelfs autostad Stuttgart, auto’s met dieselmotor uit hun centrum te verbannen om zo de luchtkwaliteit te herstellen. Alleen al de mógelijkheid dat het daarvan komt schrikt kopers af.

Heikele kwestie

Maar de benzinemotor is geen aantrekkelijke terugvaloptie. Door de klimaatverandering groeit de druk op de industrie om vaart te maken met de ontwikkeling van de elektrische auto. Vooral China, een belangrijke afzetmarkt voor Duitse autobouwers, dringt daarop aan. Volvo kondigde onlangs aan geen nieuwe dieselmodellen meer te zullen ontwikkelen, en bovendien vanaf 2019 iedere nieuwe auto te zullen voorzien van een elektromotor.

Bondskanselier Merkel heeft de auto-industrie altijd de hand boven het hoofd gehouden, ook als in Europees verband werd aangedrongen op strengere regels. Op 2 augustus houdt minister Dobrindt van Verkeer een ‘dieseltop’, om met politiek, industrie en bestuurders van grote steden te spreken over het probleem van de schadelijke uitstoot. Een heikele kwestie: op 24 september zijn er Bondsdagverkiezingen – en veel kiezers hebben een diesel, of werken in de auto-industrie, of maken zich zorgen over de vervuiling.