‘Als dit strafbaar is, kun je de hele trustsector wel opdoeken’

Trustkantoren

Wat justitie een „valsefacturenfabriek” noemt, is volgens de hoofdverdachte in strafzaak ‘Trust-EU’ een doodgewoon trustkantoor.

Vanuit Dubai zou hoofdverdachte Erwin de Ruiter volgens het OM leiding hebben gegeven aan een criminele organisatie. Foto iStock

De argeloze voorbijganger ziet een klassiek Amsterdams grachtenpand met trap en geel-wit-gestreepte luifels. Het Openbaar Ministerie ziet „een valsefacturenfabriek” waar jarenlang „op grote schaal witwassen gefaciliteerd” is door trustkantoor Caute Management.

Justitie meent een omvangrijk internationaal witwasnetwerk met Nederlandse kern te hebben opgerold. Trustkantoor Caute aan de Herengracht zou voor verschillende Europese klanten 75 miljoen euro én 30 miljoen dollar hebben witgewassen. Woensdag was de Amsterdamse rechtbank het toneel van de regiezitting in deze ‘Trust EU-strafzaak’. De twee hoofdverdachten konden onderzoekseisen neerleggen voordat straks de inhoudelijke behandeling volgt.

Het leverde een fascinerend schouwspel over de Nederlandse trustsector op. Nederland telt zo’n 300 trustkantoren. Zij besturen tegen betaling bv’s voor derden, vaak als onderdeel van een internationale belastingontwijkingsconstructie.

De sector ligt de laatste tijd onder vuur. De Nederlandsche Bank (DNB) haalt steeds harder uit omdat trustkantoren er maar niet in slagen zich aan de regels te houden – zo constateerde de toezichthouder in mei nog dat trustkantoren ongebruikelijke transacties geregeld niet melden. Naar aanleiding van de Panama Papers hield de Tweede Kamer in juni een kleine parlementaire enquête over de sector. Ook justitie heeft trustkantoren al jaren op de korrel.

Lees ook het verslag van twee weken parlementaire verhoren over fiscale constructies: Politiek en trustsector verstaan elkaar slecht

Witwasland

Als je justitie zo aanhoort, geeft strafzaak Trust-EU een schoolvoorbeeld van wat er mis is. „Het trustkantoor heeft op grote schaal witwassen gefaciliteerd en er zelfs het businessmodel van gemaakt”, houden de twee officieren van justitie de rechtbank voor. „Het zet Nederland te boek als witwasland.”

Ze sommen talloze voorbeelden op waarbij het trustkantoor in de fout zou zijn gegaan. Zo verzond het facturen voor de Zwitser André Bapst en zijn eega voor royalty’s over hun leermethode voor onderwijsinstellingen. Dat terwijl de Nederlandse bv die de facturen verzond, helemaal niet over de rechten zou hebben beschikt.

De modus operandi bij de constructies was steeds dezelfde. Via een bank in Monaco werden rijke Europese ondernemers – veel Italianen – in contact gebracht met een lokaal trustkantoor dat gelieerd was aan het Nederlandse trustkantoor. En via „aantrekkelijke structuren” belandde het geld vervolgens via Nederland en Monaco in een belastingparadijs als St. Nevis of Panama. „Deze gelden konden ze naar believen aanwenden om te investeren in luxe auto’s of een plezierjacht”, aldus de officieren over de rijke buitenlanders die de fiscale constructies bestelden.

Dit trustkantoor zet Nederland te boek als witwasland

Met een frons hoort de gebruinde hoofdverdachte Erwin de Ruiter (58) het aan. Hij draagt een smetteloos lichtgrijs pak en heeft zijn blondrode volle haardos achterover gekamd. De Ruiter werkte vroeger in Monaco en woont sinds 2007 in Dubai – ‘Villa 22’, zo begint het huisadres dat hij de rechtbank vertelt. Justitie verdenkt De Ruiter van het leiding geven aan een criminele organisatie, witwassen en valsheid in geschrift.

Hij werpt die beschuldigingen verre van zich en zegt „met grote verbazing en ergernis” te hebben aangezien hoe justitie hem „het leven zuur” heeft gemaakt en „mijn bedrijf te gronde” heeft gericht.

Geen advocaat

De zaak kwam in 2010 aan het rollen nadat zijn ex-zakenpartner met wie hij in conflict raakte, aangifte deed. Zeven jaar later ligt er volgens De Ruiter een „wel heel magere ten laste legging” van het OM. Zeven jaar onderzoek. In Finland, Polen en Monaco was justitie in de „zoektocht naar strafbare feiten” en dan komt zij op de proppen met doorstroomvennootschappen en bv’s waar geen activiteiten plaatsvinden. „Ik vind het een stuitende constatering. Dat is nou de kerntaak van een trustkantoor.”

In tegenstelling tot medeverdachte Edward P., die in Nederland trustkantoor Caute bestuurde, heeft De Ruiter geen advocaat. „Te duur”, legt hij tijdens een schorsing op de gang uit. Aan advocatenkosten was hij al twee ton kwijt. Toen zijn advocaat besloot officier van justitie te worden, koos De Ruiter ervoor zichzelf te verdedigen. De rechter heeft er geen moeite mee. „U weet zichzelf aardig te redden in deze procedure.”

De Ruiter wijst erop dat alle gerelateerde zaken die in het buitenland door de autoriteiten zijn opgepakt, zoals die van de onderwijslicenties, fiscale zaken waren. „Er moest een voorbeeld worden gesteld in de trustsector”, verklaart hij zijn vervolging.

Vertrouwen in de uitkomst

De zakenman verzoekt de rechtbank een waslijst aan extra getuigen te mogen horen om aan te tonen dat van witwassen geen sprake was, waaronder vier ING-werknemers – de bank die de betalingen verrichtte.

Welke getuigenverhoren worden toegelaten, beslist de rechtbank op 11 september, als de zitting wordt hervat. De Ruiter zegt veel vertrouwen te hebben in de uitkomst van de rechtszaak. „Dit gaan ze verliezen.” Hij belooft een schadeclaim van „zeker” 10 tot 15 miljoen euro.

Volgens hem heeft het OM niet begrepen hoe de trustsector werkt. „Dat er geen activiteiten plaatsvinden en geld doorstroomt is inherent aan een trustkantoor. Als dat strafbaar is, kun je de hele sector wel opdoeken.”

De hele gang van zaken doet hem denken aan het coffeeshopbeleid. „Je mag cannabis niet laten groeien en niet inkopen, maar wel verkopen. De wijze waarop Nederland met de trustsector omgaat is eigenlijk hetzelfde.”