Column

Nationale verbroedering bij MH17-herdenking op tv

Zap

De tv-uitzending over de onthulling van het Nationaal Monument MH17 was indrukwekkend. Ook het voetbal voor vrouwen bracht verbroedering, zelfs Johan Derksen is bekeerd.

Openingsceremonie Nationaal Monument MH17 (NOS)

Dat was echt een indrukwekkende herdenking, de opening van het MH17-herdenkingsbos bij Schiphol, precies drie jaar nadat het vliegtuig uit de lucht werd geschoten. De onthulling van het monument werd maandagmiddag rechtstreeks uitgezonden op NPO1.

Nabestaanden lazen de 298 namen van de slachtoffers voor, waardoor de kijker er goed van werd doordrongen wat er gebeurd was: hier werd 298 keer een mens vermoord. Wat dat teweegbracht bij de achterblijvers, kon je op hun gezichten lezen. Zoveel gezinnen met kinderen, zoveel jonge stelletjes. Wie niet iemand in het vliegtuig kende, kon zich toch makkelijk voorstellen dat hij daar ook zou staan. „Er is een Hollands dorp naar beneden gehaald,” zei een verwante.

De kapel van de luchtmacht speelde stemmige muziek, River Flows in You van de Koreaanse new-age-pianist Yiruma. Zangeres Natasja den Toom zong Kan ik iets voor je doen van De Dijk, dat ook in The Passion werd gezongen. Net als in de uitvaarttop-100 zijn op herdenkingen klassiek en kerkmuziek verdrongen door matige pop. Dat is jammer, maar je hebt wel het gevoel dat deze muziek dichter bij de mensen staat.

Bijzonder was dat er geen hoogwaardigheidsbekleders aan het woord kwamen. Het idee dat het monument er vooral voor de nabestaanden moet zijn, werd consequent doorgevoerd: afgezien van een Hilversumse pastoor en ceremoniemeester Victor Jammers van Slachtofferhulp Nederland, hoorde je alleen nabestaanden. De koning, de koningin, de politici en ambassadeurs waren er wel, maar ze hielden zich op de achtergrond.

Vermoedelijk uit angst dat de kijker zich zou vervelen, was de samenvatting van maandagavond vreemd verknipt. De kracht van het voorlezen van de namen was afgezwakt doordat dit onderdeel was opgedeeld en door de uitzending heen was gestrooid. Het gedicht van Ester Naomi Perquin, Dichter des Vaderlands, kwam twee keer langs. En midden in het lied van Natasja den Toom stonden de koning en de koningin plots op – alsof ze nog een afspraak hadden – en gingen zonnebloemen plaatsen bij het monument. Een onderdeel dat in werkelijkheid pas ná het lied plaatsgreep.

Meer nationale verbroedering was er rond de sport. Het tot voort kort veronachtzaamde voetbal voor vrouwen krijgt ineens veel aandacht, omdat het EK in Nederland wordt gespeeld, en omdat het Nederlands vrouwenelftal voor het eerst veelbelovend is, terwijl de mannen er niets van bakken. Ook kun je het voetbal aangrijpen om eens wat stappen te zetten in de vrouwenemancipatie.

En wie kun je daar beter voor gebruiken dan de verstokte seksist Johan Derksen. In Jinek kwam de voetbalkundige kond doen van zijn wonderbaarlijke bekering: voortaan was hij óók fan van voetbal voor vrouwen. Persoonlijk vind ik dat je een man die politica Sylvana Simons met een aap vergeleek – de laagste vorm van racistische humor – niet moet uitnodigen in een fatsoenlijke talkshow, maar ik snap het wel: hij zorgt voor deining en vermaak. En Eva Jinek is goed met dit soort oudere horken („Oh Mart!”).

Dat Derksen nu van voetbal voor vrouwen houdt, betekent overigens niet dat hij zich tot het feminisme heeft bekeerd. Nog steeds kijkt hij neer op vrouwelijke sporters, voor hem vooral geschikt als „lekkere wijven”. Hij noemt de volwassen profvoetballers nog steeds „meisjes”. Het grootste compliment dat hij kan geven is: „Juffrouw Groenen, op het middenveld, die speelt als een vent.”