‘Nasser was altijd al een vechtertje’

Ahmed Zafzafi Vader van leider Rif-protest

De protesten in Marokko houden aan. Nasser Zafzafi en vele anderen zitten in de cel. Maandag gingen ze in hongerstaking.

Boven: Ahmed Zafzafi reist iedere woensdag 600 kilometer naar Casablanca om zijn zoon in de gevangenis te bezoeken. Onder: Duizenden mensen gingen op 11 juni de straat op in Rabat uit protest tegen corruptie en misbruik bij de Marokkaanse overheid. Foto’s José Colón, Abdeljalil Bounhar/AP

Ahmed Zafzafi gaat even naar binnen in het vakbondsgebouwtje van Al-Hoceima, als hij beschrijft hoe de ontmoetingen met zijn zoon Nasser in Casablanca verlopen. „In die gevangenis zitten wel achtduizend mensen. We komen dan samen in een vertrek zonder stoelen. Ergens in het midden staat een soort tafel. Daar kunnen we praten en elkaar aanraken. Hij is gemarteld”, verzucht Zafzafi senior.

„Heeft veel klappen gehad. De wonden op het hoofd van Nasser zijn nog niet geheeld. Hij heeft last van zijn linkernier. Maar mentaal is hij ijzersterk. Zo snel krijgen ze hem echt niet kapot.”

Ahmed Zafzafi komt in de Noord-Marokkaanse stad Al-Hoceima vrijwel dagelijks samen met lotgenoten: de vaders en moeders van kinderen die bij protesten om sociale verbeteringen in het Rifgebied zijn opgepakt en vastgezet. En iedere woensdag reizen ze zeshonderd kilometer naar Casablanca voor een bezoek aan de vijftig gevangenen uit Al-Hoceima.

Geen van de gevangenen weet waar hij aan toe is. Verhoor van Nasser Zafzafi vorige week door een onderzoeksrechter heeft vooralsnog niets opgeleverd. Maandag zijn ze uit protest in hongerstaking gegaan, waardoor er voor woensdag een voorlopig ‘laatste bezoek’ gepland staat.

Lees ook het interview dat Koen Greven had met Nasser Zafzafi, vlak voor diens arrestatie: ‘Europese Marokkanen steunen onze strijd’, zegt de protestleider van de Rif

In gedachten gaat Ahmed Zafzafi terug naar 28 oktober vorig jaar. Het was de dag dat Moshin Fikri in het centrum van Al-Hoceima een tragische dood tegemoet ging. Hij werd met zijn door de politie geconfisqueerde partij zwaardvis vermalen door de grijpers van een vuilniswagen.

Nog geen paar uur later stond de 39-jarige Nasser Zafzafi op als het gezicht van een nieuwe volksbeweging in het achtergestelde gebied. Tijdens talloze protesten vroeg Nasser Zafzafi namens de Riffijnen om investeringen van de overheid in onderwijs, gezondheidszorg en werkgelegenheid.

Een vechtertje

Ahmed Zafzafi glimlacht als hem wordt gevraagd van wie Nasser zijn charisma heeft geërfd. „Dat is helemaal van hemzelf hoor. Hij is van jongs af aan een vechtertje geweest. Als dat niet diep in hem had gezeten, dan had hij er nu toch nooit gestaan? Nasser is een fenomeen.”

In het huis van de familie staan foto’s van Nasser naast die van Abdelkrim el-Khattabi, die in 1921 de onafhankelijke Republiek van de Stammen van de Rif uitriep. Velen zien in Nasser Zafzafi de leider van de nieuwe zogenoemde Hirakbeweging. „Ik protesteer nadrukkelijk tegen het woord ‘leider’”, zegt Ahmed Zafzafi.

„De Riffijnen hebben geen leider of president. Nasser is slechts één van vele anderen. Een jonge kerel die geen kansen heeft gehad om te studeren. Die werkloos was en dagelijks moest vechten voor zijn bestaan. Zoals ik ook met veel moeite mijn gezin moet onderhouden.”

Met de protesten in het Rifgebied komen bij de oudere generatie sentimenten uit het verleden naar boven. Ahmed Zafzafi weet nog precies hoe in 1958 en in 1984 opstanden hardhandig werden neergeslagen. „Destijds in 1984 gebeurde dat op één dag. Nu duren de protesten al meer dan acht maanden. Maar de onvrede is hetzelfde. Er is hier niks. Alles wat mensen proberen op te zetten, gaat mis. Wat moet je dan? Sterven in de Middellandse Zee op weg naar Spanje?”

Vol trots volgde Ahmed Zafzafi de opmars van zijn zoon. In Al-Hoceima groeide hij al snel uit tot een lokale bekendheid en via sociale media sloten Riffijnen in Europa hem ook in de armen. Ze konden zelfs live via Facebook volgen hoe de politie op 26 mei een klopjacht op Nasser Zafzafi opende nadat hij op de vrijdag voor het begin van de islamitische vastenmaand ramadan een imam tijdens een preek had onderbroken. In de dagen en weken die volgden zijn honderden mensen opgepakt.

Zie hier een interview met Nasser Zafzafi met Nederlandse ondertiteling:

„Het was een val. Ze wilden hem al veel eerder oppakken”, stelt zijn vader. Nasser Zafzafi wist aanvankelijk nog te vluchten, maar een paar dagen later werd hij alsnog vastgezet. „Ik zie het als een ontvoering”, stelt zijn vader resoluut.

De vader van Nasser Zafzafi is een van de velen die in onzekerheid verkeren over het lot van hun kinderen. Even later vertelt Hadioui el-Mahddali in het vakbondsgebouwtje over de arrestatie van zijn zoon. „Hij wordt er onterecht van beschuldigd dat hij Zafzafi heeft helpen vluchten”, zegt El-Mahddali hoofdschuddend. „Zijn gezin heeft geen inkomsten meer. Mijn vrouw staat op instorten.”

Ahmed Zafzafi heeft er weinig vertrouwen in dat de regering zijn zoon en de andere gevangenen snel zal vrijlaten. „Ik vraag het niet eens aan deze slechteriken”, zegt hij. „Ik zal het wel aan Allah vragen. Hij weet dat ze allemaal onschuldig zijn.”