Schulz zoekt de strijd, Merkel haalt haar schouders op

Duitse verkiezingen

De SPD probeert de achterstand in de peilingen in te lopen door de verschillen met de CDU op te zoeken. CDU geeft niet thuis.

Tot wanhoop van de SPD-leider Martin Schulz wil een echte verkiezingsstrijd maar niet losbarsten. Foto Friedemann Vogel/EPA

Een echte verkiezingsstrijd wil in Duitsland maar niet losbranden. Tot wanhoop van de SPD en haar leider Martin Schulz.

Als zij hard uithalen naar hun tegenstander, bondskanselier Merkel (CDU), dan haalt die gelaten haar schouders op, of maakt ze er een grapje over. Scherpen ze de inhoudelijke verschillen met haar partij aan, dan laat Merkel zich even van haar sociaal-democratische kant zien. Weg onderscheid.

Hebben de sociaal-democraten niet voor elkaar gekregen dat in Duitsland het minimumloon werd ingevoerd? Zeker, maar inmiddels maakt Merkel er goede sier mee in toespraken voor kiezers.

Had de SPD gehoopt campagne te voeren voor het homohuwelijk? Door een onverwachte uitspraak van Merkel kwam de kwestie vorige maand opeens op de politieke agenda, waarop de bondsdag er razendsnel mee instemde om het huwelijk open te stellen voor partners van gelijk geslacht. Een overwinning van de linkse partijen – maar vooral: voor Merkel was een lastig campagnethema keurig op tijd uit de weg geruimd.

Schijnbeweging

Zo gaat het al maanden. Schulz bokst, en Merkel maakt een schijnbeweging, kijkt de andere kant op en laat zich in geen geval provoceren. En de tijd begint te dringen voor de SPD, die met nog tien weken te gaan tot de Bondsdagverkiezingen stabiel zo’n 13 procentpunten achterligt in de peilingen. Hoe loop je zo’n achterstand in, als je tegenstander het gevecht consequent uit de weg gaat?

Schulz probeert het door onvermoeibaar nieuwe plannen te presenteren – om zijn achterban te mobiliseren, de aandacht van de media te vangen en zo hopelijk tot de kiezers door te dringen. Zondag presenteerde Schulz een ‘toekomstplan voor Duitsland’. De twee opmerkelijkste punten: een verplichting voor de staat om meer te investeren, en een tegoed voor ieder lid van de beroepsbevolking (‘Chancenkonto’), die daarmee op elk moment in zijn loopbaan bijscholing kan financieren, of startkapitaal voor een bedrijfje. Een ander voorstel, voor een digitaal loket voor overheidsdiensten, had Merkel net een dag eerder ook al geopperd.

Schulz is, anders dan Merkel, een bevlogen spreker. Maar of dat genoeg helpt, blijft de vraag. Critici in de media waren er snel bij om erop te wijzen dat hij Merkel wel verwijt dat ze niet met concrete plannen komt, maar dat hij zélf niet zei hoeveel geld de staat op ieders Chancenkonto zal storten. Of hoe dat voor de hele beroepsbevolking van 44 miljoen mensen betaald gaat worden.

Merkel, die zondagavond ontspannen een tv-interview gaf, zei koeltjes dat haar partij „deels andere accenten legt” dan coalitiepartner SPD. En dat idee van een investeringsplicht? „Het probleem is niet dat er geen geld is voor investeringen, maar dat het maken en goedkeuren van plannen te langzaam gaat. Wij willen dat versnellen.”

Schulz noemde het „een grof schandaal” dat Merkel en minister van Financiën Wolfgang Schäuble (ook CDU) in de eurocrisis en het vluchtelingenbeleid geen gezamenlijke Europese koers hadden gevaren. Zo zouden ze Europa verzwakt hebben.

Als Schulz bondskanselier wordt, beloofde de voormalige voorzitter van het Europees Parlement, dan zou hij Europa versterken. En hij pleitte voor een vluchtelingenbeleid dat op solidariteit is gebaseerd: lidstaten van de EU die weigeren vluchtelingen op te nemen, zouden daarvoor gestraft moeten worden met een korting op de financiële middelen die ze uit Brussel krijgen. Hoe de door hem bepleite eensgezindheid tussen de EU-landen met zo’n maatregel geholpen wordt, liet Schulz in het midden.