Column

Raak Pechtolds arm even aan, Carola

Als het de komende dagen moeilijk wordt in de formatieonderhandelingen, Carola Schouten, aai Alexander Pechtold dan eens over zijn rug. Of raak zijn arm aan, net voordat het over de voltooid-leven-wet gaat. Dat helpt.

Wie het kan weten: Ingrid van Engelshoven, Tweede Kamerlid van Pechtolds eigen D66. Tot begin dit jaar was ze wethouder in Den Haag, als enige vrouw in het college. Eén keer streek ze een collega-wethouder zo zichtbaar over zijn rug dat burgemeester Jozias van Aartsen zijn lachen bijna niet kon inhouden. „Het helpt echt”, zegt ze. Maar alleen bij mannen. En alleen als je zelf een vrouw bent.

Carola Schouten van de ChristenUnie zit nu al drie weken in de Stadhouderskamer, met alleen mannen om zich heen, te onderhandelen over een nieuw kabinet . Dat Mark Rutte het een beetje ongemakkelijk vindt, merkte de vrouw die vóór haar op die plek zat: Kathalijne Buitenweg van GroenLinks. Toen er op een dag fotografen langskwamen in de vergaderzaal, zei Rutte tegen haar en GroenLinks-leider Jesse Klaver: „Kunnen jullie niet van plek wisselen?” Anders zag het er raar uit op de foto’s: alleen mannen op de voorgrond.

Dat is net zoiets als een vrouw op nummer twee zetten van je kandidatenlijst, Jeanine Hennis van de VVD of Mona Keijzer bij het CDA, maar die niet meenemen als het over een regeerakkoord gaat.

In de Stadhouderskamer merkte Kathalijne Buitenweg nóg iets geks. Als zij moest plassen, zei ze dat. En dan stoof ineens iedereen naar de wc. De mannen moesten dus ook. „Ik denk dat ze niet voor elkaar wilden onderdoen, geen teken van zwakte tonen.”

Ank Bijleveld, de enige vrouwelijke commissaris van de koning (in Overijssel), begint over de andere kant ervan: je kracht overdrijven. In 2010 onderhandelde ze voor het CDA over het kabinet-Rutte I met de PVV als gedoogpartij en ze zag ook daar hoe de mannen aan tafel elkaar probeerden af te troeven met hun kennis. „Vrouwen”, zegt ze, „hebben die neiging minder. Ze zijn doelgerichter, zetten hun ego sneller opzij.”

Het bestaat: vrouwelijk (en dus ook mannelijk) onderhandelen in de politiek. Dan kun je het vervelend vinden om de enige vrouw aan tafel te zijn, zegt D66’er Van Engelshoven. „Of het uitbuiten.” In het college kreeg zíj altijd als eerste het woord, ze lette erop dat ze met haar kleren opviel tussen grijze pakken en maakte grappen over het uiterlijk van haar collega’s waarvan ze wist: andersom durven die mannen dat niet.

Dus Carola Schouten, zeg het tegen Halbe Zijlstra als er weer in vrijetijdskleding wordt onderhandeld: die beige broek en dat jack, weet je wel hoe dát eruitziet op een foto?

Petra de Koning (p.dekoning@nrc.nl) vervangt Tom-Jan Meeus.