Cultuur

Interview

Interview

‘Een schurk moet dood, dat zou toch saai zijn?’

Martin McDonagh De Brits-Ierse toneelschrijver en regisseur is dol op onvoorspelbaarheid: dat blijkt opnieuw in ‘Three Billboards Outside Ebbing, Missouri’. Een Oscarfavoriet.

Over de titel van zijn film koesterde Martin McDonagh nooit enige twijfel. Three Billboards Outside Ebbing, Missouri: hoezo te lang? „Het klinkt juist funky, een beetje mal. One Flew Over the Cuckoo’s Nest is ook een rare filmtitel. Dat maakt hem juist memorabel.”

De 47-jarige Martin McDonagh oogt in zijn nopjes op het filmfestival van Venetië, een dag na de glorieuze ontvangst van zijn tragikomedie Three Billboards. „Ze lachten op de juiste momenten, en ook waar ik dat niet verwachtte.” Het begin van een zegetocht, blijkt nu. Zondag won de film vier Golden Globes voor film, scenario, beste actrice (Frances McDormand) en mannelijke bijrol (Sam Rockwell), inmiddels geldt hij als de grote Oscarfavoriet.

McDormand speelt Mildred, die furieus door haar stadje Ebbing raast als de populaire, wijze sheriff Willoughby (Woody Harrelson) de verkrachting en moord op haar dochter niet weet op te lossen. Mildred verwijt de sheriff dat via drie reclameborden: het begin van een vrij krankzinnige escalatie. Haar tegenpool is deputy-sheriff Dixon (Rockwell), een gewelddadig, stompzinnig moederskindje.

Three Billboards onttrekt zich aan conventionele scriptlogica, kent echte schurken noch helden. Althans: de enige held ruimt heel snel het veld. McDonagh: „Waarom zou je als kijker vooraf moeten weten waarover een film gaat? Hier lijkt het te gaan over een onopgeloste, gruwelijke misdaad. Maar die schuift zo’n beetje uit beeld, waarna het meer een karakterstudie wordt. Helden en schurken beperken je script-opties. Schrijf ik deputy Dixon als een schurk, dan moet hij dood. Saai toch? Dus zocht ik iets heel menselijks bij hem.” Zo blijkt redneck Dixon een stiekeme Abba-fan. Handig, complimenteren we McDonagh, die glundert: „Willen jullie Benny en Björn namens mij bedanken? Ik had niet het budget om een Abba-song te betalen, dus stuurde ik ze een bedelbrief voor Chiquitita met een dvd van In Bruges en scènes uit Three Billboards. Ze vonden het leuk en zeiden ja.”

De Ierse, in Londen opgegroeide Martin McDonagh komt uit een creatief nest: zijn oudere broer John Michael is eveneens regisseur van zwarte komedies, waaronder The Guard. In de jaren negentig groeide Martin McDonagh uit tot de meest succesvolle Britse toneelschrijver van zijn generatie en tot een soort enfant terrible, die Sean Connery fameus „fuck off” toebeet tijdens een toast op de koningin. In 2008 regisseerde hij zijn eerste speelfilm, In Bruges (2008): een fatalistische tragikomedie over twee gangsters die in Brugge onderduiken na een uit de hand gelopen moord.

McDonagh, die Scorsese, Tarantino en David Lynch altijd zijn grote voorbeelden noemde, ziet weinig verschil tussen zijn toneelwerk en films. „Ik ben best goed in dialogen, die schrijf ik net zo gemakkelijk als ik adem. Toch ben ik nooit zo van de verbale, deftige Britse stukken geweest. Mijn toneel is filmisch en dynamisch, vol geweld, zieke humor, schokkende wendingen en verrassingen. Ik ben dol op onvoorspelbaarheid, kijkers moeten bij elke scène het gevoel hebben dat het wel tien kanten op kan gaan. Neem de ontbijtscène in Three Billboards: dat begint met melige humor, cornflakes in het haar en zo. En plots wordt het dan huiselijk geweld en een mes op iemands keel. Zo hou je kijkers bij de les.”

In Three Billboards is het vaak niet de vraag of je moet huilen of lachen, maar of je wel mág lachen. McDonagh: „Iemand vroeg me gisteren: is dit nou een tragische komedie of een komische tragedie? Dat wil ik horen. Dingen zijn nooit honderd procent tragisch of grappig, maar altijd een beetje van beide. En die constatering is vaak pijnlijk.”

Schreef u deze film met de acteurs al in gedachten?

„Alleen Frances McDormand en Sam Rockwell. Had Frances nee gezegd, dan was ik echt de lul geweest. Ik ken geen andere actrice die Mildred kan spelen. Grappig, maar niet te grappig, zodat ze ook een beetje angstaanjagend blijft. Ik ben zelf best bang voor Frances. Ze is zo vastberaden en precies! Niet boos, maar ze roept de razernij wel erg gemakkelijk bij zichzelf op.”

U bent toneelschrijver, wat voor regisseur maakt u dat?

„Een betere. Maar andersom: sinds ik films maak, scheur ik met het grootste gemak twee pagina’s dialoog uit een toneelstuk. Dat komt door mijn ervaringen in de montagekamer. Daar snij je de meest fabelachtige scènes, waarin acteurs echt alles geven, meedogenloos uit je film. In Three Billboards waren dat vooral enorm grappige dronken scènes van Sam Rockwell. Zo zonde! Maar ze maakten deputy Dixon tot een randdebiel waar geen redden meer aan was.”

Waarom maakt u als Brit een Amerikaanse film?

„Ho ho, vooral Iers hè? Goh, weet je: ik woon in Londen, maar schreef pas in 2015 een stuk dat in het Verenigd Koninkrijk speelt, Hangman. Ik vind de zaken thuis een beetje… saai. Ik geloof niet dat een vrouw als Mildred in het Lake District kan bestaan. Die agressie en hardheid, dat go get ’em…”

Frances McDormand zegt dat John Wayne haar inspireerde.

„Ik hou van de jonge De Niro, van Marlon Brando en James Dean, wie niet? Maar ik bedacht me: meisjes hebben dat nauwelijks, een icoon dat je kan imiteren om zelfvertrouwen uit te stralen. Zelfs de meest iconische vrouwelijke personages stralen niet die kracht en autonomie uit. Ik hoop dat Mildred voor meisjes een soort rolmodel is. Zoals zij een kamer binnen stampt, intimideert, eisen stelt en er geen hout om geeft wat anderen daarvan denken. Het was enorm opwindend haar personage te schrijven.”

Ziet u uw film als een western?

„Het gekke is dat ik Three Billboards nooit met die gedachte schreef, maar iedereen dat er meteen in zag. Mijn componist kwam met spaghettiwestern-muziek, Frances met John Wayne. Let op haar loopje: een beetje wijdbeens. Ik zie het nu ook wel hoor: Mildred die met rinkelende sporen het stadje binnenloopt om schoon schip te maken.”

‘Three Billboards’ gaat ook over racisme en politiegeweld. Had u politieke intenties?

„Een heel klein beetje, maar de racistische agent is ook gewoon een Amerikaans standaardtype. Het is eerder zo dat de kwestie enorm ging opspelen toen mijn script af was. Maar het is geen didactische film over racisme en politiegeweld, toch? Want dan heb ik toch iets fout gedaan.”