De elastische swinger heerst weer

Finale mannen

Roger Federer won voor de achtste keer Wimbledon: een record. Fitheid is de sleutel tot de renaissance van de 35-jarige meester.

Roger Federer had zondag in de finale op Wimbledon weinig problemen met de Kroaat Marin Cilic. De Zwitser won de eenzijdige finale in drie sets. Foto Daniel Leal-Olivas/Reuters

Tien voor zes stapt Roger Federer de perszaal binnen in een wit T-shirt met de opdruk: Ro8er. Een papier met de statistieken van de finale in zijn hand. Applaus klinkt in de ruimte, gevuld met zo’n tweehonderd journalisten. Hij zit erbij met het aura van een koning die is teruggekeerd op zijn troon; de rust, de manier waarop hij analyseert, de intonatie.

Twee uur eerder heeft hij zijn recordbrekende achtste Wimbledon gewonnen – zijn negentiende grandslam in totaal. Hij verlegt onwaarschijnlijke grenzen. Met zijn 35 jaar en 342 dagen is hij de oudste winnaar aan Church Road. Het is zijn tweede meesterwerk in een half jaar, na de zege op de Australian Open.

De finale mag een kleine sof genoemd worden: Marin Cilic is lamgeslagen door een blaar onder zijn linkervoet. Tranen zijn na anderhalve set zichtbaar bij de Kroaat, niet van de pijn, maar door de teleurstelling dat hij er geen gevecht van kan maken. De cijfers: 6-3, 6-1 en 6-4. „Zo had hij niet willen winnen”, zegt drievoudig winnaar Boris Becker bij de BBC.

Geen heroïek, geen thriller – maar dat zal een voetnoot zijn in de tennishistorie. Fit zijn is ook een wapen. Afgelopen week is op Wimbledon veel gesproken over leeftijd en de kwetsbaarheid van het lichaam, na de blessures van Novak Djokovic (elleboog) en titelverdediger Andy Murray (heup).

Federer noemt het woord vijf keer tijdens zijn persconferentie: health. Hij legde de basis voor zijn huidige run in de tweede helft van vorig seizoen, toen hij rust nam om te herstellen van een knieblessure. „Het ging niet om het spel zelf, hoe ik zou moeten spelen, als ik dit jaar terugkwam op Wimbledon”, zegt hij zondagavond. „Ik moest fysiek weer goed worden, zodat ik kon concurreren met de beste spelers en zeven keer vijf sets kon spelen. Dat was mijn doel.”

Slank en explosief

Zijn fitheid vormt de belangrijkste schakel in zijn renaissance. „Hij lijkt slanker dan in het begin van zijn carrière”, zegt Tim Henman bij de BBC. Hij is explosief in de benen, mede de verdienste van fitnesstrainer Pierre Paganini met wie hij al zeventien jaar samenwerkt. Hij meed het gravelseizoen om zich volledig te kunnen toeleggen op het gras – zodat hij in Londen niet zou instorten in de tweede week, zoals gebeurde bij Murray en Djokovic.

„Hij is de master van de schema’s”, zegt Becker over Federer. Hij houdt zich strak aan zijn arbeid-rustverhouding, met balans tussen toernooien, trainingen en rustperiodes. Federer: „Je moet een minimaal aantal wedstrijden spelen, anders kun je gewoon niet meer succesvol zijn. Dat wordt het interessante, hoe ik dat ga managen de komende tijd.”

De ziel is terug in zijn spel nu het lichaam weer op kracht is. Hij is weer de elastische swinger. Kijk zo’n moment na 27 minuten tennis, als de olie door de machinekamer stroomt, schildert hij een dropshot met zijn backhand: de bal valt dood op het dorre, doorleefde gras. Het centercourt verandert even in een stilleven.

Het zijn dit soort creaties die Federers wedstrijden tot een fascinerende demonstratie maken. Hij is de traditionalist, de tennisser die zo uit een vorige eeuw lijkt te zijn weggelopen, de sweet spot van zijn racket als het hogere doel. Met zijn repertoire weet hij eendimensionale hardhitters als Milos Raonic, Tomas Berdych en Cilic nog altijd te ontregelen, waar hij dat in een vorig decennium deed bij Andy Roddick.

Het is boeiend te zien hoe hij klaarstaat bij de returns, als een hongerige wolf die net vanuit Wimbledon Park het centercourt is binnengeslopen. Het gaat zo: hij huppelt op zijn benen om los te komen, buigt dan half door zijn knieën, leunt met de romp van zijn lichaam voorover, op ooghoogte van het net, draait met zijn rechterhand een keer of tien aan zijn racket, komt omhoog als Cilic zijn service inzet, maakt een split step, beweegt naar voren, gebruikt zijn razendsnelle oog-handcoördinatie en poogt de return te slaan. Veelal doeltreffend. Cilic, een erkend servicekanon, slaat slechts vijf aces terwijl hij er in de halve finale nog 25 produceerde.

Federer is de eerste speler sinds Björn Borg in 1976 die Wimbledon zonder setverlies wint. Het zijn onvoorziene wendingen in een onvoorzien tennisjaar, waarvan Federer zelf nooit had verwacht dat het zo zou lopen, zei hij onlangs in een interview in The Daily Telegraph.

Hij stijgt naar de derde plek op de nieuwe wereldranglijst maandag. De nummer-één-positie is ook een realistisch doel nu hij de rest van het seizoen geen punten meer te verdedigen heeft. Een twintigste grandslamtitel – met Murray en Djokovic waarschijnlijk langere tijd afwezig door blessures – lonkt straks op de US Open, in september.

Completer dan ooit

Hij is completer dan ooit, klinkt het in de analyses. De veranderingen die hij heeft doorgevoerd in zijn enkelhandige backhand zijn de sleutel tot de ‘Federer nieuwe stijl’. Waar hij vroeger veelal de meer verdedigende slicebal speelde, slaat hij nu meer dóór met zijn topspinbackhand.

Tegenstanders vielen hem veelal aan op de backhand, met name Rafael Nadal met zijn zware topspinforehand. Nu hij de backhand dieper en aanvallender speelt kent Federer eigenlijk geen zwakke plekken meer. „Nu zorgt hij voor schade aan beide zijden”, schreef oud-Wimbledon-winnaar Pat Cash in The Sunday Times – doelend op zijn forehand en backhand. Mede hierdoor versloeg hij Nadal in de laatste drie ontmoetingen.

Federer krijgt zondag de vraag of hij op zijn veertigste nog op Wimbledon zou kunnen spelen. Hij zegt geen nee. „I mean, you would think so”, knikt hij. Mits de gezondheid het toelaat.

Waarom niet? Roger Federer, herboren grootheid, fenomeen voor de eeuwigheid.