Opinie

Bedrijven uit Londen op de Zuidas? Beter van niet!

Wat betekent het écht, als bedrijven Londen verruilen voor Amsterdam, vraagt Johannes Mol zich af. Stijgende huizenprijzen, bijvoorbeeld.

Het gebouw van ABN AMRO bank op de Amsterdamse Zuidas. Foto: Reuters / Cris Toala Olivares

Hoe kunnen ‘wij’ internationaal opererende bedrijven uit Londen verleiden na een Brexit naar Nederland te komen? Daarover wordt veel gediscussieerd. Inzet zijn vooral de vestigingsvoorwaarden. Die moeten zo gunstig zijn, dat bedrijven voor Amsterdam kiezen en niet voor Frankfurt of Wenen – zoals easyJet vrijdag besloot. Het landsbelang wordt als uitgangspunt genomen en lijkt evident: de komst van deze bedrijven levert werkgelegenheid op en belastinginkomsten. En daar wordt heel Nederland beter van, toch? Maar hoeveel collectief belang hebben wij bij de komst van deze bedrijven?

Het gevoel dat Amsterdam er is voor de Amsterdammers, wordt verder ondermijnd

Laten we eens bedenken wat er gebeurt als een aantal financiële bedrijven uit Londen zich langs de ringweg A10 vestigt. Om te beginnen zullen er mensen uit Londen naar Amsterdam overkomen om hier hun werk te doen. In de toeleverende sfeer worden flink wat nieuwe banen gecreëerd. Overall: de goed betaalde banen worden geïmporteerd; de hier gecreëerde zijn de laag betaalde.

Er zal werkgelegenheid ontstaan in de bouw. Deze mensen moeten immers gehuisvest worden. Liefst op het gouden stuk van de ring. Door grondverkopen zal de gemeente Amsterdam meer geld hebben om het stuk autoweg snel onder het maaiveld te verstoppen. Daar zullen veel mensen blij mee zijn. Maar een landsbelang?

Collectief belang

Er zal meer belastinggeld binnenkomen, heet het. Is dat zo? Alle lokmiddelen hebben te maken met belastingvoordelen. Het gevolg zal dus eerder zijn dat mogelijkheden voor belastingontwijking gehandhaafd blijven of zelfs worden uitgebreid. NRC meldde 5 juli op de voorpagina nog eens over de Nederlandse belastingreducties voor multinationals: tot 80 procent korting! De nieuwe bedrijven zullen zo nauwelijks zorgen voor toename aan belastinginkomsten. Hen hierheen halen zal eerder als effect hebben dat de hier al gevestigde bedrijven minder vennootschapsbelastingen gaan betalen. Wat is hier het collectieve belang?

Lees onze uitgebreide reconstructie van de belastingdeal die gesloten werd met een Israëlisch chemieconcern: Nederland rolt de oranje loper uit voor buitenlandse bedrijven.

Vanuit het MKB gezien zijn belastingvoordelen voor multinationals geen collectief belang, maar concurrentievervalsing. Voor de gemiddelde burger betekenen afnemende vennootschapsbelastingen afbrokkelende collectieve zorgarrangementen en daarmee een verwateren van het gevoel van saamhorigheid.

Ook lokaal wordt het collectief eerder afgebroken dan versterkt. Als er duizend expats met topsalarissen naar Amsterdam komen, zullen de prijzen op de toch al overspannen lokale woningmarkt verder stijgen. Voor steeds meer Amsterdammers wordt een woning onbetaalbaar. De gentrificatie neemt verder toe. Mensen met een kleinere beurs worden verder naar de buitenwijken en randgemeenten geduwd. Het gevoel dat Amsterdam er is voor de Amsterdammers, wordt verder ondermijnd.

De aantrekkingskracht van de stad op studenten zal afnemen als wonen er financieel onmogelijk wordt. Dit zal zich terugbetalen in minder innovatiekracht. Werkgelegenheid zal op termijn eerder af- dan toenemen.

Het binnenhalen van bedrijven uit de Londense City levert tijdelijk lokaal winst, maar regionaal, nationaal en op de langere termijn lokaal verlies. Belastingvoordelen hiervoor inzetten brengt een tunnel dichterbij in plaats van een collectief vergezicht.