Na achtste Wimbledontitel is Federer een fenomeen voor de eeuwigheid

Roger Federer wint op zijn 35ste voor de achtste keer Wimbledon. Analyse van de revival van de beste tennisser ooit.

Roger Federer viert zijn achtste Wimbledontitel Foto Adrian Dennis/AFP

Het is een geanimeerd gesprek in vijfsterrenhotel Park Hyatt in Zürich, najaar 2015. Roger Federer neemt de tijd voor het Nederlandse tennisjournaille, dat de mogelijkheid krijgt hem te bevragen vanwege zijn beoogde deelname aan het toernooi in Rotterdam.

De tennisser praat over het gezinsleven, de twee tweelingen, de gevechten met Novak Djokovic, de lange carrière van basketballer en zijn jeugdidool, Michael Jordan, en zijn band met golfer Tiger Woods, met wie hij lang een „gevoel van onoverwinnelijkheid” deelde.

Goedlachs beantwoordt hij de vragen, geduldig, charmant, met een knik en een hand voor eenieder.

Hoe lang speelt hij nog?

De vraag die boven het gesprek hangt: hoe lang gaat hij nog door? Angst om te stoppen kent hij niet, zegt hij. „Ik ben blij als het allemaal over is. Ik ben al een hele tijd vredig.” Maar een carrière-einde is, op zijn 34ste, niet aan de orde, verzekert hij. Federer flirt met de toekomst, laat tussendoor het seizoen 2017 vallen. „Om eerlijk te zijn: ik zou ook wel willen weten wanneer ik stop, dan zou ik het kunnen plannen. Maar ik wil het open laten. Als ik nu train is het voor de lange termijn, voorbereiden op 2016, 2017.”

Hij geeft inzicht in zijn prikkels om door te gaan. „De honger kan verdwijnen als je te veel toernooien speelt, als je te lang geblesseerd bent, als je niet van de sport houdt, als het reizen te veel wordt en liever thuis bent – dan raak je het vuur kwijt”, vertelt hij, aan het hoofd van een lange tafel. „Het is voor mij altijd een grote test als ik langere tijd thuis ben geweest en de auto instap en naar het vliegveld rijd: dan ben ik blij om weg te gaan. Dat is de test: waar is mijn mind?”

De grootste tennisser ooit, onverzadigbaar – ook op weg naar de veertig.

Verval

Maar daarna zet zijn verval in – zo lijkt het althans. Begin 2016 wordt hij onttakeld door Djokovic in de halve finale van de Australian Open, raakt een dag later geblesseerd aan zijn knie en wordt geopereerd. Federer lijkt meer verleden dan heden, meer nostalgie dan toekomst. Dit is het tijdperk van Djokovic – de Serviër die Federer keer op keer sloopt op de grote podia.

Federer speelt in 2016 Wimbledon nog, haalt de halve finales en valt in de vijfsetter tegen Milos Raonic languit op het heilige gras, zíjn gras. De symboliek is tastbaar, hier zie je de tekenen een oude man die zijn magie begint te verliezen.

Maestro

Maar ook in mindere tijden toont hij zich een maestro. Hij neemt, nu terugkijkend, de slimste beslissing die hij kan nemen: zes maanden rust, volledig herstellen van de knieblessure, tijd voor het gezin, zijn backhand vernieuwen en opladen voor een toegift.

Het is die break van een half jaar waarin hij de basis legt voor zijn wedergeboorte. Na zijn terugkeer, begin 2017, wint hij achtereenvolgens de Australian Open, Indian Wells, Miami en Halle.

En hier zijn we nu: zondag 16 juli 2017, veertien jaar na zijn eerste titel op Wimbledon, negentien jaar na zijn profdebuut. Hij verslaat in de finale het Kroatische servicebeest Marin Cilic: 6-3, 6-1 en 6-4. Federer is nu de eerste man in de historie die acht keer Wimbledon heeft gewonnen. Met zijn 35 jaar en 342 dagen is hij de oudste winnaar in het proftijdperk.

Lees een verslag van de finale: Federer wint eenzijdige Wimbledon-finale

Vernieuwde backhand

Hij is completer dan ooit, klinkt het in de analyses. De veranderingen die hij heeft doorgevoerd aan zijn backhand zijn de sleutel in de ‘Federer nieuwe stijl’. Waar hij vroeger veelal de meer verdedigende en vertragende slicebal speelde, slaat hij nu meer dóór met zijn topspinbackhand.

Tegenstanders vielen hem veelal aan op de backhand, met name Rafael Nadal met zijn zware topspinforehand. Nu hij de backhand dieper en aanvallender speelt kent Federer eigenlijk geen zwakke plekken meer. „Nu zorgt hij voor schade aan beide zijden”, schreef oud-Wimbledon-winnaar Pat Cash in The Sunday Times – doelend op zijn forehand en backhand. Mede hierdoor versloeg hij Nadal de laatste drie keer.

Agressiever

Wat ook opvalt: hij speelt agressiever, retourneert de bal sneller, stapt regelmatig een meter in bij de return. Zijn fitheid vormt daarin het fundament, hij is explosief in de benen, mede de verdienste van fitnesstrainer Pierre Paganini met wie hij al zeventien jaar samenwerkt. Maar speltechnisch lijkt de invloed van Ivan Ljubicic ook zichtbaar. De Kroatische oud-prof werd vanaf 2016 toegevoegd aan de staf, naast vaste coach Severin Lüthi. Ljubicic zou degene zijn geweest die met het idee kwam aan zijn backhand te sleutelen.

Zijn vorige coach Stefan Edberg droeg hem op meer naar het net te gaan, onder Ljubicic is Federer sterker geworden vanuit het achterveld. Hij zorgt altijd voor nieuwe inspiratie in zijn begeleidingsteam, zegt de Britse oud-prof Greg Rusedski in The Daily Telegraph. „Ik hoorde hem eens zeggen, ‘ik ben niet bang om dingen te veranderen als ik win’.”

Waar weinigen meer op hem rekenden, verraste hij dit seizoen. Een achttiende en nu negentiende grandslamtitel, waar hij in 2012 zijn grens bereikt leek te hebben met zeventien. De jaren van droogte zijn weggespoeld. Roger Federer, herboren grootheid, fenomeen voor de eeuwigheid.