De ouderen regeren

Wimbledon Roger Federer (35) kan dit weekend zijn achtste Wimbledon-titel winnen. Hoe kan het dat hij op deze leeftijd, evenals Venus Williams (37) die zaterdag in de finale stond, nog toonaangevend is?

Ze trotseren generaties, reizen door decennia, zijn gerevitaliseerd na een periode van droogte. Sportieve onsterfelijkheid kenmerkt hun tennisbestaan. Eind jaren negentig begonnen als prof, en thans nog pioniers. Over een maand wordt hij 36, Roger Federer. Zij is net 37 geworden, Venus Williams. Dit weekend kunnen ze respectievelijk hun achtste en zesde Wimbledon-titel winnen.

Federer versloeg vrijdagavond in de halve finale de Tsjech Tomas Berdych, geen buitengewoon optreden, maar op de sleutelpunten leefde de magiër in hem op: 7-6, 7-6 en 6-4. Hij gaat zonder setverlies naar zijn elfde Wimbledon-finale, waarin hij zondag Marin Cilic treft. In onderlinge ontmoetingen leidt Federer met zes tegen één – vorig jaar ontsnapte hij in de kwartfinale na een episch gevecht met drie matchpoints voor Cilic.

Federer en Williams – ze spelen voor de eeuwigheid. Federer kan de oudste Wimbledon-winnaar worden in het proftijdperk, hij is reeds de oudste finalist sinds de Australiër Ken Rosewall (vrijdag toekijkend vanuit de Royal Box) in 1974 op zijn 39ste van Jimmy Connors verloor. Williams neemt bij een zege zaterdag op de Spaanse Garbine Muguruza het record van oudste winnares over van zus Serena.

Beiden stonden begin dit jaar ook in de finale van de Australian Open; Federer won van Rafael Nadal, Williams verloor van zus Serena. Hoe kan het dat zij – en met hun een generatie dertigers – laat in hun carrière nog toonaangevend zijn? Waar blijven de nieuwe namen?

Michael Chang won in 1989 op zijn zeventiende Roland Garros, dat wordt anno 2017 voor onmogelijk gehouden bij de mannen. De Chinees-Amerikaanse oud-prof wijst, gevraagd naar een verklaring, op de uitzonderlijke klasse van de ‘Big Four’ die meer dan een decennium de regie voert, met Federer, Nadal, Novak Djokovic en Andy Murray. Sinds 2002 is Wimbledon steeds een prooi voor een van deze vier. „Deze generatie is zeer speciaal en taai”, vertelt Chang, deze week bij het perscentrum op Wimbledon.

Hij ervaart het als coach van de Japanner Kei Nishikori, een van de spelers die de hiërarchie niet weet te doorbreken op de grand slams. Nishikori versloeg Djokovic in 2014 in de halve finale van de US Open, een zeldzaamheid. Chang: „Om dat back-to-back te doen is niet makkelijk.”

De nieuwe lichting klopt op de deur met toptalenten Alexander Zverev (20), Nick Kyrgios (22) en Dominic Thiem (23), maar komt vooralsnog niet binnen wanneer de grand slams worden verdeeld. Chang: „Op dit moment zijn de oudere spelers nog hongerig, en bijna hongeriger dan de jonge jongens.” De gemiddelde leeftijd van de halve finalisten bij de mannen was 31 jaar, een record.

Chang begon vroeg als prof en stopte op zijn 32ste. „Ik had blessures en ik was mentaal moe.” Topspelers gaan nu langer door, op de wereldranglijst staan momenteel 21 spelers van dertig jaar of ouder in de topveertig – een unicum.

Betere begeleiding

De begeleiding is de afgelopen vijftien jaar geprofessionaliseerd, zegt Chang. De meeste topspelers hebben een uitgebreide staf met fysio, fitnesstrainer, masseur en medische ondersteuning. „Er is meer kennis over hoe spelers moeten trainen en hoe ze hun lichaam fit kunnen houden.” De Britse oud-prof Greg Rusedski merkte in zijn column in The Telegraph op dat in zijn tijdperk (1993-2006) dertigers geen grote toernooien wonnen. Federer laat zien dat het wel kan. Omdat hij naar zijn lichaam luistert, schrijft Rusedski.

Federer innoveert op zijn 35ste qua arbeid-rust-verhouding. Hij nam vorig seizoen een half jaar pauze om te herstellen van een knieblessure en zich op te laden voor een laatste run in zijn carrière. Een „reset”, zegt hij vrijdag. Het bleek een meesterzet, hij won in Melbourne, Indian Wells, Miami en Halle. Tweede ingreep: hij meed het gravelseizoen en richtte zich volledig op gras. Federer vaart op Pierre Paganini, sinds 2000 zijn fitnesstrainer. Fitheid, frisheid en energieniveau zijn de codewoorden in hun samenwerking.

Nadal nam eenzelfde soort rustperiode in het najaar. Het lichaam is de grondsteen, de motor die moet draaien wil het tennis kunnen slagen. De break van Federer en Nadal zal Djokovic (elleboogblessure) en Murray (heupblessure) mogelijk inspireren om een vergelijkbare periode van herstel in te lassen, om als herboren terug te komen. Na beider aftocht in de kwartfinale speculeerden ze daarover. Rusedski: „De tijd is gekomen om te leren van de twee beste spelers in de historie.”

Venus waakt over het veld

Bij de vrouwen staan enkele jonge spelers in de startblokken om de het leiderschap van de zwangere Serena Williams (35) over te nemen. Maar vooralsnog waakt zus Venus over het veld. „De new wave is hier”, zegt negenvoudig Wimbledon-winnares Martina Navratilova, in een gesprek met internationale media. De nieuwe generatie is nog niet doorgebroken, constateert ze. „We zullen zien hoe lang Venus en Serena Williams door blijven gaan. Maar wanneer ze spelen, winnen ze. Dus waarom nu stoppen?”

Het zijn verwarrende maanden in het vrouwentennis. De Letse rookie Jelena Ostapenko (20) won vanuit het niets Roland Garros, in Londen kreeg ze in de kwartfinale bijscholing van Venus.

Het is eendimensionaal bij de vrouwen, met veel power vanaf de baseline, daar waarmee de Williams-zussen groot zijn geworden. De volley sterft uit. Dit komt doordat de banen langzamer zijn geworden en de rackets meer snelheid genereren, zegt Navratilova, vroeger een serve- en volley-speelster. „Spelers concentreren zich in de trainingen niet op de volley. Dat heeft ook met de coaching te maken.”

Ach de volley, het wapen uit de gouden tijd. Het wordt een retro weekend op Wimbledon. Roger Federer in de finale veertien jaar nadat hij hier zijn eerste titel won. En misschien wel net zo goed als toen, met zijn precisievolleys. Venus Williams zeventien jaar na haar eerste titel hier, ook weinig aan dominantie verloren. Onverwoestbare iconen.