Klijnsma houdt Utrecht en Amsterdam buiten proef bijstand

Staatssecretaris Klijnsma staat de steden pas toe mee te doen aan proeven als die de Participatiewet, waarin de bijstand geregeld is, „rechtmatig” uitvoeren. Maar dan wel: op papier.

Foto Bart Maat/ANP

Eén woordje moet de gemeente Amsterdam aanpassen in zijn verordening over de bijstand. Als dat niet gebeurt, zegt staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA), krijgt de hoofdstad geen toestemming voor experimenten met soepelere bijstandsregels. Ook Utrecht moet zijn verordening aanpassen om mee te mogen doen aan de proef.

Nu staat in de Amsterdamse verordening dat de hoofdstad aan bijstandstandsontvangers kan „vragen” om een tegenprestatie te leveren. In de Utrechtse regels staat dat de gemeente kan „stimuleren” tot het „verrichten van een vrijwillige tegenprestatie”. Dat moet er op papier verplichtender uitzien, zei Klijnsma deze week in een gesprek met de wethouders van de twee gemeenten. In de praktijk hoeven de gemeenten niks te veranderen en mag die verplichting een dode letter blijven. De twee wethouders van Sociale Zaken, Arjan Vliegenthart (Amsterdam, SP) en Victor Everhardt (Utrecht, D66), hebben hierover vrijdag hun gemeenteraad geïnformeerd.

Gemeenteraden beslissen

Begin deze maand gaf de staatssecretaris Groningen, Ten Boer, Wageningen, Tilburg en Deventer toestemming voor experimenten met de bijstand. Zij mogen alternatieve regels uitproberen, zodat bijstandsontvangers bijvoorbeeld meer geld kunnen bijverdienen, of extra begeleiding krijgen.

Amsterdam en Utrecht willen ook experimenteren – Utrecht is zelfs een van de initiatiefnemers. Maar Klijnsma zegt dat ze pas mogen meedoen als ze de Participatiewet, waarin de bijstand geregeld is, „rechtmatig” uitvoeren. Maar dan wel: op papier. In de praktijk hebben zij een „grotere beleidsruimte”.

Nu moeten de twee gemeenten kiezen: passen ze hun verordening aan zodat ze mogen experimenteren, of is het voor hen een principekwestie dat hun tegenprestatie in de bijstand – ook op papier – niet verplicht is? De Amsterdamse wethouder Vliegenthart zegt dat hij die keuze volledig overlaat aan zijn gemeenteraad: „Dit is dermate politiek, dat ik vind dat de gemeenteraad een oordeel moet vormen.” De Amsterdamse GroenLinks-fractie heeft voor volgende week een spoeddebat aangevraagd over de kwestie.

Ook de Utrechtse wethouder Everhardt laat de beslissing over aan zijn gemeenteraad. Hij vindt dat de hele discussie verzand is in een „technische exercitie, niet op de inhoud”. „De praktijk hoeft niet veranderd te worden. Dus wat is nu eigenlijk het probleem?”