Zo maak je kennis met nummers die je nog niet kende

Muziek!

Hoe vind je de juiste muziek om te studeren, te sporten of om gewone filmbeelden spannend te maken? Met speciale software.

Arjen Born

De muziek zwelt aan terwijl James Bond de bad guy steeds dichter nadert. Als de muziek het hoogtepunt bereikt, weet de kijker dat er voor de man geen ontkomen meer aan is. Achtergrondmuziek speelt een grote rol in films. Het kan de emoties in een scène versterken en informatie overbrengen die niet op het scherm te zien is. Met de juiste muziek kan een mes op een aanrecht eruit zien als een moordwapen of als het begin van een gezellig avondje koken. Het is een vak om de juiste muziek te kiezen. Maar hoe vind je als amateur filmmaker de juiste muziek bij je YouTube-filmpje? Met welk deuntje maak je duidelijk dat een schijnbaar schokkende gebeurtenis een grap is?

De hoeveelheid beschikbare muziek is enorm en groeit jaarlijks. Of het nou achtergrondmuziek voor een filmpje is of een motiverend nummer voor bij het hardlopen, het is steeds moeilijker om de juiste muziek te vinden. Informatici en psychologen ontwikkelen daarom samen computerprogramma’s om je te helpen. „Ik wil mensen aangenaam verrassen door muziek aan te reiken die ze nog niet kennen”, zegt Cynthia Liem, universitair docent aan de Technische Universiteit Delft. „En door muziek aan te bieden die past bij een filmpje of activiteiten zoals studeren en hardlopen, hoop ik het leven makkelijker te maken.” De resultaten van haar laatste onderzoek, naar ‘muziek voor activiteiten’, verscheen begin juni in Proceedings of the 2017 ACM on International Conference on Multimedia Retrieval.

Muziek maakt het spannend

Kijk hier naar de beroemde douchescène uit ‘Psycho’- met en zonder muziek

Het onderzoek bouwt voort op een computerprogramma (MuseSync) dat Cynthia Liem ontwikkelde tijdens haar promotieonderzoek. Het programma kiest de juiste muziek bij een filmpje, naar aanleiding van opgegeven steekwoorden. „Het programma kijkt welke muziek het best past bij bijvoorbeeld een achtervolgingsscène, door online bronnen te doorzoeken over films en muziek, zoals de online-database IMDb”, vertelt Cynthia Liem. De filmmaker vult dan een paar steekwoorden in over de plot van het filmpje en de sfeer die het moet oproepen. Het programma kijkt dan of die beschrijving overeenkomt met een filmplot in het bestand van IMDb. Dit levert een aantal soundtracks op. Vervolgens wordt op online platformen zoals last.fm en sociale media gekeken welke woorden mensen gebruiken om die muziek te omschrijven. Zoekt de filmmaker bijvoorbeeld een nummer met veel pianomuziek, dan kijkt het programma of iemand het woord ‘piano’ gebruikte bij het beoordelen van de muziek. De nummers die na dit selectieproces overblijven, worden gepresenteerd aan de gebruiker.

Rap en techno worden vooral aangeraden om bij te sporten

Bij het ontwikkelen van MuseSync mochten de soundtracks echter niet gebruikt worden, in verband met copyright. Er werd daarom gekozen voor rechtenvrije muziek die overeenkwam met de gevonden nummers.

Luister

Een spotify-afspeellijst, met filmmuziek (Jaws!), sportmuziek (Daft Punk!), studeermuziek (Tiësto!) en vioolmuziek van Poulenc, gespeeld door Cynthia Liem zelf.

Elektronische muziek

De huidige muziekprogramma’s sorteren muziek nog vooral op genre, artiest of jaartal. De methode die gebruikt werd voor MuseSync, waarbij online databases en social media afgezocht worden, kan gebruikt worden om muziek te categoriseren op functie. Liem en andere onderzoekers van de TU Delft, met wie ze samenwerkt, willen een computerprogramma ontwikkelen dat op basis van je muzieksmaak een afspeellijst maakt waarbij je bijvoorbeeld goed kan ontspannen, studeren of sporten. Als eerste stap zochten ze hiervoor de website YouTube af naar muzieklijsten die beloven geschikt te zijn om naar te luisteren tijdens de genoemde activiteiten. Deze lijsten zijn samengesteld door gebruikers.

Arjen Born

Vervolgens analyseerden de onderzoekers de genres, instrumenten en andere eigenschappen van de muziek. Zo bleken klassieke muziek en trance-muziek aangeraden te worden om bij te ontspannen en te studeren, terwijl rap en techno vooral voorkwamen in de sportlijsten.

Ook de lijsten met namen zoals ‘Hardloopmuziek’, ‘Relax & Unwind’ en ‘Happy Tunes’ die te vinden zijn bij muziekaanbieders zoals Spotify zijn meestal samengesteld door mensen. „Die curatoren proberen een breed publiek te bedienen”, zegt Liem. „Maar die lijsten werken niet voor iedereen.”

Daarom hebben de huidige muziekprogramma’s nog een trucje; ze maken persoonlijke muzieklijsten voor je door de muziek die je vaak luistert te analyseren op bijvoorbeeld artiest en genre. Ze stellen dan andere muziek voor die daar sterk op lijkt.

Maar ook die persoonlijke lijsten slaan vaak de plank mis als je muziek zoekt om je, bijvoorbeeld, te focussen. „Je favoriete muziek werkt namelijk meestal afleidend”, vertelt Liem, die naast de studie informatica de vakopleiding piano volgde aan het conservatorium. „Als klassiek musicus kan ik me slecht concentreren bij klassieke muziek.” Dankzij een tip van een collega ontdekte zij dat elektronische dance-muziek wel werkt, terwijl ze daar zelf nooit naar zou zoeken.

Het computerprogramma van de Delftse onderzoekers moet op basis van je smaak in staat zijn muziek uit te kiezen die je niet verwacht. Niet alleen om nieuwe muziek te leren kennen, maar ook om muziek te vinden waarbij je je kan focussen.

Als volgende stap willen de onderzoekers werken met fitnesstrackers, die hartslag en beweging registreren. „Dat werkt beter dan vragenlijsten”, zegt Liem, „omdat genres die mensen niet per se prettig vinden, soms wel kunnen helpen om beter te focussen of harder te sporten.” Tenslotte zouden de fitnesstrackers gekoppeld kunnen worden aan muziekprogramma’s. Liem: „Als je langzamer gaat hardlopen, kan de muziek zo gekozen worden dat het je net dat extra zetje geeft voor een eindsprint.”