Eindelijk kunnen we zien of aderverkalking gevaarlijk is

Lang is gezocht naar diagnose-technieken waarmee je makkelijk kan zien of aderverkalking bij een patiënt gevaar oplevert. Deze heilige graal is nu gevonden.

Verandering in het vetweefsel rond een bloedvat verraadt of er een gevaarlijke (links) of een stabiele (rechts) aderverkalking is. Antonopoulos et al.

Met een speciale techniek is in de CT-scanner te zien of mensen met aderverkalking een grote kans hebben op een hartaanval of beroerte. Zo’n makkelijke diagnosemethode was de heilige graal in de hart- en vaatgeneeskunde, schrijven onderzoekers van Oxford over hun techniek. Hun vondst is woensdag gepubliceerd in Science Translational Medicine. Het tijdschrift vond het nieuws een persconferentie waard.

Bijzonder is dat de onderzoekers niet kijken naar het aderverkalkingsaanslibsel (de plaque) in de bloedvaten, maar naar vetweefsel rónd de slagaders. Bekend was dat bij een actieve ontstekingsreactie in de plaque het gevaar van een spoedige hartaanval of beroerte dreigt. Zo’n ontsteking straalt echter ook uit naar het vetweefsel rondom de bloedvaten. De moleculen die de onstekingsreactie op gang houden, beperken de groei en de vulling van vetcellen in het vaatomringende weefsel. Het vetweefsel direct naast een bloedvat waar de ontstekingsmoleculen in doordringen, heeft kleinere vetcellen en een hoger vochtgehalte. Dat is zichtbaar te maken met een hoge resolutie CT-scanner, vonden de Oxford-onderzoekers. Tot nu moest bijvoorbeeld een radioactieve stof worden ingespoten om ontstoken plaque zichtbaar te maken.

Aderverkalking begint met kleine vetstrepen aan de binnenzijde van de vaatwand. Er kan een ontstekingsproces in ontstaan, zonder dat er bacteriën of virussen aanwezig zijn. De plaque die ontstaat is een mengsel van ontstekingscellen, vet- en kalkzoutneerslag. Op de plaats van het aanslibsel zijn de vaten minder elastisch, waardoor de bloeddruk vaak stijgt. Ook lichaamsinspanning wordt moeilijker. Soms onstaat heel snel een bloedstolsel op zo’n plaque. Die kan het bloedvat snel helemaal afsluiten en dat veroorzaakt een hart- of herseninfarct (een beroerte).

Er is lang gezocht naar diagnosetechnieken waarmee, zonder in de patiënt te snijden, weefsel weg te halen of radio-actieve stoffen te gebruiken, te zien is of een plaque gevaar oplevert.

De onderzoekers uit Oxford zijn er in geslaagd om de ‘verdunning’ van het vetweefsel, door meer vocht en kleinere vetcellen, zichtbaar te maken. Dat is een belangrijke stap. Bij een behandeling met medicijnen, waardoor de kans op een hartaanval afneemt, verandert het beeld. Maar, geven ze toe in de afsluitende discussieparagraaf, er moet nog worden bewezen dat deze techniek een goede voorspeller voor levensgevaarlijke vaatziekten is.