Cultuur

Interview

Interview

Foto Merlijn Doomernik

Gedwongen verkocht, voor 1 euro

Ewout Henny, Conservatrix

Voor het eerste zette De Nederlandsche Bank afgelopen lente het meest drastische instrument in waarover ze beschikt. Verzekeraar Conservatrix werd gedwongen verkocht. „Ik voel me vreselijk gepakt.”

Toen De Nederlandsche Bank (DNB) voor het eerst kritiek uitte, geloofde directeur én aandeelhouder Ewout Henny nog dat het wel goed zou komen met Conservatrix. Het levensverzekeringsbedrijf met 100.000 klanten dat hij zo’n veertig jaar bestierde samen met zijn deze maand plotseling overleden broer, dat daarvoor decennia door hun vader werd geleid en dat sinds de oprichting in 1872 nog nooit ook maar een cent te kort was gekomen om aan alle verplichtingen te voldoen. „Maar op het eind voelde ik me net een geblinddoekte bokser in de ring.”

De knock-out kwam twee maanden geleden. Op 15 mei bekrachtigde de rechtbank Amsterdam het besluit van DNB om de familie Henny te onteigenen en hun verzekeringsbedrijf Conservatrix gedwongen te verkopen. Het bedrijf met zo’n 100.000 klanten ging voor 1 euro naar de Amerikaanse investeringsmaatschappij Eli Global, dat daarnaast het eigen vermogen met 88 miljoen euro aanvulde.

„Een habbekrats”, noemt de 72-jarige Henny het onderkoeld. „Amerika kent andere boekhoudregels waardoor Eli Global dankzij deze transactie meteen 100 miljoen op het eigen vermogen kan bijschrijven.”

Voor het eerst sinds de onteigening doet Henny zijn verhaal. Locatie: Huize Canton, een indrukwekkende villa in Baarn met bijpassende tuin en oprijlaan. Ooit woonde koningin Anna Paulowna, echtgenote van koning Willem II hier. Maar al decennia is Huize Canton eigendom van de familie Henny. Conservatrix prijkt in goudkleurige letters boven de hoofdentree.

Een persbericht leert dat toezichthouder DNB vond dat Conservatrix over „onvoldoende middelen beschikte om te kunnen voldoen aan de toekomstige verplichtingen ten opzichte van de polishouders” en ging daarom voor het eerst over tot „gedwongen aandelenoverdracht”.

Sinds de wijziging van de Wet financieel toezicht in 2012 heeft DNB dat recht indien sprake is van „een gevaarlijke ontwikkeling” van het eigen vermogen en de solvabiliteit: de verhouding tussen bezittingen en verzekeringsverplichtingen.

Tegenover de rechter stelde DNB dat die solvabiliteit van Conservatrix van 2006 tot en met 2015 daalde van 400 procent naar 11 procent, ver onder de verplichte grens van 100 procent, die volgens DNB inhoudt dat tot in de verre toekomst aan alle verplichtingen aan polishouders kan worden voldaan. Met de komst van nieuwe Europese rekenregels werd de solvabiliteit zelfs negatief, aldus DNB.

Henny heeft een andere lezing en stelt dat DNB met de kredietcrisis op het netvlies de nieuwe Europese rekenregels „te vroeg en véél te rigide” toepaste. De toezichthouder zou bovendien de redding van familiebedrijf Conservatrix hebben gefrustreerd omdat het sinds de ondergang van DSB van Dirk Scheringa „niet meer zulk sterk betrokken aandeelhouders in de financiële sector” wenst.

In een klassieke vergaderzaal met open haard, oude familieportretten aan de muur en een Perzisch tapijt op tafel, klapt Henny zijn laptop open. Hij toont een vertrouwelijke powerpointpresentatie van DNB uit 2013, toen de directie en raad van commissarissen van Conservatrix voor het eerst in Amsterdam op het matje werden geroepen. „Als belangrijk risico wordt hier geschreven: ‘De organisatie van Conservatrix heeft een DGA-structuur.’ Zo is er naar gekeken: u bent een familiebedrijf en dat hoort niet in de branche thuis. Ik denk dat ergens 2013 het besluit is genomen: ‘het is klaar’. En dat men daar vervolgens tot 2017 over heeft gedaan.”

Deze wet is gemaakt voor banken. Maar banken hebben pinautomaten, die kunnen vandaag leeggetrokken worden

Direct bewijs daarvoor heeft Henny niet. Waar hij die uitzonderlijke conclusie dan op baseert? „Onder meer op het feit dat wij halverwege 2015 zélf een deal met Eli Global hadden, maar dat die door DNB is tegengehouden. Toen hadden we Conservatrix voor 45 miljoen euro in plaats van 1 euro kunnen verkopen.” Henny laat een ‘letter of intent’ en een brief van DNB zien waaruit blijkt dat er halverwege 2015 al een koopoverkomst bestond tussen Conservatrix en Eli Global.

Als buitenstaander denk je: u heeft het er zelf naar gemaakt. De toezichthouder zal dit toch niet zomaar doen. Welk belang zou DNB überhaupt hebben bij u dwarszitten?

„DNB wil minder spelers op de markt, er is een strategie van consolidatie. Dat staat letterlijk in het DNB-jaarverslag. DNB heeft klappen om de oren gehad na 2008, vanwege slecht toezicht houden. Er is slecht opgelet, de staat heeft miljarden moeten stoppen in onder meer ABN Amro en Fortis. Na de kritiek daarop is er een hele andere stroming gekomen.”

Heeft u wel eens gedacht dat uw verleden heeft meegespeeld bij DNB?

Henny is even stil. Begin jaren zestig werd hij als tiener veroordeeld voor betrokkenheid bij de in 2008 verfilmde ‘Baarnse moordzaak’. „Dat zou kunnen meespelen, maar ik ga daar niet van uit. Het is heel speculatief voor mij om daar iets van te vinden. Ik denk dat het draait om die consolidatie, de markt verkleinen.”

U heeft aardig wat geprocedeerd, maar geen rechtszaak gewonnen. Daar zou men uit kunnen afleiden dat DNB correct gehandeld heeft.

„De onteigeningswetgeving gaat heel ver in dingen die DNB mag en laat heel weinig ruimte over voor de rechter. Die mag bijvoorbeeld niet inhoudelijk kijken of die solvabiliteit nou zo slecht is, want daar is geen ruimte voor in de wet.”

De belangrijkste reden dat u onteigend bent is dat de wet te rigide is?

„Extreem rigide. Deze wet is gemaakt voor banken. Op veel plekken in Europa, zoals Duitsland en Frankrijk, geldt een dergelijke onteigeningswet ook niet voor verzekeraars. Verzekeraars zijn geen banken, terwijl het toezicht wel zo is ingericht. Banken hebben pinautomaten, die kunnen vandaag leeggetrokken worden. Daar bestaat het directe gevaar dat ze niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Dat is bij een levensverzekeraar niet aan de orde.”

Maar de solvabiliteit van Conservatrix holde toch gewoon hard achteruit?

„Dat komt doordat DNB steeds nieuwe regels invoerde, vaak ook tot verrassing van onze accountant. We hadden voldoende vet op de botten. Zelfs als de rente zo laag blijft als nu, hadden wij de komende zestig jaar nog alle betalingen kunnen voldoen. Dat blijkt ook uit twee externe onderzoeken die wij hebben laten uitvoeren.”

Henny legt uit dat zijn bedrijf vanaf 2013 in de problemen kwam door de „extreem rechtlijnige” toepassing van nieuwe, strengere rekenregels voor het eigen vermogen. In het geval van Conservatrix lag het grootste probleem bij de hypotheekportefeuille van ongeveer 200 miljoen euro. Dat waren allemaal hypotheken met Nationale Hypotheek Garantie, die daardoor relatief risicoloos zijn, omdat als een woning gedwongen moet worden verkocht de mogelijke restschuld wordt betaald met geld uit het Waarborgfonds Eigen Woningen. „Het was een extreem gezonde portefeuille, zonder betalingsachterstanden en verspreid door Nederland.”

Maar vanwege de nieuwe Europese rekenregels – Solvency II – moest die portefeuille opeens heel anders worden berekend. Europa behandelt alle hypotheken gelijk, of daar nou een Waarborgfonds achter zit of niet. In antwoord op Kamervragen van de VVD noemde minister Dijsselbloem die strenge Europese eisen vorig jaar „niet terecht” en zei hij dat zijn ministerie én DNB zich in 2018 bij de evaluatie van de rekenregels in Europa hard zullen maken deze „omissie” van tafel te krijgen. Voor Conservatrix veranderde dat antwoord niets. „De buffer die wij moesten aanhouden werd opeens vijf tot acht keer hoger dan voorheen.”

DNB biedt je dan de Koninklijke weg, die waarschuwen: ‘je kunt je nu nog terugtrekken, anders volgt er aftoetsing

Met de nieuwe rekenregels uit 2016 werd door de Europese verzekeringsautoriteit ook een overgangsregime van zestien jaar ingevoerd. „Andere landen om ons heen omarmden die overgangsregeling. Nederland was de enige in Europa die het per direct invoerde.” Volgens Henny zijn daardoor „de spelregels met terugwerkende kracht veranderd” . Conservatrix kwam in de problemen omdat strengere eisen gingen gelden voor verzekeringsproducten die ze al had verkocht. „Voor die oude producten was nou juist die overgangsregeling bedoeld.”

Henny zegt het met een lach van ongeloof. Die heeft hij vaker, bijvoorbeeld als hij antwoordt op de vraag waarom hij in 2015 na veertig jaar uit het bestuur stapte. Niet uit vrije wil, maar omdat DNB dreigde met ‘aftoetsing’, omdat hij niet geschikt zou zijn als bestuurder van een verzekeraar. „DNB biedt je dan de Koninklijke weg, die waarschuwen: ‘je kunt je nu nog terugtrekken, anders volgt er aftoetsing’.” Hetzelfde gebeurde bij zijn broer en verschillende commissarissen. Henny noemt het ‘waanzinnig’ dat er geen extern onafhankelijk instituut is dat de toetsingen verricht, maar dat het nu ondoorzichtig ‘op basis van subjectieve normen’ bij de toezichthouder ligt.

Neemt u uzelf eigenlijk ook iets kwalijk?

„We waren er zo van overtuigd dat wij de solvabiliteit goed voor elkaar hadden, dat we ook na een waarschuwing van DNB dachten: ‘dat gebeurt ons niet’.”

Hoger beroep is niet mogelijk. U bent Conservatrix definitief kwijt. Wat doet dat met u?

Henny schiet plotseling vol, zwijgt, schenkt een glas water in en neemt een slok. „Mijn broer en ik hebben veertig jaar in dit familiebedrijf gewerkt en alles gegeven om op een goede manier deel te nemen aan de maatschappij. Dat is nu helemaal weggeslagen. Eerst blijf je verdoofd achter met een gevoel van ‘goh, wat is er nu gebeurd’. Nu mis ik mijn broer en voel ik me vooral op een vreselijke manier gepakt. Dit is niet een fair traject geweest. Zo redeloos, zo harteloos. ‘Ze kunnen de schade bij de staat claimen’, schreef minister Dijsselbloem de Kamer. Alsof een dergelijke 10-jarige procedure met onvoorspelbare afloop het geleden verlies zal goedmaken.”

DNB en Eli Global wilden niet inhoudelijk reageren op door NRC voorgelegde beweringen van Henny.

Correctie: Henny werd geboren in 1944, niet in 1943, zoals hier eerder stond [red.].